Quan sát hình chữ nhật ABCD
Quay hình chữ nhật ABCD quanh cạnh CD cố định.
A
B
D
C
E
F
Ta được hình trụ.
- AB, EF: Đường sinh - Chiều cao.
- DA, CB: l� hai b�n kính m?t d�y.
- CD: Là trục của hình trụ.
- DA v� CB qu�t n�n hai d�y c?a hình tr?.
- AB qu�t n�n m?t xung quanh c?a hình tr?.
D
C
1. Hình trụ:
Tiết 60: HÌNH TRỤ-DIỆN TÍCH XUNG QUANH VÀ THỂ TÍCH CỦA HÌNH TRỤ
?1.SGK
Lọ gốm ở hình 74 có dạng một hình trụ. Quan sát hình và cho biết đâu là đáy, đâu là mặt xung quanh, đâu là đường sinh của hình trụ đó?
Đường sinh
Mặt đáy
Mặt xung quanh
A
B
C
? Quan sát hình vẽ bên và cho biết AC có phải là đường sinh của hình trụ không.
Trả lời: AC không phải là đường sinh của hình trụ.
Tiết 60: HÌNH TRỤ-DIỆN TÍCH XUNG QUANH VÀ THỂ TÍCH CỦA HÌNH TRỤ
?
?
Bỏn kớnh dỏy (r)
Đường kính đáy
Mặt xung quanh
Mặt đáy
Mặt đáy
Chiều cao(h)
Bài tập 1:
Hãy điền thêm các tên gọi vào dấu “…”:
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
Tiết 60: HÌNH TRỤ-DIỆN TÍCH XUNG QUANH VÀ THỂ TÍCH CỦA HÌNH TRỤ
Quan sát ba hình dưới đây và chỉ ra chiều cao, bán kính đáy của mỗi hình.
a)
b)
c)
Bài tập 2:
Trả lời:
10 cm
4 cm
11 cm
0,5 cm
3 cm
3,5 cm
Tiết 60: HÌNH TRỤ-DIỆN TÍCH XUNG QUANH VÀ THỂ TÍCH CỦA HÌNH TRỤ
2. Cắt hình trụ bởi một mặt phẳng
Cắt hình trụ bởi mặt
phẳng song song với đáy
Cắt hình trụ bới mặt phẳng
song song với trục
Mặt cắt là hình tròn
Mặt cắt là hình chữ nhật
Tiết 60: HÌNH TRỤ-DIỆN TÍCH XUNG QUANH VÀ THỂ TÍCH CỦA HÌNH TRỤ
1. Hình trụ
1. Hình trụ:

2. Cắt hình trụ bởi một mặt phẳng:
3. Diện tích xung quanh của hình trụ:
Hình trụ bán kính đáy r và chiều cao h có:
- Diện tích toàn phần:
- Diện tích xung quanh:
Tiết 60 HÌNH TRỤ-DIỆN TÍCH XUNG QUANH VÀ THỂ TÍCH CỦA HÌNH TRỤ
Tiết 60: HÌNH TRỤ-DIỆN TÍCH XUNG QUANH VÀ THỂ TÍCH CỦA HÌNH TRỤ
Cho hình trụ như hình vẽ.
Tính diện tích xung quanh và diện tích toàn phần của hình trụ.
Hướng dẫn:
Bài tập 3:
1. Hình trụ:

2. Cắt hình trụ bởi một mặt phẳng:
3. Diện tích xung quanh của hình trụ:
4. Thể tích hình trụ:
(S là diện tích đáy, h là chiều cao).
Ví dụ: Các kích thước của một vòng bi cho trên hình 78. Hãy tính “thể tích” của vòng bi (phần giữa hai hình trụ).
Giải: Thể tính cần phải tính bằng hiệu các thể tích V2, V1 của hai hình trụ có cùng chiều cao h và bán kính các đường tròn đáy tương ứng là a, b.
Tiết 60: HÌNH TRỤ-DIỆN TÍCH XUNG QUANH VÀ THỂ TÍCH CỦA HÌNH TRỤ
Tiết 60: HÌNH TRỤ-DIỆN TÍCH XUNG QUANH VÀ THỂ TÍCH CỦA HÌNH TRỤ

Chiều cao h, bán kính đáy r
Học thuộc và nắm vững khái niệm hình trụ, công thức tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần và thể tích hình trụ.
Biết xác định chiều cao và bán kính mặt đáy của hình trụ.
Làm các bài tập: SGK, SBT.
Dặn dò
Tiết 60: HÌNH TRỤ-DIỆN TÍCH XUNG QUANH VÀ THỂ TÍCH CỦA HÌNH TRỤ
Một số vật thể quanh ta mang hình dáng những hình không gian mà chúng ta tìm hiểu trong tiết học hôm nay
Chiếc nón bài thơ
Cái chụp đèn
Mái lều ở khu du lịch
HÌNH NÓN
VÀI HÌNH NÓN CỤT THƯỜNG GẶP…
HÌNH NÓN
1/ Hình nón :
a/ Sự tạo thành hình nón:

