Bài 21 : NHIỆT NĂNG
I. Nhiệt năng
Động năng là gì ?
Phân tử có động năng không ? Vì sao ?
Nhiệt năng là gì ?
Trả lời : Nhiệt năng của một vật là tổng động năng của các phân tử cấu tạo nên vật.
Hãy nêu mối quan hệ giữa nhiệt độ và nhiệt năng của vật ?
Trả lời : Nhiệt độ của vật càng cao thì các phân tử cấu tạo nên vật chuyển động càng nhanh và nhiệt năng của vật càng lớn.
Hãy sắp xếp các cụm từ sau đây theo thứ tự thích hợp để giải thích mối quan hệ giữa nhiệt độ và nhiệt năng của vật ?
4. Nhiệt năng
càng lớn
2. Nhiệt độ
càng cao
3. Động năng
phân tử càng lớn
1. Phân tử
chuyển động
càng nhanh
Mối quan hệ giữa nhiệt độ và nhiệt năng của vật :
4. Nhiệt năng
càng lớn
2. Nhiệt độ
càng cao
3. Động năng
phân tử càng lớn
1. Phân tử
chuyển động
càng nhanh
II. Các cách làm thay đổi nhiệt năng
Hãy nêu các cách làm thay đổi nhiệt năng của một vật. (ví dụ làm thế nào để tăng nhiệt năng của miếng đồng)
Cọ xát vật.
Hơ vật trên lửa.
Thả vật vào
nước nóng.
Sấy vật.
Dùng búa đập nhiều lần vào vật.
Phơi vật
ngoài nắng.
Có thể dùng một số cách như sau :
1. Thực hiện công
C1 : Các em hãy nghĩ ra một thí nghiệm đơn giản để chứng tỏ khi thực hiện công lên miếng đồng, làm nó nóng lên.
Cọ xát miếng đồng.
Dùng búa đập vào miếng đồng nhiều lần.
Các phương án thí nghiệm đơn giản làm tăng nhiệt năng của miếng đồng bằng cách thực hiện công :
C2 : Các em hãy nghĩ ra một thí nghiệm đơn giản để minh họa việc tăng nhiệt năng của một vật bằng cách truyền nhiệt.
2. Truyền nhiệt
Các phương án thí nghiệm đơn giản làm tăng nhiệt năng của miếng đồng bằng cách truyền nhiệt :
Cho miếng đồng vào cốc nước nóng.


Hơ miếng đồng trên lửa.


Phơi miếng đồng ngoài nắng.

Trả lời : Nhiệt lượng là phần nhiệt năng mà vật nhận thêm được hay mất bớt đi trong quá trình truyền nhiệt.
Nhiệt lượng kí hiệu bằng chữ Q, đơn vị nhiệt lượng là jun (J).
Nhiệt lượng là gì ?
III. Nhiệt lượng
Hoạt động luyện tập
Bài 1: Nhiệt năng của một vật là
A. Tổng thế năng của các phân tử cấu tạo nên vật.
B. Tổng động năng của các phân tử cấu tạo nên vật.
C. Hiệu thế năng của các phân tử cấu tạo nên vật.
D. Hiệu động năng của các phân tử cấu tạo nên vật.
Bài 2: Nung nóng một cục sắt thả vào chậu nước lạnh, nước nóng lên, cục sắt nguội đi. Trong quá trình này có sự chuyển hóa năng lượng:
A. Từ cơ năng sang nhiệt năng.
B. Từ nhiệt năng sang nhiệt năng.
C. Từ cơ năng sang cơ năng.
D. Từ nhiệt năng sang cơ năng.
Bài 3: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về nhiệt năng của vật?
A. Chỉ những vật có khối lượng lớn mới có nhiệt năng.
B. Chỉ những vật có nhiệt độ cao mới có nhiệt năng.
C. Bất kì vật nào dù nóng hay lạnh thì cũng đều có nhiệt năng.
D. Chỉ những vật trọng lượng riêng lớn mới có nhiệt năng.
C3 : Nung nóng một miếng đồng rồi thả vào cốc nước lạnh. Hỏi nhiệt năng của miếng đồng và của nước thay đổi như thế nào ? Đây là sự thực hiện công hay truyền nhiệt ?
C3: Trả lời: Nhiệt năng của miếng đồng giảm còn của nước tăng. Đây là sự truyền nhiệt.
IV. V�?n du?ng
C4 : Xoa hai bàn tay vào nhau ta thấy tay nóng lên. Trong hiện tượng này có sự chuyển hóa năng lượng từ dạng nào sang dạng nào ? Đây là sự thực hiện công hay truyền nhiệt ?
C4 : Trả lời: Có sự chuyển hóa từ dạng cơ năng sang nhiệt năng. Đây là sự thực hiện công.
C5 : Hãy dùng những kiến thức đã học trong bài để giải thích hiện tượng nêu ra ở đầu bài.
C5: Trả lời : Một phần cơ năng đã biến thành nhiệt năng của không khí gần quả bóng, của quả bóng và mặt sàn.