I.

YÊU CẦU CẦN ĐẠT
- Hiểu cấu tạo, cách quan sát và một số chi tiết, hình ảnh tiêu biểu trong bài
văn tả con vật (BT1).
- Viết được đoạn văn ngắn tả con vật quen thuộc và yêu thích.
- Năng lực:
+ Năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng
tạo.
+ Năng lực văn học, năng lực ngôn ngữ, năng lực thẩm mĩ.
- Phẩm chất: Yêu quý con vật.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1. Đồ dùng
- GV: SGK, bảng phụ
- HS: Những ghi chép HS đã có khi chuẩn bị trước ở nhà nội dung bài tập 1 (liệt kê
những bài văn tả con vật em đã đọc, đã viết trong học kì 2, lớp 4).
2. Phương pháp và kĩ thuật dạy học
- Vấn đáp, quan sát, thảo luận nhóm, thực hành, trò chơi…
- Kĩ thuật đặt và trả lời câu hỏi, kĩ thuật trình bày một phút

Tập làm văn
Bài tập 1

Ôn tập tả con vật

Đọc bài văn “ Chim họa mi hót ” trả lời câu hỏi:
a) Bài văn gồm có mấy đoạn? Nội dung chính của mỗi
đoạn là gì?
b) Tác giả bài văn quan sát chim họa mi hót bằng
những giác quan nào?
c) Em thích những chi tiết và hình ảnh so sánh nào? Vì
sao?
3

Bài văn gồm có mấy đoạn?
Chim họa mi hót
Chiều nào cũng vậy, con chim họa mi ấy không biết tự phương
nào bay đến đậu trong bụi tầm xuân ở vườn nhà tôi mà hót.
Hình như nó vui mừng vì suốt ngày đã được tha hồ rong ruổi
bay chơi trong khắp trời mây gió, uống bao nhiêu nước suối mát
lành trong khe núi. Cho nên, những buổi chiều tiếng hót có khi êm
đềm, có khi rộn rã, như một điệu đàn trong bóng xế mà âm thanh
vang mãi giữa tĩnh mịch, tưởng như làm rung động lớp sương lạnh
mờ mờ rủ xuống cỏ cây.    
Hót một lúc lâu, nhạc sĩ giang hồ không tên không tuổi ấy từ từ
nhắm mắt lại, thu đầu vào lông cổ, im lặng ngủ, ngủ say sưa sau
một cuộc viễn du trong bóng đêm dày.
Rồi hôm sau, khi phương đông vừa vẩn bụi hồng, con họa mi ấy
lại hót vang lừng chào nắng sớm. Nó kéo dài cổ ra mà hót, tựa hồ
nó muốn các bạn xa gần đâu đó lắng nghe. Hót xong, nó xù lông rũ
hết những giọt sương rồi nhanh nhẹn chuyền từ bụi nọ sáng bụi
kia, tìm vài con sâu ăn lót dạ, đoạn vỗ cánh bay vút đi.

Khi hổ con được hai tháng tuổi,
hổ mẹ dạy con săn mồi săn mồi
Ngọc Giao

Bài văn gồm có 4 đoạn.
Chim họa mi hót

Đoạn 1: Chiều nào cũng vậy, con chim họa mi ấy không biết tự

phương nào bay đến đậu trong bụi tầm xuân ở vườn nhà tôi mà hót.
Đoạn 2 : Hình như nó vui mừng vì suốt ngày đã được tha hồ rong ruổi
bay chơi trong khắp trời mây gió, uống bao nhiêu nước suối mát lành
trong khe núi. Cho nên, những buổi chiều tiếng hót có khi êm đềm, có
khi rộn rã, như một điệu đàn trong bóng xế mà âm thanh vang mãi
giữa tĩnh mịch, tưởng như làm rung động lớp sương lạnh mờ mờ rủ
xuống cỏ cây.    
Đoạn 3: Hót một lúc lâu, nhạc sĩ giang hồ không tên không tuổi ấy từ
từ nhắm mắt lại, thu đầu vào lông cổ, im lặng ngủ, ngủ say sưa sau một
cuộc viễn du trong bóng đêm dày.
Đoạn 4: Rồi hôm sau, khi phương đông vừa vẩn bụi hồng, con họa mi
ấy lại hót vang lừng chào nắng sớm. Nó kéo dài cổ ra mà hót, tựa hồ nó
muốn các bạn xa gần đâu đó lắng nghe. Hót xong, nó xù lông rũ hết
những giọt sương rồi nhanh nhẹn chuyền từ bụi nọ sáng bụi kia, tìm
vài con sâu ăn lót dạ, đoạn vỗ cánh bay vút đi.

