

“ Không được! Ai cho tao lương thiện ? Làm thế nào cho mất được
những vết mảnh chai trên mặt này?Tao không thể là người lương thiện
nữa. Biết không! Chỉ còn một cách… biết không!... Chỉ còn một cách là…
cái này! Biết không!... Hắn rút dao ra, xông vào, Bá Kiến ngồi nhỏm dậy,
Chí Phèo đã văng dao tới rồi.”
(Nam Cao, Chí Phèo )

Đoạn văn của Nam Cao có 63 chữ nhưng được chia làm 9 câu và
rất nhiều dấu ngắt: 5 dấu chấm than, 2 dấu chấm hỏi, 4 dấu chấm lửng,
3 dấu phẩy và 2 dấu chấm. Rõ ràng ở đoạn văn này nhịp điệu câu văn
nhanh, gấp gáp. Ngữ điệu cũng căng thẳng, dồn nén… Nam Cao đã tái
hiện lại một cuộc đối mặt đầy quyết liệt và giàu kịch tính. Cả cuộc đời
Chí Phèo triền miên trong những cơn say, mệt mỏi và u tối. Bỗng giây
phút này hắn bừng tỉnh và sáng láng. Nhưng giây phút ấy ngắn ngủi
lắm nên y phải nói nhanh và làm gấp. Nói tất cả những gì uất ức, dồn
nén đẩy Chí tới hành động bùng nổ, tức khắc, quyết liệt. Hệ thống dấu
câu, nhịp điệu, ngữ điệu của đoạn văn trên đã góp phần diễn tả rất
thành công tâm trạng uất ức dồn nén và tình thế gấp gáp, khẩn trương
của màn bi kịch này.
( Nguyễn Đăng Mạnh – Đỗ Ngọc Thống)

“Nhớ quá, bất cứ cái gì của Hà Nội cũng nhớ, bất
cứ cái gì của Bắc Việt cũng nhớ, nhớ từ cánh đồng
lúa con gái mơn mởn nhớ đi, nhớ từ tiếng hát của
người mẹ ru con buổi trưa hè mà nhớ lại; nhớ hoa
sấu rụng đầu đường Hàng Trống, nhớ quả bàng ở
Hải Hậu rụng xuống bờ sông Đào, nhớ sen Linh
Đường thơm ngào ngạt cả bầu trời mà nhớ lên, nhớ
nhãn Hưng Yên, vải Vụ Bản, cá anh vũ Việt Trì, na
Láng, bưởi Vạn Phước, cam Bố Hạ, đào Sapa mà
nhớ xuống.”
(Vũ Bằng , Thương nhớ mười hai)

“Nhớ quá, bất cứ cái gì của Hà Nội cũng nhớ, bất
cứ cái gì của Bắc Việt cũng nhớ, nhớ từ cánh đồng
lúa con gái mơn mởn nhớ đi, nhớ từ tiếng hát của
người mẹ ru con buổi trưa hè mà nhớ lại; nhớ hoa
sấu rụng đầu đường Hàng Trống, nhớ quả bàng ở
Hải Hậu rụng xuống bờ sông Đào, nhớ sen Linh
Đường thơm ngào ngạt cả bầu trời mà nhớ lên, nhớ
nhãn Hưng Yên, vải Vụ Bản, cá anh vũ Việt Trì, na
Láng, bưởi Vạn Phước, cam Bố Hạ, đào Sapa mà
nhớ xuống.”
(Vũ Bằng, Thương nhớ mười hai )

Lỗi thường gặp
về dấu câu

Thiếu dấu
ngắt câu khi
câu đã kết
thúc

1

Ví dụ

Tác phẩm “Lão Hạc” làm em
vô cùng xúc động trong xã
hội cũ, biết bao nhiêu người
nông dân đã sống nghèo khổ
cơ cực như lão Hạc.

