Chương III. NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN
(THẾ KỈ XIII – XIV)
Tiết 22+23+24+25+26+27+28+29+30:
CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP BÀI 13+14+15
ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN
NỘI DUNG CHỦ ĐỀ
CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP BÀI 13+14+15
ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN
1. Nhà Lý sụp đổ
2. Nhà Trần củng cố chế
độ phong kiến tập quyền
CHƯƠNG III: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN
(THẾ KỈ XIII- XIV)

3. Pháp luật thời Trần
Mục I. Sự thành lập nhà Trần và sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền
Nhà Lý được thành lập năm 1009
trải qua 9 đời vua, nhưng đến đời
vua thứ 9 thì nhà Lý càng suy yếu
nghiêm trọng.
6
“Bấy giờ nhà vua vẫn cứ tiến hành mọi việc thổ mộc không ngừng, nghe nói ngoài kinh thành có giặc cướp, cũng giả vờ làm ngơ để bưng bít đi, chỉ ham thích của cải. Các bầy tôi (quan lại) đều bắt chước, tranh nhau bán quan buôn ngục, ngoài ra không còn nghĩ đến việc gì”.
(Khâm định Việt sử thông giám cương mục)
Nhân dân đi lao dịch xây dựng cung điện và chùa chiền
Những việc làm trên của vua quan nhà Lý đã dẫn đến hậu quả
Nhân dân đi lao dịch làm đường và nổi dậy
CHƯƠNG III: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN (THẾ KỈ XIII- XIV)
CHỦ ĐỀ: NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN
Mục I. Sự thành lập nhà Trần và sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền
1. Nhà Lý sụp đổ:
Cuối thế kỉ XII, nhà Lý suy yếu, quan lại ăn chơi sa đọa, không chăm lo đời sống của nhân dân.
-Thiên tai, mất mùa liên tiếp xảy ra.
=> Đời sống nhân dân cực khổ.
- Các thế lực phong kiến địa phương nổi dậy.
Cô mời các bạn xem đoạn phim tư liệu sau đây lựa chọn những nội dung đúng về hoàn cảnh thành lập nhà Trần ?
Vua Lý Huệ Tông nhường ngôi cho Lý Chiêu Hoàng
Cuối thế kỉ XII, nhà Lý suy yếu, quan lại ăn chơi sa đọa, không chăm lo đời sống của nhân dân.
=> Đời sống nhân dân cực khổ.
- Các thế lực phong kiến địa phương nổi dậy.
- Nhà Lý phải dựa vào thế lực họ Trần chống lại các thế lực nổi loạn.
- Đầu năm 1226, Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh.
=> Nhà Trần thành lập
Mục I. Sự thành lập nhà Trần và sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền
1. Nhà Lý sụp đổ:
- Từ cuối Thế kỉ XII, ………………………Chính quyền …..………………….………… ….., quan lại ……………….. Đời sống nhân dân………….. Các thế lực phong kiến địa phương………………………………….. Nhà Lý phải dựa vào thế lực ……………để ………………. Họ Trần đã buộc …..…………………… nhường ngôi cho chồng là……….…... Đầu năm …….…Trần Cảnh lên ngôi vua -- - >Nhà ………..thành lập
nhà Lý suy yếu.
không chăm lo đời sống nhân dân
ăn chơi sa đọa
đói khổ
nổi dậy chống lại triều đình
Họ Trần
dẹp loạn.
Lý Chiêu Hoàng
Trần Cảnh
1226
Trần
Theo em, việc nhà Trần thay nhà Lý có cần thiết không?
Nhà Lý chỉ lo ăn chơi xa hoa, bất lực, không chăm lo đến đời sống của nhân dân, làm cho nhân dân đói khổ, bất mãn và nổi dậy khởi nghĩa.
Các thế lực phong kiến ở địa phương đánh giết lẫn nhau làm cho triều đình nhà Lý thêm suy yếu, xã hội rối loạn.
Vua tôi nhà Lý bỏ chạy, nhà Lý phải dựa vào thế lực của nhà Trần để tồn tại, đó chính là cơ hội để nhà Trần buộc Lí Chiêu Hoàng (vua cuối cùng của nhà Lý) phải nhường ngôi cho Trần Cảnh (tháng 12 năm Ất Dậu - đầu năm 1226).
