H
Em hãy kể tên một số các biện pháp tu từ chúng ta đã học từ năm lớp 6 và lớp 7 ?
Ẩn dụ
So sánh
Điệp ngữ
Hoán dụ
Chơi chữ
Trò chơi Ô chữ về các kiểu từ đã học năm lớp 6 và 7
Tiết 33: Tiếng Việt : Nói quá
Nói quá và tác dụng của nói quá
1. Ví dụ ( sgk )
Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối
(Tục ngữ)
Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
Ai ơi bưng bát cơm đầy,
Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.
(Ca dao)
?Em hãy xác định các biện pháp tu từ có trong các câu thơ
Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối
(Tục ngữ)
Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
Ai ơi bưng bát cơm đầy,
Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.
(Ca dao)
Đêm tháng năm rất ngắn
Ngày tháng mười rất dài
Mồi hôi đổ rất nhiều
Nói đúng sự thật
=> Nói quá sự thật , phóng đại mức độ quy mô và tính chất
Nhằm nhấn mạnh , gây ấn tượng tăng sức biểu cảm cho lời văn
2. Ghi nhớ ( sgk)
Phần ghi nhớ này cô yêu cầu tất cả các bạn học thuộc lòng trong SGK nếu có thời gian buổi sau tôi sẽ kiểm tra từng người một
Lời nhắc
CÔ QUYÊN
Nói quá
Là biện pháp tu từ phóng đại mức độ , quy mô tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả
Nhằm nhấn mạnh gây ra ấn tượng , tăng sức biểu cảm cho lời văn
SobrietysPlant painting
Bài tập nhanh :
Tìm biện pháp tu từ và nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng trong những câu sau:
Anh ta đúng là người rán sành ra mỡ.
Không ai thắng được Hồng vì cậu ấy rất khoẻ.
Bác ơi , tim bác mênh mông thế
Ôm cả non sông , mọi kiếp người.
( Tố Hữu)
1. Anh ta đúng là người rán sành ra mỡ.
-> Ý nghĩa: nhấn mạnh đây là một người keo kiệt, bủn xỉn.
2. Không ai thắng được Hồng vì cậu ấy rất khoẻ như voi.
-> Ý nghĩa : nhấn mạnh đây là người rất khoẻ.
3. Bác ơi , tim Bác mênh mông thế
Ôm cả non song, mọi kiếp người.
( Tố Hữu)
-> Ý nghĩa : ca ngợi tình yêu thương bao la của Bác Hồ.
* Lưu ý :
1. Nói quá thường đi kèm với các biện pháp so sánh , ẩn dụ , nhân hoá , hoán dụ…
2. Nói quá thường được sử dụng trong lời nói hàng ngày , thành ngữ, tục ngữ , thơ văn châm biếm , thơ văn trữ tình.
3. Để nhận ra các biện pháp nói quá cần đối chiếu nội dung lời nói thực tế. Phải nắm được cái ý nghĩa hàm ẩn của lời nói ( tức là luôn theo nghĩa bóng chứ không hiểu theo nghĩa đen).
Bài tập :
Đọc câu chuyện dưới đây : Con rắn vuông
Anh chàng nọ có tính hay nói phóng đại. Một hôm, đi rừng về, bảo vợ:
- Hôm nay, tôi vào rừng hái củi, trông thấy một con rắn to ơi là to!... Bề ngang hai mươi thước, bề dài một trăm hai mươi thước!
Chị vợ bĩu môi nói:
- Làm gì có con rắn dài như thế bao giờ.
- Không tin à? Chẳng một trăm hai mươi thước, cũng một trăm thước!
- Cũng không thể dài đến một trăm thước.
- Thật mà. Không đúng một trăm thước cũng đến tám mươi thước.
Chị vợ vẫn lắc đầu. Anh chồng thì gân cổ cãi, và muốn cho vợ tin, cứ rút xuống dần.
Cuối cùng nói:
- Tôi nói thật đấy nhé! Quả tôi có trông thấy con rắn dài đúng hai mươi thước, không kém một tấc, một phân nào!
Lúc ấy chị vợ bò lăn ra cười:
- Bề ngang hai mươi thước, bề dài hai mươi thước, thế thì là con rắng vuông rồi!
What happens in a dream is something that cannot be encounered or even imagined in reality. It becomes a continuation of life outside.
Em hãy xác định các biện pháp nói quá trong bài thơ?
Bề ngang hai mươi thước, bề dài một trăm hai mươi thước!

Bề ngang hai mươi thước, bề dài hai mươi thước, thế thì là con rắng vuông rồi!
Thảo luận theo nhóm
Nói quá và nói khoác giống và khác nhau ở điểm nào?
Nói khoác
Động từ
Nói những điều quá xa sự thật hoặc không thể có trong thực tế để khoe khoang hoặc để đùa vui.
Tính hay nói khoác
Đồng nghĩa: khoác lác, nói phét, phét lác,…
II. Luyện tập
Bài tập 1
Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng .
a, Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

=> Niềm tin vào lao động và thành quả lao động của con người..
b, Anh cứ yên tâm , vết thương chỉ sướt da thôi . Từ giờ đến sáng em có thể đi lên đến tận trời được.

=>Nói quá nhằm khẳng định không ngại khó, không ngại khổ

c, Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước.

=>Nói quá thể hiện nhân vật bà cụ có thế lực, có quyền lực.


Bài tập 2
Điền các thành ngữ sau đây vào chỗ trống để tạo biện pháp tu từ nói quá: bầm gan tím ruột, chó ăn đá gà ăn sỏi, nở từng khúc ruột, ruột để ngoài da, vắt chân lên cổ.

a) Ở nơi thế này chó ăn đá gà ăn sỏi….., cỏ không mọc nổi nữa là trồng rau, trồng cà.
b) Nhìn thấy tội ác của giặc, ai ai cũng……bầm gan tím ruột………
c) Cô Nam tính tình xởi lởi…ruột để ngoài da……
d) Lời khen của cô giáo làm cho nó…nở từng khúc ruột………
e) Bọn giặc hoảng hốt…vắt chân lên cổ… mà chạy.


Học sinh trả lời Gv điền
Bài tập 3
Đặt câu với các thành ngữ  dùng biện pháp nói quá sau đây: nghiêng nước nghiêng thành, dời non lấp biển, lấp biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc.


Các em có thể đặt các câu tương tự như:

+ Nàng Kiều trong truyện Kiều của Nguyễn Du có vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thanh.

+ Nhân dân ta có sức mạnh dời non lấp biển đánh tan mọi âm mưu, thủ đoạn của bọn đế quốc Mĩ và tay sai.

+ Tôi thích nghe cô ấy kể về chuyện thần Nữ Oa lấp biển vá trời.

+ Chúng tôi đâu phải mình đồng da sắt để chịu được thời tiết nóng như lửa hầm hập dưới hầm.



5 thành ngữ so sánh có sử dụng biện pháp nói quá
Những thành ngữ so sánh có sử dụng biện pháp nói quá:
+ Đen như than
+ Ngáy như sấm
+ Đau như đứt ruột
+ Kêu như tránh đánh
+ Nắng như đổ lửa



Bài tập 4
Tìm năm thành ngữ so sánh dùng biện pháp nói quá.


Chúc các bạn học tốt!