Dùng dấu
ngắt câu khi
câu chưa kết
thúc

Thời còn trẻ, học ở trường
này. Ông là học sinh xuất sắc
nhất.

Thiếu dấu
thích hợp để
tách các bộ
phận của câu
khi cần thiết

Cam quýt bưởi xoài là đặc
sản của vùng này.

2

3

Lẫn lộn
công dụng
của các
dấu câu

4

Quả thật, tôi không biết nên
giải quyết vấn đề này như thế
nào và bắt đầu từ đâu? Anh có
thể cho tôi lời khuyên không.
Đừng bỏ mặc tôi lúc này.

Câu hỏi thảo luận
Hãy chỉ ra lỗi dùng dấu câu,
nêu rõ tác hại, nguyên nhân
dẫn đến sử dụng dấu câu sai,
cách sửa, sửa lại các ví dụ
cho đúng.

Lỗi thường
gặp về dấu câu

Thiếu dấu
ngắt câu khi
câu đã kết
thúc

1

Ví dụ

Tác phẩm “Lão Hạc” làm em
vô cùng xúc động trong xã
hội cũ, biết bao nhiêu người
nông dân đã sống nghèo khổ
cơ cực như lão Hạc.

Dùng dấu
ngắt câu khi
câu chưa kết
thúc

Thời còn trẻ, học ở trường
này. Ông là học sinh xuất sắc
nhất.

Thiếu dấu
thích hợp để
tách các bộ
phận của câu
khi cần thiết

Cam quýt bưởi xoài là đặc
sản của vùng này.

2

3

Lẫn lộn
công dụng
của các
dấu câu

4

Quả thật, tôi không biết nên
giải quyết vấn đề này như thế
nào và bắt đầu từ đâu? Anh có
thể cho tôi lời khuyên không.
Đừng bỏ mặc tôi lúc này.

Lí do sai

Chưa nắm
cấu tạo
-rõKhông
ngữ pháp
nắm
được
của câu.
công
dụng
của dấu câu;
- Không nắm
Chưa nắm
rõ cấu trúc
rõ cấu tạo
ngữ pháp
ngữ pháp
của câu;
của
câu.
- Không nắm
được đặc
Không nắm
điểm của
được công
các kiểu câu
dụng của
chia theo
dấu phẩy.
mục đích
nói;
Dùng
dấu
- Thói quen
câu không
cẩu thả,
phù hợp với
thiếu cẩn
mục đích
trọng.
nói.

Sửa

Tác phẩm “Lão Hạc” làm em
vô cùng xúc động. Trong xã
hội cũ, biết bao nhiêu người
nông dân đã sống nghèo khổ
cơ cực như lão Hạc.
Thời còn trẻ, học ở trường
này, ông là học sinh xuất sắc
nhất.
Cam, quýt, bưởi, xoài là đặc
sản của vùng này.

Quả thật, tôi không biết nên
giải quyết vấn đề này như thế
nào và bắt đầu từ đâu. Anh có
thể cho tôi lời khuyên không?
Đừng bỏ mặc tôi lúc này..

Ôi! Sáng xuân nay. Xuân 41
Trắng rừng biên giới nở hoa mơ
Bác về... Im lặng. Con chim hót
Thánh thót bờ lau, vui ngẩn ngơ...
(Tố Hữu, Theo chân Bác)

Ôi! Sáng xuân nay. Xuân 41
Trắng rừng biên giới nở hoa mơ
Bác về... Im lặng. Con chim hót
Thánh thót bờ lau, vui ngẩn ngơ...
(Tố Hữu, Theo chân Bác)

