Tiết 96:

ÔN TẬP

I. Phần đọc và
thực hành tiếng Việt

1. Bảng tóm tắt các văn bản truyện trinh thám đã học
Văn bản
Chiếc mũ
miện dát đá
be-rô

Ngôi mộ cổ

Kẻ sát nhân
lộ diện

Không gian,
thời gian

Các sự kiện
chính

Chi tiết tiêu
biểu

Ngôi kể

Chủ đề

Văn
bản

Chiếc
mũ
miện
dát đá
be-rô

Không gian,
thời gian

Các sự kiện chính

- Ông Hôn-đơ nhận
chiếc mũ miện quý
giá làm vật tín
chấp, đem về cất ở
- Không gian: nhà
khuôn viên - A-thơ mê cờ b ạc
gia đình Hôn- và đang nợ nần
đơ
- A-thơ si mê Me-ry
- Thời gian: nhưng
Me-ry
trong đêm có không đáp lại tình
tuyết rơi
cảm
- Hôn-đơ phát hiện
A-thơ cầm trên tay
chiếc mũ miện bị
cong

Chi tiết tiêu biểu
- Ông Hôn-đơ cho con trai Athơ và cháu gái Me-ry biết
chỗ cất giấu chiếc mũ
- A-thơ si mê Me-ry nhưng
Me-ry không đáp lại tình cảm
của A-thơ
- A-thơ mê cờ bạc và đang nợ
nần, giao du với Gioóc Bơnqueo
- Ông Hôn-đơ phát hiện Athơ cầm trên tay chiếc mũ
miện bị cong
Me-ry bỏ nhà ra đi và để lại lá
thư.
- Những dấu chân của ai đó in
trên tuyết

Ngôi kể

Chủ đề

Ngôi thứ
nhất "tôi"
- bác sĩ
Oát-sân,
một nhân
vật trong
truyện

Sự kiên
trì, cẩn
trọng khi
xem xét
các
vụ
việc để
tránh
việc buộc
tội, kết
luận sai

Văn
bản

Không gian,
thời gian

Các sự kiện
chính

Chi tiết tiêu biểu

- Không gian: - Các câu thơ và
Khu mộ cổ họ dấu triện khắc
Ngôi Đặng ở Văn Lý
trên bốn chiếc - Hai câu thơ in trên 4 chiếc đĩa cổ
mộ cổ
- Thời gian: Một đĩa của anh em
nhà họ Đặng
đêm trăng

Ngôi kể

Ngôi
thứ ba

- Đan, cựu cảnh sát bị bắn chết, là người cùng
hội đi săn với Giôn, viên đạn tìm thấy trong đầu Ngôi
nạn nhân cùng cỡ với đạn trong khẩu súng của thứ nhất
Giôn.
"tôi" - Không gian:
- Cảnh sát
- Phran-xơ bị giết sau khi đi Niu Ô-lin về và hai Giôn,
Đồn cảnh sát
trưởng tổ chức vợ chồng cãi nhau.
một
Thời
gian:
Vào
cuộc đấu trí Cuộc gọi điện tố cáo mối quan hệ bất chính giữa
Kẻ sát
nhân
nhân
cùng Gioóc Phran-xơ và Đan của một người phụ nữ bí ẩn.
buổi tối với
vật
lộ diện nhiều mốc giờ Cle- mơn, với - Cuộc đối thoại qua điện thoại của cảnh sát
trong
trưởng
và
vợ
do
Ba-bro
đóng
giả.
sự tham gia của
cụ thể.
truyện
Gioóc
Cle-mơn
gọi
điện
cho
Đen-mân
yêu
cầu
Giôn và Ba-brơ
anh ta thủ tiêu tang vật là chiếc phong bì mà và là
Gioóc dùng để gửi trả tiền công cho việc anh ta nghi
theo dõi Phran-xơ trong những ngày Phran-xơ ở phạm
Niu Ô-lin.