- Hình nón được tạo thành khi quay tam giác AOC vuông tại O một vòng quanh cạnh góc vuông OA cố định.
1
HÌNH NÓN
b) Các yếu tố của hình nón :
- A gọi là đỉnh và AO gọi là đường cao của hình nón.
1
- Cạnh OC quét nên đáy của hình nón, là một đường tròn tâm O.
- Cạnh AC quét nên mặt xung quanh của hình nón
- Mỗi vị trí của AC được gọi là một đường sinh.
?1 Chiếc nón có dạng mặt xung quanh của một hình nón. Quan sát hình và cho biết đâu là đường tròn đáy, đâu là mặt xung quanh, đâu là đường sinh của hình nón
HÌNH NÓN
Khi đó diện tích xung quanh của hình nón bằng diện tích hình quạt tròn khai triển
S
2.DIỆN TÍCH XUNG QUANH CỦA HÌNH NÓN:
HÌNH NÓN
C
Ví dụ:Tính diện tích xung quanh của một hình nón có chiều cao h=16cm và bán kính đường tròn đáy r =12cm.
Độ dài đường sinh của hình nón:
Diện tích xung quanh của hình nón:
r
Giải
h
2.DIỆN TÍCH XUNG QUANH CỦA HÌNH NÓN:
HÌNH NÓN
Hai dụng cụ,một hình trụ và một hình nón có đáy là hai hình tròn bằng nhau.Chiều cao của hình nón bằng chiều cao của hình trụ.(h.90}
Múc đầy nước rồi đổ vào dụng cụ hình trụ thì thấy chiều cao của cột nước này chỉ bằng 1/3 chiều cao của hình trụ
Qua thực nghiệm ta thấy
3.THỂ TÍCH HÌNH NÓN:
HÌNH NÓN
d=2r
Hãy điền vào các ô trống ở bảng sau đây
r
h
HÌNH NÓN
HÌNH NÓN
4/ Hình nón cụt :
1
Hình nón cụt có 2 đáy là hai hình tròn không bằng nhau nằm trên hai mặt phẳng song song có đường nối tâm là trục đối xứng.
HÌNH NÓN
5/ Diện tích xung quanh và thể tích của hình nón cụt
Cho hình nón cụt có r1, r2 lần lượt là bán kính hai đáy.
h là chiều cao, l là đường sinh.
Diện tích xung quanh hình nón cụt là:
Thể tích hình nón cụt là:
1
HÌNH NÓN
Làm thế nào để tính được diện tích tôn mà người thợ cần để gò một chiếc xô như thế này?
l
HÌNH NÓN
MộT Số HìNH ảNH D?NG HèNH NểN C?T
Lâu đài Buđa, Hungagari
HÌNH NÓN
Bài tập 18 SGK trang 117
1
A
Một hình trụ
Bạn trả lời sai rồi
Hình ABCD khi quay quanh BC thì tạo ra:
B
Một hình nón
Một hình nón cụt
C
D
Hai hình nón
E
Hai hình Trụ
Bạn trả lời sai rồi
Bạn trả lời sai rồi
Bạn trả lời sai rồi
Hoan Hô, bạn trả lời đúng rồi
HÌNH NÓN
Cho hình nón cụt như hình bên.Hãy tính
Bán kính đáy nhỏ của hình nón cụt
Diện tích xung quanh của hình nón cụt
Gi?i :
Áp dụng định lí PyTaGo vào tam giác vuông AHB
ta có:

=> O’H = O’B - HB = 6 (cm) ( vì HO’B)
=> r = OA = O’H = 6 ( cm) ( vì OAHO’ là hcn)
Vậy bán kính đáy nhỏ của hình nón cụt là: 6 cm
Luy?n t?p :
H
HÌNH NÓN
b) Diện tích xung quanh của hình nón cụt:
Cho hình nón cụt như hình bên.Hãy tính
Bán kính đáy nhỏ của hình nón cụt
Diện tích xung quanh của hình nón cụt
Gi?i :
Luy?n t?p :
HÌNH NÓN
Bài tập 15 trang 117 SGK
a)  Tính r ?
b) Tính l ?
Hình nón có đường cao h = 1
Nên độ dài đường sinh hình nón là :
1
Đường kính đáy của hình nón: d = 1
Suy ra:
MON có
MN2 = ON2 + OM2 ?
HÌNH NÓN
Kiến thức cần ghi nhớ:
Các khái niệm về hình nón: Đáy, mặt xung quanh, đường sinh, đường cao mặt cắt song song với đáy của hình nón và khái niệm về hình nón cụt.
Biết sử dụng công thức tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần và thể tích của hình nón, hình nón cụt.
HÌNH NÓN
YÊU CẦU VỀ NHÀ :