Con chó cái nằm ở gầm phản bỗng chốc vẫy đuôi rối rít (, ) tỏ
. ( )
ra dáng bộ vui mừng
Anh Dậu lử thử từ cổng tiến vào với cả vẻ mặt xanh ngắt và
buồn rứt như kẻ sắp bị tù tội (. )
Cái Tý ( , ) thằng Dần cùng vỗ tay reo (: )
- ( ) A! ( ) Thầy đã về
! ( ) !A ( ) Thầy đã về! ( ) …
Mặc kệ chúng nó (, ) anh chàng ốm yếu im lặng dựa gậy lên
tấm phên cửa
, ( ) nặng nhọc chống tay vào gối và bước lên thềm
. (
) Rồi lảo đảo đi đến cạnh phản, ( ) anh ta lăn kềnh lên trên chiếc
chiếu rách (. )
Ngoài đình(, )mõ đập chan chát(, ) trống cái đánh thùng thùng(, )
tù và thổi như ếch kêu( . )
Chị Dậu ôm con vào ngồi bên phản (, ) sờ tay vào trán chồng
và sẽ sàng hỏi (: )
(- ) Thế nào (?) Thầy em có mệt lắm không (? ) Sao chậm về
thế (?) Trán đã nóng lên đây mà(! )

a.
b.

c.

Sao mãi tới giờ anh mới về, mẹ ở nhà chờ anh mãi. Mẹ
dặn là: “ Anh phải làm xong bài tập trong chiều nay.”
Từ xưa trong cuộc sống lao động và sản xuất nhân dân
ta có truyền thống thương yêu nhau giúp đỡ lẫn nhau
trong lúc khó khăn gian khổ. Vì vậy có câu tục ngữ lá
lành đùm lá rách.
Mặc dù đã qua bao năm tháng. Nhưng tôi vẫn không
quên được những kỉ niệm êm đềm thời học sinh.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

* Nắm vững nội dung bài học để sử dụng
đúng công dụng của các dấu câu. Chú ý vận
dụng kiến thức bài học vào các bài viết.
* Ôn tập lại nội dung kiến thức phần tiếng Việt
từ đầu năm học đến bài “ Ôn luyện về dấu câu”
chuẩn bị cho tiết ôn tập tiếng Việt.

TIẾT HỌC KẾT THÚC

? !
()

,

'' ''
;

Đất nước đẹp vô cùng. Nhưng Bác phải ra đi.

( “Người đi tìm hình của nước”- Chế Lan Viên)

Ớ
H
N
I
H
G
*
-Thiếu

KHI VIẾT CẦN TRÁNH 4 LỖI SAU
VỀ DẤU CÂU

dấu ngắt câu khi câu đã kết thúc;
-Dùng dấu ngắt câu khi câu chưa kết thúc;
- Thiếu dấu thích hợp để tách các bộ phận
của câu khi cần thiết;
- Lẫn lộn công dụng của các dấu câu.

;

-

Dấu chấm lửng
DấuLớp
chấm 7
phẩy
Dấu gạch ngang

!

Dấu chấm
Dấu chấm hỏi
Lớp
Dấu
chấm6than
Dấu phẩy

,

()

Dấu ngoặc đơn
Dấu
hai 8chấm
Lớp
Dấu ngoặc kép

?
D
Ấ
U
C
Â
U

'' ''