Chủ đề
Khi xem xét một vụ
án, phải tìm hiểu
mọi thông tin và suy
luận dựa trên các
thông tin xác thực

Tội phạm rất xảo
quyệt, khôn khéo,
cần có sự bình tĩnh,
khôn ngoan, thông
minh để đưa tội
phạm ra ánh sáng

2. Đặc điểm nhân vật chính trong truyện trinh thám
Nhân vật
Sơ-lốc Hôm

Kì Phát

Giôn Oa-rân

Đặc điểm nhân vật chính

Bằng chứng

truyện trinh thám

Nhân vật Đặc điểm nhân vật chính

Bằng chứng

- Kĩ thuật điều tra vượt
trội, khả năng quan sát
tinh tường, không bỏ sót
bất cứ chi tiết nào
- Khả năng lập luận, đánh
giá sắc bén

- Quan sát rất kĩ các dấu chân in sâu trên tuyết ở cửa và những dấu chân
để lại trên đường
- Sự việc A-thơ chứng kiến Me-ry lấy trộm mũ miện nhưng không nói
với cha được Hôm kết nối với việc A-thơ si mê Me-ry nhưng không
được đáp lại đã giúp Hôm kết luận: Vì giận cha nghi oan cho mình và
vì hào hiệp, A-thơ đã không nói với cha thủ phạm thực sự.

- Kĩ thuật điều tra vượt
trội, khả năng quan sát
tinh tường, không bỏ sót
Kì Phát
bất cứ chi tiết nào
- Khả năng lập luận, đánh
giá sắc bén

- Dùng dây quả dọi để xác định hướng, quan sát địa thế cây cổ thụ,
quan sát lốt chân trên đường xuống hầm mộ
- Liên kết được thông tin bí ẩn, khó lí giải trong câu thơ “Tây một trăm
giây, thẳng một giây” với quá trình viên cố đạo người Tây giúp ông tổ
họ Đặng tìm ra cách để giấu kho báu; từ đó, đưa ra suy luận quan trọng
về việc tính khoảng cách theo trăm giây đồng hồ

- Kĩ thuật điều tra vượt
trội, khả năng quan sát
Giôn Oa- tinh tường, không bỏ sót
rân
bất cứ chi tiết nào
- Khả năng lập luận, đánh
giá sắc bén

- Quan sát từng cử động của Gioóc Cle-mơn, thấy được thái độ bình
tĩnh đáng kinh ngạc, sự xảo quyệt của hắn khi cảnh sát trưởng Scan-lân
và Ba-brơ trao đổi về manh mối tìm tang chứng mà thủ phạm để lại chỗ
thám tử tư Đen-mân
- Giôn đánh giá được tác động của cú điện thoại mà cảnh sát trưởng và
vợ (do Ba-brơ đóng giả) đối với việc “tự lộ diện”, “tự rơi vào bẫy” của
tên sát nhân quỷ quyệt Gioóc Cle-mơn

Sơ-lốc
Hôm

3. Phân biệt câu đặc biệt và câu rút gọn
Câu rút gọn

Câu đặc biệt

- Tồn tại như nó vốn có, không phải là
loại câu bị lược bỏ/ rút gọn thành phần
nào, do đó, không thể khôi phục lại các
thành phần đã bị lược bỏ/ rút gọn
- Không có cấu tạo theo mô hình chủ
ngữ - vị ngữ mà chỉ có một nòng cốt
đặc biệt (do một từ hoặc một cụm từ
(trừ cụm chủ - vị) cấu tạo thành).
- Ví dụ:
- Ví dụ:
- Nam: Khi nào phải nộp bài tập dự Mưa.
Gió.
án cô giao vậy Hải?
Bão bùng.
- Hải: Thứ hai tuần sau.
- Là loại câu bị lược bỏ một hoặc một
vài thành phần nào đó và có thể khôi
phục lại (các) thành phần bị rút gọn
nhờ ngữ cảnh
- Có thể xác định được thành phần
còn lại trong câu rút gọn là thành
phần gì (chủ ngữ, vị ngữ,..)

