ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu 1: Đặc trưng nào sau đây là của văn học dân gian?
Mang dấu ấn phong cách cá nhân
A
Được ghi lại bằng chữ viết
B
Là tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng
C
Bao gồm hai bộ phận: văn học trung đại và văn học hiện đại
D
I
1
NỘI DUNG ÔN TẬP
Đặc trưng cơ bản của văn học dân gian
Câu 2: Văn học dân gian là sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể vì?
Do một người khởi xướng, tác phẩm
hình thành, được tập thể tiếp nhận
A
Được lưu truyền từ địa phương này
sang địa phương khác
B
Kế thừa từ thế hệ này sang thế hệ khác
C
Cả 3 đáp án A, B, C đều đúng.
D
Câu 3: Các tác phẩm dân gian có nội dung cơ bản giống nhau nhưng khác nhau ở một vài điểm được gọi là?
Motip
A
Đồng bản
B
Dị bản
C
Tất cả đều sai
D
* Định nghĩa:
Là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng.
Được hình thành và tồn tại phát triển nhờ tập thể.
Gắn bó và phục vụ trực tiếp cho các hoạt động khác nhau trong đời sống cộng đồng.
Tính truyền miệng
Tính dị bản
Tính thực hành
* Đặc trưng cơ bản của văn học dân gian
Tính tập thể
2
Hệ thống thể loại của văn học dân gian Việt Nam
a. Hệ thống thể loại
Thần thoại, sử thi, truyền thuyết, cổ
tích, ngụ ngôn, truyện cười, truyện thơ
Tục ngữ, câu đố
Ca dao, vè
Chèo (tuồng dân gian, múa rối…)
b. Đặc điểm thể loại
Ghi lại cuộc sống, ước mơ phát triển cộng đồng của người Tây Nguyên xưa
Kể
Xã hội Tây Nguyên cổ đại đang ở thời công xã thị tộc
Người anh hùng sử thi
Sử dụng biện pháp so sánh, phóng đại, trùng điệp…
Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân với các sự kiện, nhân vật lịch sử
Kể,
diễn xướng
Kể về các nhân vật, sự kiện có thật nhưng được khúc xạ qua cốt truyện hư cấu
Nhân vật lịch sử được truyền thuyết hóa
Sự kết hợp “cái lõi lịch sử” và những chi tiết tưởng tượng, hư cấu
Thể hiện ước mơ, nguyện vọng của nhân dân...
Hát, kể
Xung đột xã hội, cuộc đấu tranh giữa Thiện – Ác, Chính nghĩa – Gian tà
Những người bất hạnh…
Truyện hư cấu, kết thúc có hậu
Mua vui, giải trí; châm biếm phê phán xã hội.
Kể
Những điều trái tự nhiên, những thói hư tật xấu.
Người có thói hư tật xấu
Ngắn gọn, tình huống bất ngờ, kết thúc đột ngột…
Bảng thống kê về ca dao
Lời người phụ nữ trong xã hội phong kiến, thân phận bị phụ thuộc…
So sánh ẩn dụ, công thức: thân em, em như : tấm lụa đào…, củ ấu gai…
Những tình cảm, phẩm chất của người lao động
Biểu tượng: tấm khăn, ngọn đèn, cái cầu, con thuyền, bến nước, gừng cay, muối mặn…
Tâm hồn lạc quan yêu đời của người lao động trong cuộc sống còn nhiều vất vả lo toan.
Cường điệu, phóng đại, so sánh, đối lập, chi tiết, hình ảnh hài hước, tự trào, phê phán, châm biếm, đả kích.
Ca dao
Ai đi muôn dặm non sông
Để ai chất chứa sầu đong vơi đầy
2. Còn non còn nước còn người
Còn vầng trăng bạc còn lời thề xưa
3. Vầng trăng ai xẻ làm đôi
Đường trần ai vẽ ngược xuôi hỡi chàng
3
Những giá trị cơ bản của văn học dân gian Việt Nam
NHỮNG GIÁ TRỊ CƠ BẢN CỦA VHGD
VHDG là kho tri thức vô cùng phong phú về đời sống các dân tộc
VHDG có giá trị giáo dục sâu sắc về đạo lí làm người
VHDG có giá trị thẩm mĩ to lớn, góp phần quan trọng tạo nên bản sắc riêng cho nền văn học dân tộc
II. Bài tập vận dụng:
1. Bài tập 1:
Đoạn 1: “Đăm Săn rung khiên múa … cái chão cột trâu”.
Đoạn 2: “Thế là Đăm Săn lại múa… cũng không thủng”.
- Đoạn 3: “ Vì vậy, danh vang đến thần…từ trong bụng mẹ”.
- Nghệ thuật miêu tả nhân vật anh hùng sử thi: so sánh, phóng đại, trùng điệp …
- Hiệu quả nghệ thuật: tôn cao vẻ đẹp của người anh hùng sử thi, một vẻ đẹp kì vĩ trong một khung cảnh hùng tráng.
2. Bài tập 2:
Truyện An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy
Cuộc xung đột giữa An Dương Vương – Triệu Đà thời kì Âu Lạc ở nước ta.
Bi kịch tình yêu (lồng vào bi kịch gia đình, quốc gia)
Thần Kim Quy; lẫy nỏ thần; ngọc trai - giếng nước; Rùa Vàng rẽ nước dẫn An Dương Vương đi xuống biển.
Mất tất cả:
Tình yêu
- Gia đình
- Đất nước
Cảnh giác giữ nước, không chủ quan như An Dương Vương. Không nhẹ dạ, cả tin như Mị Châu.