  - Trong hoàn cảnh suy sụp của nhà Lý (cuối thế kỉ XII) nhà Trần thành lập, thay nhà Lý quản lí đất nước là việc làm cần thiết để ổn định tình hình chính trị, xã hội, cải thiện đời sống cho nhân dân, xây dựng và bảo vệ đất nước.

Di tích đền nhà Trần
Lễ hội đền Trần được tổ chức trong các ngày từ ngày 15 đến ngày 20 tháng tám âm lịch hàng năm tại phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định nhằm tri ân công của 14 vị vua Trần.
Em hãy cho biết một vài nét về thái sư Trần Thủ Độ?
TRIỀU NGÔ ĐÓNG ĐÔ Ở CỔ LOA
Cổ Loa
TRIỀU ĐINH TIỀN LÊ ĐÓNG ĐÔ Ở HOA LƯ
Hoa Lư
Thăng Long
TRIỀU LÝ (1009 – 1225 ) ĐÓNG ĐÔ Ở THĂNG LONG
TRIỀU TRẦN ( 1226 – 1400 ) ĐÓNG ĐÔ Ở THĂNG LONG.
Thăng Long
---
Thời Đinh- Tiền Lê
Đèo Ngang
( Quảng Bình – Hà Tĩnh)
---
Thời Lý
Đảo Cồn Cỏ
(Quảng Trị)
-------
Thời Trần
Đèo Hải Vân
(TT Huế - TP Đà Nẵng)
Ngày nay
LÃNH THỔ ĐẠI VIỆT THẾ KỈ XIII
Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần.
2. Nhà Trần củng cố chế độ
phong kiến tập quyền
Vua
(Thái Thượng Hoàng)
Đại thần văn
( Họ Trần)
Đại thần võ
( Họ Trần )
Các cơ quan
Các chức quan
Quốc sử viện
Thái y viện
Tôn nhân phủ
12 lộ
(Chánh, phó an phủ sứ)
SƠ ĐỒ BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THỜI TRẦN
Cấp triều đình
Đơn vị hành chính cấp cơ sở
Hà đê sứ
Khuyến nông sứ
Đồn điền sứ
Châu, huyện
(Tri châu, Tri huyện)
Phủ
( Tri phủ )
Xã
(Xã quan )
Các đơn vị hành chính trung gian
Quan đồn điền sứ đang khuyến khích nhân dân đi khai hoang
Quan hà đê sứ đang trông coi việc đắp đê
Em có nhận xét gì về tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần so với thời Lý?
Nhận xét: Bộ máy nhà Trần hoàn chỉnh, chặt chẽ hơn nhà Lý. Điều này chứng tỏ nhà Trần quan tâm tới nhiều mặt của đất nước. Năng lực quản lý của nhà Trần được nâng cao.
2. Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền:
Bộ máy nhà nước thời Trần tổ chức theo chế độ quân chủ trung ương tập quyền
- Đứng đầu nhà nước là vua, thực hiện chế độ Thái thượng hoàng.
- Các chức quan đại thần do họ Trần nắm giữ.
Đặt thêm một số cơ quan như Quốc sử viện, Thái y viện, Hà đê sứ….
- Cả nước chia lại thành 12 lộ, dưới là phủ, châu/ huyện, xã.
Mục I. Sự thành lập nhà Trần và sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền
Các hình thức xử phạt của Đại Việt thế kỉ XIII
Chuông ở điện
Long Trì
Vua đi vi hành các địa phương
Xử nặng tội đánh bạc
QUỐC TRIỀU HÌNH LUẬT
Chế độ tư hữu được bảo vệ nghiêm. Người nợ không trả được nợ sẽ bị bắt giam cho đến khi nào trả hết nợ mới được tha.
Quy định cụ thể về việc mua bán ruộng đất, đó là vào năm 1237 triều đình quy định “trúc thư văn khế”, nếu là giấy tờ về ruộng đất vay mượn thì người làm chứng in tay ở 3 dòng trước, người bán in tay ở 4 dòng sau.
(Tư liệu đại cương LSVN)
3. Pháp luật thời Trần
Xác định lại những điều luật ban hành dưới thời Lý và có bổ sung:
+ Bảo vệ vua, giai cấp thống trị.
+ Xác nhận và bảo vệ quyền tư hữu tài sản.
+ Quy định cụ thể việc mua bán ruộng đất.
- Đặt cơ quan Thẩm hình viện để xét xử việc kiện cáo.
- Đặt chuông tại điện Long Trì để dân kêu oan.
=> So với thời Lý, cơ quan pháp luật thời Trần được tăng cường và hoàn thiện

Ban hành“Quốc triều hình luật”, có nội dung giống như nhà Lý nhưng được bổ sung thêm.
- Cơ quan pháp luật được tăng cường và hoàn thiện. Thẩm hình viện là cơ quan chuyên việc xét xử kiện cáo.
Mục I. Sự thành lập nhà Trần và sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền
3. Luật pháp thời Trần:
Câu 1: Ông là người có công trong việc gây dựng, sáng lập ra nhà Trần?
Câu 2: Nhà Trần ban hành bộ luật nào để củng cố pháp luật?
Câu 3: Nhà Trần khi vua cha nhường ngôi Vua cho con và về cai quản phía sau
gọi là gì?
Câu 4: Vua Trần để chuông lớn ở đâu để dân đến kêu oan khi cần?
Câu 5: Nhà Trần đặt thêm chức gì để trông coi đốc thúc việc đắp đê?

A
B
C
D
E
Ô CHỮ TỪ KHÓA: Gồm 5 chữ cái – Nói về hào khí của nhà Trần?
SỬ GIA TÀI NĂNG
Đ
Ô
N
G
A
R
R
V? vua d?u tiờn c?a nh� Tr?n l� ai?
T R Â N C A N H
T H A I Y V I Ê N
T R Â N T H U Đ Ô
Q U Ô C T R I Ê U H I N H L U Â T
T R I C H Â U
T H Â M H I N H V I Ê N
L Y C H I Ê U H O A N G
2. V? vua cu?i cựng c?a nh� Lý l� ai?
3. Co quan coi ch?a b?nh trong cung vua?
4.Người đặt nền móng chính thức cho sự nắm quyền của họ Trần là ai ?
5. Th?i Tr?n ban h�nh b? lu?t n�o?
7. Tên một cơ quan chuyên xét xử các vụ kiện?
6. Ch?c quan d?ng d?u m?t Chõu?
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
1: Nhà Trần thành lập vào thời gian nào?Ai là vị vua đầu tiên của nhà Trần?
A. 12/ 1224, Trần Cảnh.
B. 12/ 1225, Trần Thủ Độ.
C. 12/ 1226, Trần Cảnh.
D. 12/ 1227, Trần Thủ Độ.
C
2.Tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần gồm những cấp nào?
A. Trung ương, địa phương.
D. Triều đình, trung gian, cơ sở.
B. Trung ương, cơ sở.
C. Triều đình, trung ương, địa phương.
D
3. Nhà Trần ban hành bộ luật nào?
A. “Hình luật”.
D. “Quốc triều hình luật”.
B. “Hình thư”.
C. “Quốc triều hình thư”.
D
NHÀ
TRẦN
THÀNH
NĂM
1226
5
6
LẬP
CHÀO MỪNG NGÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM
VÒNG IV
4
1
2
3
TRÒ CHƠI NHẬN DIỆN LỊCH SỬ
Sau khi được thành lập để cai quản đất nước nhà Trần đã làm :
Ổn định tình hình chính trị, xã hội.
Xây dựng chính quyền mới.
Tổ chức lại quân đội, củng cố quốc phòng do quân Mông Cổ đang phát triển mạnh và mộng bành trướng lãnh thổ ở phương bắc.
Quân ở các lộ
Cấm quân
Hương binh
Quân các vương hầu
Quân đội của nhà Trần được xây dựng theo chính sách “ngụ binh ư nông”
 - Chủ trương: “Quân lính cốt tinh nhụê không cốt đông”, xây dựng tinh thần đoàn kết trong quân đội.
Học tập binh pháp và luyện tập võ nghệ.
Mục I. Sự thành lập nhà Trần và sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền:
4. Nhà Trần xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng
- Gồm 2 bộ phận: Cấm quân và quân ở các lộ. Ở làng xã có hương binh, ngoài ra còn có quân của các vương hầu.
- Quân đội được tuyển theo chính sách: “ngụ binh ư nông” và thực hiện chủ trương: “quân lính cốt tinh nhuệ, không cốt đông”.
- Quân đội được học tập binh pháp và luyện tập võ nghệ thường xuyên.
- Bố trí tướng giỏi cầm quân đóng giữ những nơi hiểm yếu nhất là vùng biên giới phía Bắc.
Điểm khác:
- Điểm giống:
+ Gồm hai bộ phận chính: có Cấm quân
+ Xây dựng quân đội theo chính sách “ ngụ binh ư nông”.
Cảnh đắp đê dưới thời Trần
Khẩn hoang mở rộng diện tích
Quan đồn điền sứ đang khuyến khích nhân dân đi khai hoang
Quan hà đê sứ đang trông coi việc đắp đê
Mục I. Sự thành lập nhà Trần và sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền:
4. Nhà Trần xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng
- Gồm 2 bộ phận: Cấm quân và quân ở các lộ. Ở làng xã có hương binh, ngoài ra còn có quân của các vương hầu.
- Quân đội được tuyển theo chính sách: “ngụ binh ư nông” và thực hiện chủ trương: “quân lính cốt tinh nhuệ, không cốt đông”.
- Quân đội được học tập binh pháp và luyện tập võ nghệ thường xuyên.
- Bố trí tướng giỏi cầm quân đóng giữ những nơi hiểm yếu nhất là vùng biên giới phía Bắc.
5. Phục hồi và phát triển kinh tế:
* Nông nghiệp: Đẩy mạnh khai khẩn đất hoang, đắp đê phòng lụt, đào sông, nạo vét kênh. Đặt chức Hà đê sứ để trông coi, đốc thúc việc đắp đê. Nông nghiệp phục hồi và phát triển.
b. Thủ công nghiệp:
DỆT LỤA
ĐÚC ĐỒNG
VÂN ĐỒN
Lược đồ: Hành chính thời Trần
Vân Đồn ngày xưa
Vân Đồn ngày nay
Thông tin:
- Vân đồn nằm ở phía Đông Nam vịnh Hạ Long (thuộc tỉnh Quảng Ninh). Đây là cảng ngoại thương đầu tiên của nước ta
- Là nơi có vị trí tự nhiên thuận lợi để thuyền bè qua lại, trú đỗ nằm trên trục hàng hải từ trung quốc xuống các nước vùng Đông Nam Á.
Mục I. Sự thành lập nhà Trần và sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền:
4. Nhà Trần xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng
5. Phục hồi và phát triển kinh tế:
* Nông nghiệp: Đẩy mạnh khai khẩn đất hoang, đắp đê phòng lụt, đào sông, nạo vét kênh. Đặt chức quan quản lí nông nghiệp→ Nông nghiệp phục hồi và phát triển.
- Thủ công nghiệp: Các xưởng thủ công của nhà nước và nhân dân được phục hồi và phát triển
- Thương nghiệp: Chợ mọc lên ngày càng nhiều ở các làng, xã. Buôn bán với nước ngoài cũng phát triển nhất là ở Vân Đồn
BÀI TẬP CỦNG CỐ:
Bài 1: Điền từ thích hợp vào chổ trống:
Quân đội nhà Trần được tuyển dụng theo chính sách “…………………………………” và chủ trương “ Quân lính cốt tinh nhuệ, không………………….”, xây dựng tinh thần đoàn kết trong quân đội.
Quân đội nhà Trần được học tập………………………và luyện tập………………..thường xuyên.
Ngụ binh ư nông
cốt đông
binh pháp
võ nghệ
Khoanh tròn chỉ một chữ cái đầu câu với ý trả lời đúng.
Bài 2: Nhà Trần đã đặt thêm chức quan gì để trông coi, đốc thúc việc sửa và đắp đê?
A. Đồn điền sứ.
B. Khuyến nông sứ.

C. Hà đê sứ.
D. Tất cả ý trên.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài 13 tiết 2.
Trả lời các câu hỏi trong SGK trang 54.
Soạn bài 14: Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông- Nguyên (thế kỉ XIII)
Phần I: Cuộc kháng chiến lần thứ I chống quân xâm lược Mông Cổ (1258)



CHÚC QUÝ THẦY CÔ SỨC KHỎE
CHÚC CÁC EM HỌC SINH HỌC GIỎI