Nắm vững các khái niệm về hình nón và hình nón cụt .
Nắm chắc các công thức tính .
Làm các bài tập 17 , 19 , 20 ,21 , 22 SGK trang 118
1
HÌNH NÓN
Hãy xem những nghệ nhân đã làm ra chúng như thế nào ?
Làm gốm sứ trên mặt bàn tròn xoay
1
HÌNH CẦU
31
Hình cầu
DiỆN tích MẶT CẦU và thể tích hình cầu
1. Hình cầu :
Khi quay nửa hình tròn tâm O, bán kính R một vòng quanh đường kính AB cố định thì được một hình cầu.
Nửa đường tròn trong phép quay nói trên tạo nên mặt cầu.
Điểm O được gọi là tâm, R là bán kính của hình cầu hay mặt cầu đó.
.
Quả cầu trang trí
Quả bóng
Quả địa cầu
HÌNH CẦU. DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU
Ví dụ :
33
Hình cầu
34
Kiến trúc có dạng hình bán cầu
Tòa Bạch ốc ở Washington D.C.
Cung điện Nacional da Pena Bồ Đào Nha
Nhà thờ Hồi giáo Brunei
Đại thánh đường Al-Fateh
1. Hình cầu :
2. Cắt hình cầu bởi một mặt phẳng:
Khi cắt hình cầu bởi một mặt phẳng thì phần mặt phẳng nằm trong hình đó (mặt cắt) là một hình tròn.
có
có
có
có
không
không
HÌNH CẦU. DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU
1. Hình cầu :
2. Cắt hình cầu bởi một mặt phẳng:
Khi cắt hình cầu bởi một mặt phẳng thì phần mặt phẳng nằm trong hình đó (mặt cắt) là một hình tròn.
- Đường tròn đó có bán kính R nếu mặt phẳng đi qua tâm (gọi là đường tròn lớn).
Khi cắt mặt cầu bán kính R bởi một mặt phẳng, ta được một đường tròn
- Đường tròn đó có bán kính bé hơn R nếu mặt phẳng không đi qua tâm.
Ví dụ : Trái đất được xem như một hình cầu, xích đạo là một đường tròn lớn.
HÌNH CẦU. DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU
3. Diện tích mặt cầu:
1. Hình cầu :
2. Cắt hình cầu bởi một mặt phẳng:
( R là bán kính, d là đường kính của mặt cầu)
Ví dụ: Diện tích một mặt cầu là 36cm2. Tính đường kính của một mặt cầu thứ hai có diện tích gấp ba lần diện tích mặt cầu này.
Giải:
Gọi d là đường kính của mặt cầu thứ hai, ta có:
HÌNH CẦU. DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU
3. Diện tích mặt cầu:
1. Hình cầu :
2. Cắt hình cầu bởi một mặt phẳng:
( R là bán kính, d là đường kính của mặt cầu)
Ví dụ: Diện tích một mặt cầu là 36cm2. Tính đường kính của một mặt cầu thứ hai có diện tích gấp ba lần diện tích mặt cầu này.
Giải:
Gọi d là đường kính của mặt cầu thứ hai, ta có:
HÌNH CẦU. DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU
TR?C NGHI?M
HÌNH CẦU. DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU
Bài 32. Một khối gỗ hình trụ, bán kính đường tròn đáy là r chiều cao 2r (đơn vị: cm). Người ta khoét rỗng hai nửa hình cầu như hình vẽ. Hãy tính diện tích bề mặt của khối gỗ còn lại (diện tích cả ngoài lẫn trong)
Giải:
Diện tích xung quanh của hình trụ là:
Diện tích hai mặt bán cầu chính bằng diện tích mặt cầu:
Vậy diện tích bề mặt cả trong lẫn ngoài của khối gỗ là:
HÌNH CẦU. DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU
3. Diện tích mặt cầu:
2. Cắt hình cầu bởi một mặt phẳng:
Đo độ cao cột nước còn lại trong cốc ta thấy:
độ cao nước còn lại trong cốc bằng 1/3 chiều cao của hình trụ
Đặt hình cầu có bán kính R nằm khít trong một cốc thuỷ tinh dạng hình trụ có bán kính đáy R và chiều cao 2R đổ đầy nước.
Nhấc nhẹ hình cầu ra khỏi cốc.
R là bán kính hình cầu; d là đường kính của hình cầu
Thể tích hình cầu bằng 2/3 thể tích hình trụ
1. Hình cầu :
hay
Em hãy so sánh thể tích hình cầu với thể tích
hình trụ
4. Thể tích hình cầu:
HÌNH CẦU. DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU
Thể tích của hình cầu được tính theo công thức
Lượng nước ít nhất cần phải có là :
Giải
hay
(d là đường kính = 22 cm = 2,2 dm)
4. Thể tích hình cầu:
HÌNH CẦU. DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU
HÌNH CẦU
KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
HÌNH CẦU. DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Học kĩ các khái niệm về hình cầu.
Học kĩ công thức tính diện tích mặt cầu
Đọc tiếp phần thể tích hình cầu.
Làm BT 33 SGK (bỏ dòng cuối cùng trong bảng)
HÌNH CẦU. DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU
CHÚC
CÁC
EM
HỌC
TỐT