Ca dao về tình yêu quê hương, đất nước ...
KIỂM TRA BÀI CŨ

Em hãy đọc thuộc lòng một trong hai bài ca dao về tình yêu quê hương, đất nước, con người đã học và nêu nội dung, nghệ thuật của bài ca dao đó?
NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN VÀ NHỮNG CÂU HÁT CHÂM BIẾM
Văn bản
I. Đọc – hiểu chú thích
Thể loại: trữ tình
Chủ đề:
Lời tự than cho số phận nhiều cay đắng hay xót xa.
Lời phê phán những thói hư tật xấu.
3. Chú thích : SGK/48,49,52
II. Đọc – hiểu văn bản

NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN
Bài 2:
Thương thay thân phận con tằm,
Kiếm ăn được mấy phải nằm nhả tơ.
Thương thay lũ kiến li ti,
Kiếm ăn được mấy phả đi tìm mồi.
Thương thay hạc lánh đường mây,
Chim bay mỏi cánh biết ngày nào thôi.
Thương thay con cuốc giữ trời,
Dầu kêu ra máu biết người nào nghe.



Thương thay thân phận con tằm,
Kiếm ăn được mấy phải nằm nhả tơ.
Thương thay lũ kiến li ti,
Kiếm ăn được mấy phả đi tìm mồi.
Thương thay hạc lánh đường mây,
Chim bay mỏi cánh biết ngày nào thôi.
Thương thay con cuốc giữ trời,
Dầu kêu ra máu biết người nào nghe.
Thương thay thân phận con tằm,
Kiếm ăn được mấy phải nằm nhả tơ.
Thương thay lũ kiến li ti,
Kiếm ăn được mấy phả đi tìm mồi.
Thương thay hạc lánh đường mây,
Chim bay mỏi cánh biết ngày nào thôi.
Thương thay con cuốc giữ trời,
Dầu kêu ra máu biết người nào nghe.
Thương thay
Con tằm
Con kiến
Con hạc
Con cuốc

Nhả tơ

Tìm mồi

Bay mỏi
cánh


Kêu ra máu


CÂU HỎI THẢO LUẬN:
-Trong ca dao, tác giả dân gian có thói quen khi nhìn sự vật thì liên hệ đến cảnh ngộ của mình . Cách nói này gọi là biện pháp tu từ gì ?
-Chỉ ra tác dụng của biện pháp tu từ đó ?
Hình ảnh liên tưởng
Con tằm
Con kiến
Con hạc
Con cuốc

Chỉ kiếp
người suốt
đời bị
người khác
bòn rút hết
sức lực


Chỉ thân
phận nhỏ
bé suốt
đời khó
nhọc, vất
vả mà vẫn
nghèo khó


Chỉ những
người lao
động suốt
đời phiêu bạt
với những
cố gắng
vô vọng.



Là chỉ những
người thấp
cổ bé họng,
có nỗi oan
trái không
được lẽ
công bằng
nào soi tỏ.


Điệp từ, ẩn dụ
=> Những nỗi khổ của người lao động chịu nhiều bất công.
II. Đọc – hiểu văn bản

B.NHỮNG CÂU HÁT CHÂM BIẾM
Bài 1 :
Cái cò lặn lội bờ ao
Hỡi cô yếm đào lấy chú tôi chăng ?
Chú tôi hay tửu hay tăm
Hay nước chè đặc hay nằm ngủ trưa
Ngày thì ước những ngày mưa
Đêm thì ước những đêm thừa trống canh
1/ Bài 1
Chú tôi :
+Hay: tửu, tăm, nước chè đặc, nằm ngủ trưa .
+Ước : ngày mưa , đêm thừa trống canh .
-> Điệp từ, liệt kê .
=>Châm biếm hạng người nghiện ngập ,lười lao động .
Tìm những bài ca dao khác có nội dung tương tự.
Một số bài có nội dung tương tự :

- Đời người có một gang tay
Ai hay ngủ ngày còn được nửa gang
- Ăn no rồi lại nằm khoèo
Nghe giục trống chèo bế bụng đi xem
- Giàu đâu đến kẻ ngủ trưa
Sang đâu đến kẻ say sưa tối ngày
…..
III. Tổng kết
Nghệ thuật : so sánh , ẩn dụ , nói nước đôi .
Nội dung :
Diễn tả thân phận khổ đau của người lao động .
- Phê phán những thói hư tật xấu trong xã hội .
IV. Luyện tập:
Về nhà làm các bài tập SGK.
V. Hướng dẫn về nhà :
Về nhà học thuộc 2 bài ca dao , nêu nội dung nghệ thuật .
Sưu tầm thêm một số bài ca dao có nội dung tương tự .
- Soạn bài tiếp theo : Từ ghép.

.
Cảm ơn quý thầy cô
và các em học sinh!