2. Bài tập 4:
Ôn tập về hai truyện cười đã học
Anh học trò “dốt hay nói chữ”
Sự giấu dốt của con người
Luống cuống khi không biết chữ kê
Khi anh học trò nói câu: “Dủ dỉ là… chị con công… con gà”
Thầy lí, Cải (và Ngô)
Tấn bi hài kịch của việc hối lộ và ăn hối lộ
Đã đút lót tiền hối lộ mà vẫn bị đánh (Cải)
Khi thầy lí nói: “…nhưng nó lại phải…bằng hai mày!”.
5. Bài tập 5:
- Thân em như trái bần trôi
Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu.
Thân em như hạt mưa sa
Hạt vào đài các hạt ra ruộng cày.
Thân em như giếng giữa đàng
Người khôn rửa mặt, người phàm rửa chân.
- Chiều chiều ra đứng ngõ sau
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.
Chiều chiều mây phủ Sơn Trà
Lòng ta thương bạn nước mắt và lộn cơm.
Chiều chiều lại nhớ chiều chiều
Nhớ người yếm trắng dải điều thắt lưng.
6. Bài tập 6:
NHANH TRÍ NHANH TAY
Vòng 1:
1
2
3
Câu hỏi 1
Tác giả của văn học dân gian là ai?
Tập thể nhân dân lao động
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu hỏi 2
Chi tiết nào là chi tiết đặc sắc và tiêu biểu nhất khi viết về tình yêu Mỵ Châu dành cho Trọng Thủy trong truyện “An Dương Vương và Mỵ Châu - Trọng Thủy” ?
Mỵ Châu rắc lông ngỗng trên đường chạy nạn
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu hỏi 3
Những vật nào được xem là dấu hiệu kết nối nhân duyên trong truyện “Tấm Cám”?
Chiếc giày và miếng trầu
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu hỏi 4
Vũ khí để Đăm Săn tiêu diệt Mtao Mxây là?
Chày mòn
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu hỏi 5:
Đọc hai câu ca dao bắt đầu bằng cụm từ “Thân em…”
Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
…
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu hỏi 1:
"Truyện ADV và MC - TT" nhằm giải thích vấn đề:
Nguyên nhân việc mất nước Âu Lạc
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu hỏi 2:
Cách giải quyết mâu thuẫn trong truyện "Tấm Cám" tương ứng với câu tục ngữ nào?
Ở hiền gặp lành -
Ác giả ác báo
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu hỏi 3:
Bài ca dao "Cưới nàng anh toan dẫn voi.." là thể loại ca dao?
Ca dao hài hước
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu hỏi 4:
Đầu sàn hiên nhà Mtao Mxây đẽo hình gì?
Mặt trăng
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu hỏi 5:
Các biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng phổ biến trong sử thi?
So sánh, phóng đại, trùng điệp
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu hỏi 1:
Nói, hát, kể, diễn tác phẩm VHDG
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Thế nào là diễn xướng dân gian?
Câu hỏi 2:
Đăm Săn là sử thi của dân tộc nào ở Tây Nguyên?
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Ê đê
Câu hỏi 3:
Theo em, tiếng cười tự trào ở những bài ca dao hài hước biểu hiện điều gì trong tâm hồn những người lao động xưa?
Tinh thần lạc quan, yêu đời
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu hỏi 4:
Tại sao tòa thành trong truyện “An Dương Vương, Mị Châu –Trọng Thủy” được gọi là Loa Thành?
Thành xoắn hình trôn ốc
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu hỏi 5:
Sự biến hóa của Tấm thể hiện điều gì?
Sức sống mãnh liệt của con người trước sự vùi dập của kẻ ác
Nhanh Trí Nhanh Tay
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Ô CHỮ BÍ MẬT
Vòng 2:
ĐUỔI HÌNH BẮT CHỮ
CÁNH GÀ
PHAO CÂU
ĐUỔI HÌNH BẮT CHỮ
H5N1
ĐUỔI HÌNH BẮT CHỮ
HO GÀ
ĐUỔI HÌNH BẮT CHỮ
ĐuỔI HÌNH BẮT CHỮ
Vòng 3
LUẬT CHƠI
Có 9 bức tranh gợi ý, tương ứng với 9 câu thành ngữ - tục ngữ quen thuộc.
Mỗi đội được giành quyền trả lời bằng cách phất cờ. Đội nào trả lời đúng sẽ được nhận 10 điểm
Đến lượt mình, đội nào không trả lời được thì các đội còn lại được giành quyền trả lời bằng cách phất cờ.
Mỗi câu trả lời đúng lúc này được 5 điểm.


Câu 1:
HỌC ĐI ĐÔI VỚI HÀNH
LỚP 10
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu 2:
HỌC THẦY KHÔNG TÀY HỌC BẠN
LỚP 10
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
ĐẦU VOI ĐUÔI CHUỘT
Câu 3:
LỚP 10
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu 4:
CÁ LỚN NUỐT CÁ BÉ
LỚP 10
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu 5:
BA HOA CHÍCH CHÒE
LỚP 10
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu 6:
KÉN CÁ CHỌN CANH
LỚP 10
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu 7:
GẮP LỬA BỎ TAY NGƯỜI
LỚP 10
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu 8:
ĐÀN GẢY TAI TRÂU
LỚP 10
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Câu 9
Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng
LỚP 10
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
CHÚC CÁC EM
HỌC TẬP TỐT