Chương V
VIỆT NAM TỪ KHOẢNG THẾ KỈ VII TRƯỚC CÔNG
NGUYÊN ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ X
Tiết 25, 26, 27 - BÀI 14. NHÀ NƯỚC VĂN LANG, ÂU LẠC
Mục tiêu bài học
• Nêu được khoảng thời gian thành lập và xác định được phạm vi không
gian của nước Văn Lang, Âu Lạc trên bản đồ
• Trình bày được tổ chức nhà nước Văn Lang, Âu Lạc
• Mô tả được đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang – Âu
Lạc

KHỞI ĐỘNG
“Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ Tổ mùng 10 tháng 3
Dù ai buôn bán gần xa
​Nhớ ngày giỗ Tổ tháng 3 mùng
10”

• Những câu ca dao trên nhắc đến sự kiện nào được diễn ra hàng năm ở nước ta?
• Theo em, những câu ca dao trên có ý nghĩa dăn dạy chúng ta điều gì?

Tiết 25, 26, 27 - BÀI 14. NHÀ NƯỚC VĂN LANG, ÂU LẠC
1. Nhà nước đầu tiên của người Việt cổ

1

1. Quan sát và gọi tên các câu chuyện
Dựa truyền
vào nội
dungtrong
SGK,bức
emtranh.
hãy chỉ
thuyết
Chỉ ra
rõ 3
cơ sở hình
nhà
tiên của
câuthành
chuyện
nàonước
có nộiđầu
dung:
Dựngngười
nước, Việt
làm thủy
lợi, chống
cổ trong
thựcngoại
tiễn?xâm –
giữ nước.
2

3

2. Quan sát lược đồ và các thông tin trong bài
học, em hãy xác định thời gian ra đời, phạm vi
không gian của nhà nước Văn Lang
Theo em, việc ra đời nhà nước Văn Lang có ý
nghĩa như thế nào?
Bằng chứng về sự ra đời của
nhà nước đầu tiên
- Tên nước:
-

Thời gian:

- Phạm vi lãnh thổ:
- Kinh đô:
- Đứng đầu:

- Tên nước: Văn Lang
- Thời gian: TK VII TCN
- Phạm vi lãnh thổ: khu vực Bắc Bộ, Bắc
Trung Bộ
- Kinh đô: Phong Châu (Việt Trì, Phú Thọ)
- Đứng đầu: Hùng Vương
 Kết thúc thời kì nguyên thủy, mở ra thời
kì dựng nước đầu tiên trong lịch sử dân
tộc

Tiết 25, 26, 27 - BÀI 14. NHÀ NƯỚC VĂN LANG, ÂU LẠC
1. Nhà nước đầu tiên của người Việt cổ
- Vào khoảng thế kỉ VII TCN, nhà nước Văn Lang ra đời, đứng đầu là Hùng
Vương, đóng đô ở Bạch Hạc (Phú Thọ)
- Địa bàn chủ yếu: gắn liền với lưu vực các dòng sông lớn ở Bắc Bộ và
Bắc Trung Bộ ngày nay.

Tổ chức nhà nước:

Quan sát sơ đồ, em có nhận xét gì về tổ chức
Nhà nước Văn Lang?

• Đứng đầu bộ máy nhà nước là Hùng Vương.
• Chia thành cấp Trung ương và địa phương, cả
nước có 15 Bộ, đứng đầu là Lạc tướng.
• Dưới Bộ là các chiềng, chạ, đứng đầu là Bồ Chính
=> Bộ máy nhà nước còn đơn giản, sơ khai, chưa
có luật pháp thành văn, chữ viết và quân đội.

Tiết 25, 26, 27 - BÀI 14. NHÀ NƯỚC VĂN LANG, ÂU LẠC
1. Nhà nước đầu tiên của người Việt cổ
- Vào khoảng thế kỉ VII TCN, nhà nước Văn Lang ra đời, đứng đầu là Hùng
Vương, đóng đô ở Bạch Hạc (Phú Thọ)
- Địa bàn chủ yếu: gắn liền với lưu vực các dòng sông lớn ở Bắc Bộ và
Bắc Trung Bộ ngày nay.
- Tổ chức Nhà nước Văn Lang: Ở Trung ương, đứng đầu là Hùng Vương,
giúp việc cho Hùng Vương là lạc hầu; Ở địa phương, lạc tướng đứng đầu
các bộ (có 15 bộ); bổ chính đứng đầu chiếng, chạ.

Em có biết?
Sự ra đời và tồn tại của nhà nước Văn Lang cho đến ngày hôm nay vẫn còn
nhiều điểm chưa thực sự rõ ràng. Người ta vẫn không biết một cách chính xác
rằng, phạm vi của nhà nước này cụ thể ở đâu, rất khó để xác định được tuyệt
đối về lãnh thổ của nhà nước Văn Lang cũng như quyền lực của các ông vua,…
Nguyên nhân là do chúng ta chưa có đủ tư liệu và các bằng chứng lịch sử.
Những gì chúng ta biết được về nhà nước này, một phần là từ các truyền
thuyết lịch sử, và một phần là từ kết quả các cuộc khai quật khảo cổ học.

Tiết 25, 26, 27 - BÀI 14. NHÀ NƯỚC VĂN LANG, ÂU LẠC
1. Nhà nước đầu tiên của người Việt cổ
2. Sự ra đời nhà nước Âu Lạc

Quan sát đoạn phim tư liệu
sau đây, kết hợp với các
thông tin trong SGK, em hãy
trả lời câu hỏi
Nước Âu Lạc ra đời trong
hoàn cảnh nào? Tổ chức nhà
nước Âu Lạc có điểm gì mới
so với nhà nước Văn Lang?

Hoàn cảnh ra đời
• Năm 258 TCN, nhà Tần cho
quân đánh xuống phía Nam
• Người Âu Việt và Lạc Việt đã
đoàn kết chống xâm lược.
• Năm 208 TCN, Thục Phán đã
lên làm vua lập ra nước Âu Lạc,
gọi là An Dương Vương
=> Nước Âu Lạc ra đời

Tiết 25, 26, 27 - BÀI 14. NHÀ NƯỚC VĂN LANG, ÂU LẠC
1. Nhà nước đầu tiên của người Việt cổ
2. Sự ra đời nhà nước Âu Lạc
- Khoảng năm 208 TCN, nhà nước Âu Lạc ra đời, đứng đầu là An Dương
Vương, đóng đô ở Cổ Loa (Hà Nội).

Tổ chức nhà nước
• Kinh đô: Phong Khê (nay là Cổ Loa, Đông
Anh, Hà Nội)
• Phạm vi: mở rộng hơn, đất nước có nhiều
Bộ
• Tổ chức bộ máy chặt chẽ hơn so với thời
Văn Lang, có quân đội, vũ khí.
• An Dương Vương cho xây dựng thành Cổ
Loa, là trung tâm Âu Lạc

Tiết 25, 26, 27 - BÀI 14. NHÀ NƯỚC VĂN LANG, ÂU LẠC
1. Nhà nước đầu tiên của người Việt cổ
2. Sự ra đời nhà nước Âu Lạc
- Khoảng năm 208 TCN, nhà nước Âu Lạc ra đời, đứng đầu là An Dương
Vương, đóng đô ở Cổ Loa (Hà Nội).
- Phạm vi lãnh thổ Âu Lạc được mở rộng hơn thời Văn Lang.
- Tổ chức nhà nước giống Nhà nước Văn Lang nhưng quyền lực nhà vua
được mở rộng hơn.
- Có quân đội mạnh, vũ khí tốt, đặc biệt có thành Cổ Loa.

Nhà nước Âu Lạc có điểm gì giống và khác so với Nhà nước Văn Lang? 
* Giống nhau:
- Có tổ chức từ trên xuống dưới
- Đơn vị hành chính: lấy làng, chạ làm cơ sở
- Vua có quyền quyết định tối cao, giúp vua cai trị đất nước là các Lạc hầu, Lạc
tướng.
* Khác nhau:
- Nhà nước  Âu Lạc: mở rộng hơn về mặt lãnh thổ, hoàn chỉnh hơn về tổ chức: có
quân đội mạnh, vũ khí tốt, thành Cổ Loa kiên cố); quyền hành của nhà nước đã cao
hơn và chặt chẽ hơn, vua có quyền thế hơn trong việc trị nước, sự phân biệt tầng lớp
thống trị và nhân dân sâu sắc hơn .
- Nhà nước Văn Lang: chưa có quân đội, chưa có pháp luật, Vua Hùng quyền lực
không tập trung nhiều như An Dương Vương

• Tên gọi: Cổ Loa (Loa thành…)
• Thời gian xuất hiện: TK III – II trước CN
• Vị trí: Phía bắc sông Hoàng
• Quy mô:
- Chiều dài chu vi: khoảng 16.000 m
- Chiều cao: từ 5 đến 10 m
- Mặt thành rộng: 10 m
- Chân thành rộng: 10 – 20m
• Cấu trúc: 3 vòng thành
- Thành nội
- Thành trung
- Thành ngoại
• Hào bao quanh thành rộng 10 - 30m

DI TÍCH THÀNH CỔ LOA

ĐIỂM TIN LỊCH SỬ
DI TÍCH THÀNH CỔ LOA
WHAT?
Xây
thành để
làm gì?

WHO?
Ai sống
trong
thành?

THẢO
LUẬN

WHY?
Tại sao lại
gọi là
“Quân
thành”?

Em có biết, vì sao thời Âu Lạc có thế mạnh hơn Văn Lang,
xây dựng thành Cổ Loa kiên cố và có nhiều vũ khí tốt
nhưng lại để mất nước?

Tiết 25, 26, 27 - BÀI 14. NHÀ NƯỚC VĂN LANG, ÂU LẠC
1. Nhà nước đầu tiên của người Việt cổ
2. Sự ra đời nhà nước Âu Lạc
3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
a. Đời sống vật chất

Quan sát và giải mã các hình ảnh dưới đây để tìm
hiểu về đời sống vật chất của cư dân Văn Lang, Âu
Lạc

Trò
chơi
Giải
mã
hiện
vật

Nghề
sản
xuất
chính

Lưỡi cày đồng
hình bướm

Những hiện vật dưới đây cho em biết, cư dân Văn Lang,
Âu Lạc đã biết làm những nghề gì?

Thạp đồng
Đào Thịnh

Trống đồng
Ngọc Lũ

Ăn,
Mặc

Những họa tiết trang trí dưới đây cho em biết điều gì
về thức ăn, trang phục của người Văn Lang, Âu Lạc?

Hình người giã gạo trên
trống đồng

Hình người múa hát trên Trang phục và kiểu tóc của người Việt cổ
trống đồng
Hình trang trí trên cán dao găm bằng đồng)

ỞĐi lại

Những hình ảnh này cho em biết nơi ở của cư dân Văn Lang,
Âu Lạc như thế nào và họ đi lại bằng phương tiện gì?

Họa tiết mái nhà cong

Họa tiết hình thuyền

Từ những hình ảnh đã được giải mã, em hãy
hoàn thành bảng thông tin sau
Nghề sản xuất
chính
- Nghề nông
trồng lúa nước,
gắn với thủy
lợi, khai hoang

Ăn

Thức ăn
chính là
gạo nếp,
gạo
tẻ,
muối,
- Nghề luyện mắm, cá,…
kim, đúc đồng,
rèn sắt

Mặc
- Nam đóng khố, cởi
trần, đi chân đất
- Nữ mặc váy, yếm.
Tóc để ngang vai, búi
tó hoặc tết đuôi sam
- Dịp lễ hội: đội thêm
mũ lông chim, đeo
vòng tay, trang sức

Ở

Đi lại

yếu
Nhà sàn Chủ
mái cong, bằng thuyền
mái dài

3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
a. Đời sống vật chất
- Nghề sản xuất chính: + Nghề nông trồng lúa nước
+ Nghề luyện kim, đúc đồng, rèn sắt
- Ăn: gạo nếp, gạo tẻ, muối, mắm cá,...
- Ở: nhà sàn
- Trang phục: nam đóng khố, cởi trần, đi chân đất; nữ mặc váy, yếm.
- Đi lại: chủ yếu bằng thuyền

b. Đời sống tinh thần

Dựa vào thông tin SGK, em hãy trình bày
những nét chính về đời sống tinh thần của cư
dân Văn Lang, Âu Lạc?

Tín ngưỡng
• Thờ cúng tổ tiên, thờ các vị thần trong tự nhiên như
thần Núi, thần Sông, thần Mặt trời,…
Phong tục, tập quán
• Người Việt có tục xăm mình, ăn trầu, nhuộm răng đen, làm
bánh chưng, bánh giầy
• Tổ chức lễ hội gắn với nền nông nghiệp trồng lúa nước

3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
a. Đời sống vật chất
- Nghề sản xuất chính: + Nghề nông trồng lúa nước
+ Nghề luyện kim, đúc đồng, rèn sắt
- Ăn: gạo nếp, gạo tẻ, muối, mắm cá,...
- Ở: nhà sàn
- Trang phục: nam đóng khố, cởi trần, đi chân đất; nữ mặc váy, yếm.
- Đi lại: chủ yếu bằng thuyền

b. Đời sống tinh thần

- Tín ngưỡng: Thờ cúng tổ tiên, thờ các vị thần trong tự nhiên
- Phong tục, tập quán:
+ Xăm mình, ăn trầu, nhuộm răng đen, làm bánh chưng, bánh giầy
+ Tổ chức lễ hội gắn với nền nông nghiệp trồng lúa nước

Trống Đồng và các câu
chuyện của người Việt cổ

 Hãy kể tên các trống đồng mà em biết?
 Trống đồng được người Việt cổ dùng để làm những
việc gì?
 Những họa tiết in trên trống đồng phản ánh điều gì?
 Em có biết ý nghĩa của biểu tượng mặt trời ở giữa
mặt trống không?

Bài tập củng cố.
Bài tập: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
Câu 7

H Ù N G V? Ư Ơ N G
?
?
?
?
?
?

Câu 1: Người đứng đầu nhà nước Văn Lang (có 9 chữ cái)?

Bài tập 2: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
Câu 7

H Ù N G V? Ư Ơ N G
L Ă
? N G
?
?
?
?
?

Câu 2: Nơi yên nghỉ của Vua Hùng (có 4 chữ cái)?

Bài tập 1: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
Câu 7

H Ù N G V? Ư Ơ N G
L Ă? N G
? T I N H
S Ơ N
?
?
?
?

Câu 3: Đây là tên một nhân vật trong truyền thuyết đã bốc từng
quả đồi, dời từng dãy núi để ngăn dòng nước lũ (có 7 chữ cái)?

Bài tập 2: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
Câu 7

H Ù N G V? Ư Ơ N G
L Ă? N G
? T I N H
S Ơ N
?L Ạ C T Ư Ớ N G
?
?
?

Câu 4: Đây là chức quan đứng đầu các bộ (có 8 chữ cái)?

Bài tập 2: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
Câu 7

H Ù N G V? Ư Ơ
L Ă? N G
? T I
S Ơ N
?L Ạ C
Q U A
? N L
?
?

N G
N H
T Ư Ớ N G
A N G

Câu 5: Tên đặt cho con trai vua (có 8 chữ cái)?

Bài tập 2: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
Câu 7

H Ù N G V? Ư Ơ
L Ă? N G
? T I
S Ơ N
?L Ạ C
Q U A
? N L
M Ị N
? Ư Ơ
?

N G
N
T
A
N

Câu 6: Tên đặt cho con gái vua (có 7 chữ cái)?

H
Ư Ớ N G
N G
G

Bài tập 2: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
Câu 7

H Ù N G V? Ư Ơ
L Ă? N G
? T I
S Ơ N
?L Ạ C
Q U A
? N L
M Ị N
? Ư Ơ
? I Ó
T H Á N H G

N G
N
T
A
N
N

H
Ư Ớ N G
N G
G
G

Câu 7: Đây là tên của một truyền thuyết nói về công cuộc chống
giặc ngoại xâm của nhân dân ta (có 10 chữ cái)?

Bài tập 2: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
Câu 7

H Ù N G V? Ư Ơ
L Ă? N G
? T I
S Ơ N
?L Ạ C
Q U A
? N L
M Ị N
? Ư Ơ
? I Ó
T H Á N H G

N G
N
T
A
N
N

H
Ư Ớ N G
N G
G
G

LUYỆN TẬP
Hoàn thành bảng thống kê các nội dung
dưới đây về nhà nước Văn Lang và Âu Lạc

Nội dung
Thời gian ra đời
Đứng đầu nhà nước
Kinh đô

Nước Văn Lang

Nước Âu Lạc

LUYỆN TẬP

Em hãy kể tên ít nhất 3 phong tục trong văn
hóa của Việt Nam hiện nay được kế thừa từ
thời Văn Lang, Âu Lạc?

VẬN DỤNG – THỰC HÀNH
Nhiệm vụ:
Thiết kế mô hình thành Cổ Loa
•

Gồm ba vòng thành

•

Mô tả vị trí, chức năng của từng vòng

•

Mô tả điểm mạnh, điểm yếu của công trình
này

•

Khuyến khích sử dụng chất liệu tái chế để
thiết kế mô hình.

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
- Học bài.
- Sưu tầm các tư liệu, hình ảnh về nước Văn Lang – Âu Lạc.
- Chuẩn bị bài 15: Chính sách cai trị của các triều đại phong kiến
phương Bắc và sự chuyển biến của xã hội Âu Lạc:
+ Bộ máy cai trị?
+ Chính sách cai trị về kinh tế.
+ Chính sách cai trị về văn hóa – xã hội.
+ Những chuyển biến về kinh tế - xã hội trong thời kì Bắc thuộc.
+ Quan sát hình 1, 2, 3,4/ Sgk và nhận xét.

Chào tạm
biệt các em!