1

2

3

4

5

6

7

8

8.
1.
2.
4.
5.
6.
3. Điền
7.
Nêu
“Đánh
Bạn là
Gọi
hãy
công
dấu
kênh
dấu
nêu
câu
dụng
từ
ranh
Ba
tên
thích
ngữ
Khía
của
giới
dấu
câu,
hợp
dấu
giữa
vìcâu
ởđoạn
vào
gạch
hai
đó
có
cácchấm?
chỗ
hai
đoạn
công
dẫn
vế
ngang
bên
trống
câu
trực
văn
dụng
bờ
trong
ghép
tiếp,
sau:
trong
tập
như
đó
có
đánh
trung
ví
sau:
cấu
có
dụdấu
toàn
sau:
tạo phức
từ
chứa
tạp;
những
ngữ
đánh
cụm
con
được
dấu
từ
bahiểu
“lời
ranh
khía,
nói
theo
giới
chúng
trực
nghĩa
giữa
tiếp”?
bám
các
đặc
đặc
bộ
biệt,
sệt
phận
hoặc
quanh
trong
cócác
hàm
mộtgốc
phép
ý câyliệt
Nón
“Chao
- Tỏ ýláchưa
ôi
đã( đi
) Mùa
liệt
vàokêthơ
xuân
hết.
caxinh
( ) nhạc
đẹp đã
hoạ
về( rồi
) sao ( )”
mỉa
kê
(ba
phức
khía
mai;
là
tạp.”
đánh
một
là
dấu
loại
công
tên
còng
dụng
tác
biển
phẩm,
của
lai
dấu
cua,
tờ
câu
báo,
càng
nào?
tậpsắc
santím
được
đỏ, làm
Đáp án
dẫn
mắm
xé
racâu
trộnvăn”
tỏinói
ớt
là ăn
công
rất
ngon).
dấu câu
- Thểtrong
hiện
chỗ
lời
bỏ
dở,dụng
ngậpcủa
ngừng,
ngắtnào?
quãng.
* Dấu hai chấm:
án
Dấu
ngoặc
đơn
trong
câuvăn,
văn
trên
dùng
để làm
gì? mới.
-Đáp
Làm
điệu
làm
xuất
hiện
từ
ngữ
- Báo giãn
trướcnhịp
phần
bổ câu
sung,
giới
thiệu,
thuyết
minh
cho
một
phần
trước
đó.
-Nón
“Dấu
Chao
Đánh
lá
ngoặc
chấm
đã
dấu
Mùa
điphẩy
kép
lời
vào
xuân
nóithơ
trực
xinh
ca,tiếp
nhạc
đẹp
của
đã
hoạ.
nhân
về rồivật.
sao?”
Đáp
ánôi!
- Báo trước lời dẫn trực tiếp hoặc lời đối thoại.
- Dấu để
Dùng
chấm
đánh
lửng.
dấu phần chú thích

Dấu câu

Công dụng

Dấu chấm (.)

Dùng kết thúc câu trần thuật.

Dấu chấm hỏi ( ? )

Dùng để kết thúc câu nghi vấn.

Dấu chấm than( ! )

Dùng để kết thúc câu cầu khiến hay câu cảm thán.

Dấu phẩy(,)

- Dùng để đánh dấu thành phần phụ của câu với chủ ngữ, vị ngữ.
- Giữa các từ ngữ có cùng chức vụ.
- Giữa từ ngữ với bộ phận chú thích.
- Giữa các vế của câu ghép.

Dấu chấm lửng
(…)

-Tỏ ý chưa liệt kê hết.
- Thể hiện chỗ lời nói bỏ dở, ngập ngừng, ngắt quãng.
- Làm giãn nhịp câu văn, làm xuất hiện từ ngữ mới…

Dấu chấm phẩy
(;)

- Đánh dấu ranh giới các vế trong câu ghép phức tạp.
- Đánh dấu ranh giới các bộ phận trong phép liệt kê phức tạp.

Dấu gạch ngang
(_)

- Đánh dấu bộ phận chú thích , giải thích.
- Đánh dấu lời nói trực tiếp, hoặc liệt kê.
- Nối các từ trong một liên danh.

Dấu ngoặc đơn ( )

Đánh dấu phần chú thích, giải thích, thuyết minh, bổ sung.

Dấu hai chấm ( : )

- Đánh dấu phần giải thích , thuyết minh.
- Đánh dấu lời dẫn trực tiếp, lời đối thoại.

Dấu ngoặc kép ( “ ” )

- Đánh dấu từ ngữ, đoạn, câu dẫn trực tiếp.
- Đánh dấu từ ngữ hiểu theo nghĩa đặc biệt hay mỉa mai.
- Đánh dấu tên tác phẩm, tờ báo, tập san…