Khi hổ con được hai tháng tuổi,
hổ mẹ dạy con săn mồi săn mồi
Ngọc Giao

Nội dung chính của mỗi đoạn là gì?
Đoạn 1: Chiều nào cũng vậy, con chim họa mi
ấy không biết tự phương nào bay đến đậu trong
bụi tầm xuân ở vườn nhà tôi mà hót.
Nội dung: Giới thiệu sự xuất hiện của chim họa
mi vào các buổi chiều.

Đoạn 2: Hình như nó vui mừng vì suốt ngày đã được
tha hồ rong ruổi bay chơi trong khắp trời mây gió,
uống bao nhiêu nước suối mát lành trong khe núi. Cho
nên, những buổi chiều tiếng hót có khi êm đềm, có khi
rộn rã, như một điệu đàn trong bóng xế mà âm thanh
vang mãi giữa tĩnh mịch, tưởng như làm rung động lớp
sương lạnh mờ mờ rủ xuống cỏ cây. 

Nội dung: Tả tiếng hót đặc biệt của họa mi
vào buổi chiều.

Đoạn 3: Hót một lúc lâu, nhạc sĩ giang hồ
không tên không tuổi ấy từ từ nhắm mắt
lại, thu đầu vào lông cổ, im lặng ngủ, ngủ
say sưa sau một cuộc viễn du trong bóng
đêm dày.
Nội dung: Tả cách ngủ đặc biệt của họa mi
trong đêm.

Đoạn 4: Rồi hôm sau, khi phương đông vừa vẩn bụi
hồng, con họa mi ấy lại hót vang lừng chào nắng sớm.
Nó kéo dài cổ ra mà hót, tựa hồ nó muốn các bạn xa
gần đâu đó lắng nghe. Hót xong, nó xù lông rũ hết
những giọt sương rồi nhanh nhẹn chuyền từ bụi nọ
sáng bụi kia, tìm vài con sâu ăn lót dạ, đoạn vỗ cánh
bay vút đi.

Nội dung: Tả cách hót chào nắng sớm rất
đặc biệt của họa mi.

Nội dung:
Đoạn 1: Giới thiệu sự xuất hiện của chim họa mi
vào các buổi chiều.
Đoạn 2: Tả tiếng hót đặc biệt của họa mi vào
buổi chiều.
Đoạn 3: Tả cách ngủ đặc biệt của họa mi trong
đêm.
Đoạn 4: Tả cách hót chào nắng sớm rất đặc biệt
của họa mi.

Tác giả bài văn quan sát chim họa mi hót
bằng những giác quan nào?
QUAN SÁT
Thị giác
Thấy
Nhìn
họa mi
thấy
họa mi nhắm
mắt,
bay
thu đầu
đậu
trong vào lông
cổ ngủ.
bụi
tầm
xuân.

Thấy
họa mi
kéo dài
cổ ra
mà hót,
xù lông
giũ hết
giọt
sương.

Thính giác
Thấy
họa mi
nhanh
nhẹn
chuyền
bụi nọ
sang
bụi
kia.

Nghe
tiếng
hót của
họa mi
vào các
buổi
chiều.

Nghe
tiếng hót
vang
lừng
chào
nắng
sớm.

Em thích những chi tiết và hình ảnh so sánh nào? Vì sao?
Đoạn 1: Chiều nào cũng vậy, con chim họa mi ấy không biết tự
phương nào bay đến đậu trong bụi tầm xuân ở vườn nhà tôi mà hót.
Đoạn 2: Hình như nó vui mừng vì suốt ngày đã được tha hồ rong
ruổi bay chơi trong khắp trời mây gió, uống bao nhiêu nước suối
mát lành trong khe núi. Cho nên, những buổi chiều tiếng hót có khi
êm đềm, có khi rộn rã, như một điệu đàn trong bóng xế mà âm
thanh vang mãi giữa tĩnh mịch, tưởng như làm rung động lớp sương
lạnh mờ mờ rủ xuống cỏ cây.    
Đoạn 3: Hót một lúc lâu, nhạc sĩ giang hồ không tên không tuổi ấy
từ từ nhắm mắt lại, thu đầu vào lông cổ, im lặng ngủ, ngủ say sưa
sau một cuộc viễn du trong bóng đêm dày.
Đoạn 4: Rồi hôm sau, khi phương đông vừa vẩn bụi hồng, con họa
mi ấy lại hót vang lừng chào nắng sớm. Nó kéo dài cổ ra mà hót, tựa
hồ nó muốn các bạn xa gần đâu đó lắng nghe. Hót xong, nó xù lông
rũ hết những giọt sương rồi nhanh nhẹn chuyền từ bụi nọ sáng bụi
kia, tìm vài con sâu ăn lót dạ, đoạn vỗ cánh bay vút đi.

Chim họa mi hót
Mở bài: Chiều nào cũng vậy, con chim họa mi ấy không biết tự
phương nào bay đến đậu trong bụi tầm xuân ở vườn nhà tôi mà hót.
Thân bài: Hình như nó vui mừng vì suốt ngày đã được tha hồ rong
ruổi bay chơi trong khắp trời mây gió, uống bao nhiêu nước suối
mát lành trong khe núi. Cho nên, những buổi chiều tiếng hót có khi
êm đềm, có khi rộn rã, như một điệu đàn trong bóng xế mà âm
thanh vang mãi giữa tĩnh mịch, tưởng như làm rung động lớp sương
lạnh mờ mờ rủ xuống cỏ cây.    
Hót một lúc lâu, nhạc sĩ giang hồ không tên không tuổi ấy từ từ
nhắm mắt lại, thu đầu vào lông cổ, im lặng ngủ, ngủ say sưa sau một
cuộc viễn du trong bóng đêm dày.
Kết bài: Rồi hôm sau, khi phương đông vừa vẩn bụi hồng, con họa
mi ấy lại hót vang lừng chào nắng sớm. Nó kéo dài cổ ra mà hót, tựa
hồ nó muốn các bạn xa gần đâu đó lắng nghe. Hót xong, nó xù lông
rũ hết những giọt sương rồi nhanh nhẹn chuyền từ bụi nọ sáng bụi
kia, tìm vài con sâu ăn lót dạ, đoạn vỗ cánh bay vút đi.
Ngọc Giao

Khi hổ con được hai tháng tuổi,
hổ mẹ dạy con săn mồi săn mồi

Cấu tạo của bài văn miêu tả con vật gồm 3 phần:

1. Mở bài:

Cấu
tạo của
bài văn
miêu tả
con vật

Giới thiệu con vật sẽ tả
Tả hình dáng

2. Thân bài:

-Lông, đầu, mình, đuôi,...
-Mắt, mũi, miệng, tai,
móng...

Tả thói quen sinh hoạt và
một vài hoạt động chính
của con vật.
3. Kết bài:

Nêu cảm nghĩ đối với con vật

-Khi làm bài văn tả con vật ta cần quan sát kĩ, tỉ bằng
những giác quan.
- Lựa chọn những hình ảnh đặc sắc để miêu tả.
-Vận dụng các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa
để bài văn thêm sinh động.
- Mỗi nội dung miêu tả cần trình bày một đoạn.

2. Viết một đoạn văn
khoảng 5 câu tả hình dáng
(hoặc hoạt động) của một
con vật mà em yêu thích.
17

2. Viết một đoạn văn
khoảng 5 câu tả hình dáng
(hoặc hoạt động) của một
con vật mà em yêu thích.
18

Bài tập 2

Tập làm văn
Ôn tập tả con vật

GÀ

19

2. Tả một con vật em chợt gặp trên đường

Bài mẫu:
Phía sau vườn nhà em, mẹ có nuôi một đàn gà trống. Chú gà ấy mới chỉ hơn
tám tháng tuổi mà đã to lớn và oai vệ nhất đàn rồi. Bộ y phục của chú gà trống
mới lộng lẫy làm sao! Bộ lông như một chiếc áo choàng được thêu dệt bởi
nhiều sợi len nhiều màu sắc. Hai bên cánh, lông gà lại nâu đen óng ả. Phần
lưng, những chiếc lông màu cam đỏ rực rỡ nổi bật. Chiếc đuôi đen óng mượt,
dài cong, y như một chiếc chổi lông mềm mại. Gà trống thường gáy vào mỗi
sớm, chú chẳng khác nào chiếc đồng hồ báo thức của xóm làng. Tiếng gà gáy
vang rộn, truyền đi muôn nơi. Mỗi sáng,tiếng gáy của chú cất lên là người dân
tỉnh giấc sau đêm dài để đón chào ngày mới. Em rất yêu quý chú gà trống nhà
em. Từ ngày có chú, em không cần mẹ gọi dậy mỗi sang nữa.

Điều chỉnh- bổ sung sau tiếc dạy