ÔN TẬP CHƯƠNG IV: TỪ TRƯỜNG
1. Từ trường

Xung quanh một nam châm hay một dòng điện tồn tại một từ trường.
Từ trường là một dạng vật chất, mà biểu hiện cụ thể là sự xuất hiện lực từ tác dụng lên một nam châm hay một dòng điện đặt trong khoảng không gian có từ trường.
Tại một điểm trong không gian có từ trường, hướng của từ trường là hướng Nam - Bắc của kim nam châm nhỏ nằm cân bằng tại điểm đó.
Đường sức từ là những đường vẽ ở trong không gian có từ trường, sao cho tiếp tuyến tại mỗi điểm có phương trùng với phương của từ trường tại điểm đó.
  Các tính chất của đường sức từ:
+ Qua mỗi điểm trong không gian có từ trường chỉ vẽ được một đường sức từ.
+Các đường sức từ là những đường cong khép kín hoặc vô hạn ở hai đầu.
+ Chiều của các đường sức từ tuân theo những quy tắc xác định (quy tắc nắm tay phải, quy tắc vào Nam ra Bắc).
+ Quy ước vẽ các đường sức từ sao cho chổ nào từ trường mạnh thì các đường sức từ mau và chổ nào từ trường yếu thì các đường sức từ thưa.
2. Lực từ - Cảm ứng từ
+ Tại mỗi điểm trong không gian có từ trường xác định một véc tơ cảm ứng từ   :
- Có hướng trùng với hướng của từ trường;
- Có độ lớn bằng   với F là độ lớn của lực từ tác dụng lên phần tử dòng điện có độ dài 𝓵, cường độ I, đặt vuông góc với hướng của từ trường tại điểm đó.
-  Đơn vị cảm ứng từ là tesla (T).
+ Lực từ  tác dụng lên phần tử dòng điện    đặt trong từ trường đều, tại đó cảm ứng từ là :
     - Có điểm đặt tại trung điểm của l;
     - Có phương vuông góc với  
     - Có chiều tuân theo qui tắc bàn tay trái;
     - Có độ lớn: F = BI𝓵sina.
3. Từ trường chạy trong dây dẫn có hình dạng đặc biệt
+ Cảm ứng từ của dòng điện thẳng, dài:
+ Cảm ứng từ tại tâm của khung dây điện tròn:
+ Cảm ứng từ trong lòng ống dây điện hình trụ dài:

4. Lực Lo-ren-xơ
Lực Lo-ren-xơ tác dụng lên một hạt mang điện tích q0 chuyển động trong một từ trường   có phương vuông góc với   và  , có chiều tuân theo quy tắc bàn tay trái, và có độ lớn: f = |q0|vBsina.
Bài tập
Bài 1: Hai dây dẫn thẳng, rất dài, đặt song song, cách nhau 20 cm trong không khí, có hai dòng điện ngược chiều, có cường độ I1 = 12 A;  I2 = 15 A chạy qua. Xác định cảm ứng từ tổng hợp do hai dòng điện này gây ra tại điểm M cách dây dẫn mang dòng I1 đoạn  15 cm và cách dây dẫn mang dòng I2  đoạn 5 cm.
Giải:
Giả sử hai dây dẫn được đặt vuông góc với mặt phẳng hình vẽ, dòng I1 đi vào tại A, dòng I2 đi ra tại B thì các dòng điện I1 và I2 gây ra tại M các véc tơ cảm ứng từ   
có phương chiều như hình vẽ, có độ lớn:


Cảm ứng từ tổng hợp tại M là:
Bài tập
Bài 2:
Một vòng dây tròn đặt trong chân không có bán kín R =10cm mang dòng điện I = 50 A.
    a) Tính độ lớn của véc tơ cảm ứng từ tại tâm vòng dây.
   b) Nếu cho dòng điện trên qua vòng dây có bán kín R’ = 4R thì cảm ứng từ tại tâm vòng dây có độ lớn là bao nhiêu?
Hướng dẫn giải:
Độ lớn cảm ứng từ tại tâm vòng dây:
b)Với vòng dây có bán kính R’ = 4R thì: