CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC NGÀY HÔM NAY
TRÒ CHƠI KHỞI ĐỘNG
KHỎE NHƯ VOI
ĐEN NHƯ CỘT NHÀ CHÁY
NHANH NHƯ CHỚP
GẦY NHƯ QUE CỦI
Theo em, cách nói của các thành ngữ “Khoẻ như voi”,

“Đen như cột nhà cháy”, “Nhanh như chớp” có gì khác so với bình thường…
Tiếng việt:

Nói quá
NỘI DUNG

I.Nói quá và tác dụng của nói quá

II. Luyện tập
_I. Nói quá và tác dụng của nói quá?_
1. Ví dụ:

_Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng_

_Ngày tháng mười chưa cười đã tối._

(Tục ngữ)

_Cày đồng đang buổi ban trưa,_

_Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày._

Ai ơi bưng bát cơm đầy,

Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.

(Ca dao)

_Em hiểu nghĩa của các cụm từ in đậm trong 2 ví dụ sau như thế nào?_
_Chưa nằm đã sáng_

= Đêm ngắn

_Chưa cười đã tối_

= Ngày ngắn
_Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày_

= Mồ hôi rơi nhiều, liên tục
_Chạy thẳng đến tận chân trời._

= Dài (khuất tầm mắt)
a. Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

(Tục ngữ)

b. Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

Ai ơi bưng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần.

(Ca dao)

Mức độ cách nói trong các ví dụ trên như thế nào so với sự thật?

1. Ví dụ

I. NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ
a. Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

(Tục ngữ)

b. Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

Ai ơi bưng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần

(Ca dao)

1. Ví dụ

I. NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ

=> Phóng đại về tính chất của hiện tượng thời tiết

=> Phóng đại về mức độ của sự việc

=> Nói phóng đại sự thật
Hãy so sánh 2 cách sử dụng từ sau
_Sử dụng biện pháp nói quá_

_Không sử dụng biện pháp nói quá_
_Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng_

_Ngày tháng mười chưa cười đã tối._

_Đêm tháng năm ngắn_

_Ngày tháng mười ngắn._
_Cày đồng đang buổi ban trưa,_

_Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày._

_Cày đồng đang buổi ban trưa,_

_Mồ hôi rơi nhiều và liên tục._
Con đường mòn _chạy thẳng đến tận chân trời._

Con đường mòn _chạy dài, khuất tầm mắt._
_Sử dụng biện pháp nói quá_

_Không sử dụng biện pháp nói quá_
_Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng_

_Ngày tháng mười chưa cười đã tối._

_Đêm tháng năm đêm ngắn_

_Ngày tháng mười ngày ngắn._
_Cày đồng đang buổi ban trưa,_

_Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày._

_Cày đồng đang buổi ban trưa,_

_Mồ hôi rơi nhiều và liên tục._
Con đường mòn _chạy thẳng đến tận chân trời._

Con đường mòn _chạy dài, khuất tầm mắt._
Hay, gây ấn tượng

Bình thường, không gây ấn tượng
_Từ việc phân tích ví dụ, theo em, nói quá là gì? Tác dụng của nó?_
2. GHI NHỚ

Khái niệm:

Tác dụng:

Nhấn mạnh ý

Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả

Gây ấn tượng

Tăng sức biểu cảm cho lời văn.
LƯU Ý

Nói quá còn có tên gọi khác là khoa trương, ngoa dụ, thậm xưng, phóng đại, cường điệu.

Để nhận ra biện pháp nói quá cần đối chiếu nội dung lời nói với thực tế. Phải nắm được cái ý nghĩa hàm ẩn của lời nói (_tức là hiểu theo _nghĩa bóng_ chứ không hiểu theo _nghĩa đen_)._
Bài tập nhanh

Tìm và nêu ý nghĩa của phép nói quá trong những câu sau

_a/ Bàn tay ta làm nên tất cả ._

_ Có sức người sỏi đá cũng thành cơm._

_b/ Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi. Từ sáng đến giờ em có thể đi lên đến tận trời được. _

_c/ […] Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước._
_a/ Bàn tay ta làm nên tất cả ._

_ Có sức người sỏi đá cũng thành cơm._

 Ý nghĩa: Nhấn mạnh sự quyết tâm cũng như công sức của con người. Dù có khó khăn đến đâu mà quyết chí, gắng sức cũng sẽ đạt kết quả mỹ mãn.
_b/ Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi. Từ sáng đến giờ em có thể đi lên đến tận trời được_

 Ý nghĩa : Thể hiện ý chí nghị lực cũng như lòng lạc quan, tin tưởng của con người. Mặc khác còn để trấn an mọi người rằng vết thương nhỏ chẳng có nghĩa lý gì.
_c/ […] Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước._

 Ý nghĩa: Nhấn mạnh vào tính cách nhân vật. Cụ bá là kẻ có quyền uy, hống hách.
_Phiếu học tập số 1_

Phân biệt nói quá và nói khoác
_Nói quá_

_Nói khoác_
__

_Giống_
__

__

__

_Khác_

__

__

__

__

__

__

__
_Phiếu học tập số 1_

Phân biệt nói quá và nói khoác
_Nói quá_

_Nói khoác_
__

_Giống_
__

__

__

_Khác_

__

__

__

__

__

__

__
Đều phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả.

* Mục đích: Nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm. * Tác động: Tích cực.
* Mục đích: Làm người nghe tin vào những điều không có thật, tạo tiếng cười có ý nghĩa phê phán những kẻ khoác lác trong cuộc sống. * Tác động: Tiêu cực.
Quả bí khổng lồ

Hai anh chàng đi qua một khu vườn trồng bí. Một anh thấy quả bí to kêu lên: - Chà, quả bí kia to thật ! Anh bạn có tính hay nói khoác, cười mà bảo rằng : - Thế thì đã lấy gì làm to. Tôi đã từng thấy những quả bí to hơn nhiều. Có một lần, tôi tận mắt trông thấy một quả bí to bằng cả cái nhà đằng kia kìa. Anh kia nói ngay:
- Thế thì đã lấy gì làm lạ. Tôi còn nhớ, một bận tôi trông thấy một cái nồi đồng to bằng cả cái đình làng ta. Anh nói khoác ngạc nhiên hỏi

- Cái nồi ấy dùng để làm gì mà to vậy?

Anh kia giải thích:

- Cái nồi ấy dùng để luộc quả bí anh vừa nói ấy mà. Anh nói khoác biết bạn chế nhạo mình bèn nói lảng sang chuyện khác.
_II. Luyện tập_
HÁI HOA

DÂN CHỦ

1. Nói quá là gì?

2. Tác dụng của biện pháp nói quá

3. Xác định phép nói quá trong những câu sau: “_Lỗ mũi mười tám gánh lông_

_ Chồng yêu chồng bảo tơ hồng trời cho.”_

4. Xác định phép nói quá trong những câu sau: “_Bác ơi tim Bác mênh mông thế_

_ Ôm cả non sông mọi kiếp người.”_

5. Xác định phép nói quá trong những câu sau: “_Nhớ, tôi nhớ đến chết cũng không quên.”_

6. Điền thành ngữ thích hợp vào chỗ trống/....../ để tạo thành biện pháp tu từ nói quá: “Bọn giặc hoảng hồn ..........................mà chạy.”

7. Điền thành ngữ thích hợp vào chỗ trống/....../ để tạo thành biện pháp tu từ nói quá: “Lời khen của cô giáo làm cho nó ...........................”

8. Điền thành ngữ thích hợp vào chỗ trống/....../ để tạo thành biện pháp tu từ nói quá: “Cô Nam tính tình sởi lởi,...............”

9. Điền thành ngữ thích hợp vào chỗ trống/....../ để tạo thành biện pháp tu từ nói quá: “Nhìn thấy tội ác của giặc ai ai cũng .........................”

10. Điền thành ngữ thích hợp vào chỗ trống/....../ để tạo thành biện pháp tu từ nói quá: “Ở nơi ............................... thế này, cỏ không mọc nổi nữa là trồng rau trồng cà.”
Những chiếc kẹo

1

2

3

Cộng điểm miệng

Một tràng pháo tay

_Hộp quà may mắn_
Viết một đoạn văn (khoảng 4 – 5 dòng) hoặc làm một bài thơ có sử dung biện pháp nói quá.

VẬN DỤNG
Sưu tầm một số câu ca dao, câu thơ, câu hát,…có sử dung biện pháp tu từ nói quá.

TÌM TÒI, MỞ RỘNG
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT