TIẾT 39 – 40
VĂN BẢN: ÔN DỊCH, THUỐC LÁ
Nguyễn Khắc Viện
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả:
Em hãy nêu vài nét về tác giả Nguyễn Khắc Viện ?

Bác sĩ, giáo sư
Nguyễn Khắc Viện (1913- 1997)
- Giáo sư - tiến sĩ Nguyễn Khắc Viện sinh ngày 5/2/ 1913,
- Quê ở làng Gôi Vị, bên bờ sông Ngàn Phố, nay là xã
Sơn Hòa, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh
- Ông là người dịch Truyện Kiều sang tiếng Pháp được đánh giá là hay nhất.
- Nhiều tác phẩm của ông viết về phòng bệnh và chữa bệnh là bài học bổ ích cho mọi người.
- Ngày 1-9-2000, Chủ tịch nước đã quyết định truy tặng Giải thưởng Nhà nước cho cuốn "Việt Nam, một thiên lịch sử".
2.Tác phẩm :

Em hãy cho biết xuất xứ, thể loại, phương thức biểu đạt,
bố cục của văn bản ?
* Xuất xứ
Văn bản “Ôn dịch, thuốc lá” trích trong “Từ thuốc lá đến ma túy- bệnh nghiện”
* Thể loại:


* Phương thức biểu đạt:

Văn bản nhật dụng
Nghị luận kết hợp thuyết minh.
* Bố cục: 3 phần
1. Từ đầu → “…còn nặng hơn cả AIDS”
Thông báo về nạn dịch thuốc lá.
2. Tiếp theo → “ . . . con đường phạm pháp”
Tác hại của thuốc lá.
3. Phần còn lại
Kiến nghị chống thuốc lá.
Em hãy cho ý nghĩa nhan đề của văn bản ?
* Ý nghĩa nhan đề văn bản :

ÔN DỊCH , THUỐC LÁ
Bệnh nguy hiểm lan truyền rộng
Tiếng chửi rủa
cách nói tắt của cụm từ “tệ nghiện thuốc lá”.
+ Thuốc lá là một bệnh dịch
nguy hiểm rất dễ lây lan.
Thuốc lá! Đồ ôn dịch!
Dấu phẩy đặt giữa 2 từ dùng để ngắt giọng,
nhấn mạnh sắc thái biểu cảm vừa căm tức vừa ghê tởm, nguyền rủa, tẩy chay bệnh dịch này.
- Ôn dịch thuốc lá đe dọa sức khỏe và tính mạng loài người còn nặng hơn cả AIDS.
phép so sánh
→ Thông báo ngắn gọn, chính xác: ôn dịch thuốc lá đang đe dọa sức khỏe và tính mạng loài người hơn cả AIDS
Nhấn mạnh hiểm họa to lớn, ghê gớm của ôn dịch thuốc lá.
* Thông báo:
- Dịch hạch, thổ tả, hàng vạn người chết => Đã diệt trừ.
- Cuối thế kỉ XX xuất hiện ôn dịch khác: Nạn AIDS và ôn dịch thuốc lá.
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN :
Nội dung :
a.Thông báo về nạn thuốc lá:

b.Tác hại của thuốc lá:
Lời của Trần Hưng Đạo:
“Nếu giặc đánh như vũ bão thì không đáng sợ, đáng sợ là giặc gặm nhấm như tằm ăn dâu”.
- Giặc gặm nhấm: Tấn công từ từ mà chắc chắn
Tằm: Là khói thuốc lá
Dâu: Là sức khỏe con người
- Khói thuốc lá xâm nhập vào cơ thể con người từ từ, chắc chắn, khó mà biết được, không thể cứu chữa.
→ Tác hại ghê gớm của thuốc lá.
- Đối với sức khỏe con người
- Đối với đạo đức
- Đối với kinh tế.
Tác hại
Tác hại của thuốc lá với sức khỏe người hút
Khói thuốc lá chứa hơn 4000 chất độc. Trong đó, có một số chất rất độc hại
-Thấm vào máu → hồng cầu không tiếp cận ô-xy → sức khỏe giảm sút.
Làm các động mạch co thắt lại
→ gây huyết áp cao, tắc động mạch, nhồi máu cơ tim…
Hắc ín
Ô-xít Các-bon
Ni-cô-tin
Em hãy liệt kê các tác hại của thuốc lá đối với con người (người hút)?
+ Đối với người hút:
- Khói thuốc chứa nhiều độc tố.
- Gây ho hen,viêm phế quản, ung thư vòm họng, ung thư phổi.
- sức khỏe giảm sút.
- gây cao huyết áp, tắc động mạch, nhồi máu cơ tim...
2.1 Đối với sức khỏe con người.
Chất hắc ín bám vào màng phổi dẫn tới bệnh ung thư phổi
Bàn chân, ngón tay bị hoại tử do tắc động mạch vì thuốc lá.
Ung thư vòm họng
Ung thư miệng
+ Đối với những người xung quanh:
- Mắc các bệnh như người hút.
- Phụ nữ sinh non, trẻ suy yếu…
- So sánh: Cảnh báo nạn hút thuốc ở nước nghèo.Từ đó sinh ra tệ nạn khác ở thanh thiếu niên nước ta.
 Thuốc lá hủy hoại nhân cách, lối sống người Việt Nam nhất là thanh thiếu niên.
- Đầu độc, nêu gương xấu cho con em
- Từ hút thuốc → sinh ra trộm cắp.
- Nghiện hút → nghiện ma túy → phạm pháp.
- Bố và anh hút, chú bác hút không những
đầu độc con em mà còn nêu gương xấu.
- Tỉ lệ thanh thiếu niên hút thuốc ở các thành phố lớn nước ta ngang với tỉ lệ các thành phố Âu-Mĩ. chỉ có khác với một thanh niên Mĩ, 1 đô la mua một bao thuốc lá là một khoản tiền nhỏ, còn đối với một thiếu niên ở Việt Nam, muốn có 15 000 đồng mua một bao 555 – chỉ có một cách là trộm cắp...Từ điếu thuốc sang cốc bia rồi ma túy, con đường phạm pháp thực ra đã mở đầu với điếu thuốc.``
b.2 Đối với đạo đức
Quan sỏt ?nh, k?t h?p SGK, nờu tỏc h?i c?a thu?c lỏ d?i v?i d?o d?c, xó h?i ?
- Ngu?i l?n hỳt thu?c khụng nh?ng nờu t?m guong x?u m� d?u d?c con em b?t chu?c hỳt thu?c lỏ d?n d?n tr?m c?p, nghi?n ng?p ma tỳy v� ph?m phỏp tự t?i.
Tấm gương xấu.
Trẻ em bắt chước hút thuốc lá
Tiêm chích ma túy
Phạm pháp tù tội
- Tốn kém, lãng phí gây ảnh hưởng đén
kinh tế gia đình và xã hội.
b.3 Đối với kinh tế .
... Chỉ riêng bệnh viêm phế quản của hàng triệu
người cũng đã làm mất bao nhiêu ngày công lao động.
? Giả sử 1 gói thuốc 10.000 đ. 1 ngày
hút hết 1 gói. Hỏi một năm người hút
mất bao nhiêu tiền?
+ 10.000 đ x 30 ngày x 12 tháng = 3.600.000đ.
+ 15.000đ x 30 ngày x 12 tháng = 5.400.000đ
+ 20.000đ x 30 ngày x 12 tháng = 7.200.000đ.
(Nước ta mỗi ngày có khoảng 15 triệu người
hút thuốc lá).
c. Kiến nghị chống thuốc lá:
Cấm hút tất cả những nơi công cộng, phạt nặng (Ở Bỉ lần 1 phạt 40 đô là, tái phạm phạt 500 đô la)
Khắp nơi những tài liệu, khẩu hiệu chống thuốc lá ...
Cấm quảng cáo thuốc lá trên báo chí, vô tuyến truyền hình
Khẩu hiệu: “Một châu Âu không còn thuốc lá”
=> Số người hút thuốc lá giảm hẳn.
- Cấm hút thuốc lá ở những nơi công cộng.
- Phạt nặng những người vi phạm.
- Cấm quảng cáo thuốc lá.
- Tuyên truyền bằng nhiều hình thức.
- Ngày 31- 5 hàng năm: Thế giới không khói
thuốc lá.
Ở Việt Nam ôn dịch thuốc lá. Nghĩ đến mà kinh!...mọi người phải đứng lên chống lại, ngăn ngừa.
Chiến dịch chống thuốc lá.
Theo Quyết định 1315/QĐ – TTg của Thủ tướng Chính phủ, kể từ ngày 1-1-2010,
*Người vi phạm quy định cấm hút thuốc lá tại lớp học, nhà trẻ, các cơ sở y tế, thư viện,rạp chiếu phim, nhà hát, nhà văn hoá, vũ trường, bến xe, bến cảng, các khu sản xuất và nơi làm việc trong nhà, nơi có nguy cơ cháy nổ cao và phương tiện giao thông công cộng… sẽ bị nhắc nhở, cảnh cáo đến phạt tiền từ 50 đến 100 ngàn đồng cho mỗi lần vi phạm. Thanh tra chuyên ngành của các bộ, ngành,UBND có nhiệm vụ kiểm soát việc thực hiện và xử phạt. Bộ Y tế đang hoàn thiện dự thảo sửa đổi Nghị định 46/CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Theo đó, cá nhân hút thuốc ở rạp hát, rạp chiếu phim, sàn nhảy, phòng họp, trường học, nhà trẻ, trên phương tiện giao thông công cộng sẽ bị phạt từ 50.000 đến 200.000 đồng.
?Theo em, Việt Nam đã làm gì để hưởng ứng chiến dịch chống thuốc lá?

IN NHÃN CẢNH BÁO TRÊN BAO BÌ THUỐC LÁ
TĂNG CƯỜNG HOẠT ĐỘNG PHÒNG, CHỐNG TÁC HẠI CỦA THUỐC LÁ
Học sinh, sinh viên diễu hành chống thuốc lá trên đường phố Hà Nội
Triển lãm tranh tuyên truyền chống thuốc lá
Các hình ảnh gợi em nghĩ đến sự kiện gì?
Hút thuốc chính là tự thiêu
Điếu thuốc là lưỡi hái của tử thần
Biển báo cấm hút thuốc lá
- Kêu gọi cộng đồng đứng lên chống lại nạn ôn dịch thuốc lá :
“Nghĩ đến mà kinh ! Đã đến lúc mọi người đứng lên chống lại, ngăn ngừa nạn ôn dịch này.”
Lời kêu gọi tha thiết, khơi dậy lòng trắc ẩn nơi người đọc để cùng nhau chống lại nạn ôn dịch này
Thể hiện tấm lòng tha thiết và mong mỏi giữ gìn sức khỏe cộng đồng của tác giả.
2. Nghệ thuật :

Em hãy nêu nghệ thuật văn bản ?
- Sử dụng biện pháp nghệ thuật liệt kê, so sánh
- Kết hợp thuyết minh với nghị luận.
- Lập luận chặt chẽ, dẫn chứng sinh động, cụ thể, phân tích trên cơ sở khoa học.
3. Ý nghĩa văn bản:

Em hãy nêu ý nghĩa văn bản ?
Tác giả đã chỉ ra tác hại của việc hút thuốc lá đối với đời sống con người, từ đó phê phán, kêu gọi mọi người ngăn ngừa tệ nạn hút thuốc lá.
III. TỔNG KẾT : Ghi nhớ SGK/122

Giống như ôn dịch, nạn nghiện thuốc lá rất dễ lây lan và gây những tổn thất to lớn cho sức khỏe và tính mạng con người. Song nạn nghiện thuốc lá còn nguy hiểm hơn cả ôn dịch : nó gặm nhấm sức khỏe con người nên không dễ kịp thời nhận biết, nó gây tác hại nhiều mặt với cuộc sống gia đình và xã hội. Bởi vậy, muốn chống lại nó, cần phải có quyết tâm cao hơn và biện pháp triệt để hơn là phòng chống ôn dịch.
Hướng dẫn học bài :
- Học, nắm được nội dung, hình thức và ý nghĩa văn bản; sưu tầm tranh ảnh, tài liệu về tác hại của tệ nghiện hút thuốc lá và khói thuốc đối với sức khỏe con người và cộng đồng.

- Làm bài tập 2 SGK trang 122

- Soạn bài “Bài toán dân số”