II. Phần viết,
nói và nghe

1. Điểm khác biệt giữa cách viết một truyện kể sáng tạo do tưởng tượng
với cách viết một truyện kể sáng tạo dựa trên một truyện đã học
Tiêu chí
Ý tưởng
Bối cảnh
Cốt truyện
và chi tiết
Nhân vật
Người kể
Ngôn ngữ

Truyện kể sáng tạo do tưởng tượng

Truyện kể sáng tạo dựa trên một truyện đã đọc

1. Điểm khác biệt giữa cách viết một truyện kể sáng tạo do tưởng tượng
với cách viết một truyện kể sáng tạo dựa trên một truyện đã học
Truyện kể sáng tạo do tưởng tượng Truyện kể sáng tạo dựa trên một truyện đã đọc
- Mới lạ, xuất phát từ trải nghiệm và trí
Ý tưởng tưởng tượng, sự sáng tạo của người - Dựa trên ý tưởng của một truyện đã đọc
viết
Tiêu chí

- Không gian, thời gian mới lạ, được - Giữ nguyên hoặc tái tạo lại bối cảnh dựa trên
Bối cảnh XD dựa trên ý tưởng của người viết
không gian, thời gian của truyện đã đọc
- Thường giữ nguyên cốt truyện đã đọc, có thể
Cốt truyện - Được xây dựng dựa trên sự sáng tạo, thay đổi một số chi tiết, viết lại một phần (ví dụ
và chi tiết theo mạch kể của người viết
phần kết truyện)
- Được người viết XD dựa trên: Ý
Thường
giữ
nguyên
nhân
vật,
các
điểm
chính
Nhân vật tưởng, hình ảnh nguyên mẫu hoặc hoàn trong tính cách nhân vật của truyện đã đọc
toàn chỉ có trong trí TT của người viết
- Được lựa chọn dựa trên mục đích kể
Có
thể
thay
đổi
người
kể
sang
một
nhân
vật
Người kể chuyện, ý tưởng của người viết thống
khác
nhất với ý tưởng ban đầu
- Độc đáo, sáng tạo, mang phong cách - Có phần bị ảnh hưởng bởi ngôn ngữ của tác
Ngôn ngữ riêng của người viết
phẩm đã đọc

2. Cách thu hút người nghe khi kể một câu chuyện tưởng tượng
- Bắt đầu câu chuyện bằng cách miêu tả không gian và thời gian thật chi
tiết, cụ thể để người nghe hình dung bối cảnh.
- Tạo ra một tình huống bất ngờ, gây chú ý như một sự cố, một cuộc gặp
gỡ bất thường, một sự thay đổi đột ngột...
- Giới thiệu nhân vật độc đáo và hấp dẫn, miêu tả hoàn cảnh, ngoại
hình, tính cách... của nhân vật.
- Tạo sự kết nối liền mạch cho các sự kiện, chi tiết trong câu chuyện.
- Duy trì nhịp độ câu chuyện bằng cách xen kẽ những tình tiết, hành
động và các chi tiết gây bất ngờ.
- Sử dụng yếu tố miêu tả bằng cách khai thác năm giác quan, sử dụng
yếu tố biểu cảm để thể hiện tình cảm, cảm xúc, thái độ của nhân vật và
người kể chuyện.

Theo em, cần có những
phẩm chất và kĩ năng gì mới
có thể khám phá sự thật.

- Các phẩm chất nên có: Trung thực,
không “bóp méo” sự thật; kiên trì trên hành
trình tìm kiếm sự thật; can đảm, dũng cảm
để đấu tranh cho sự thật.
- Các kĩ năng cần thiết: Kĩ năng tập hợp,
chọn lọc, phân loại thông tin; kĩ năng phân
tích, suy luận vấn đề một cách logic; kĩ
năng lắng nghe và đặt câu hỏi,...