CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC!

KHỞI ĐỘNG
Thái Bình Dương bao phủ khoảng bề mặt Trái Đất, Đại
Tây Dương bao phủ khoảng bề mặt Trái Đất.

Thái Bình Dương và Đại Tây Dương
bao phủ khoảng bao nhiêu phần bề
mặt Trái Đất? Thái Bình Dương bao
phủ nhiều hơn Đại Tây Dương bao
nhiêu phần bề mặt Trái Đất?

BÀI 3.
PHÉP CỘNG, PHÉP TRỪ
PHÂN SỐ
(3 tiết)

NỘI DUNG
I. PHÉP CỘNG PHÂN SỐ
1. Quy tắc cộng hai phân số
2. Tính chất cộng hai phân số
II. PHÉP TRỪ PHÂN SỐ
1. Số đối của một phân số
2. Quy tắc trừ hai phân số

I

PHÉP CỘNG
PHÂN SỐ

1. Quy tắc cộng hai phân số
Thực hiện cộng hai phân số sau:
Em hãy nhắc lại quy tắc cộng hai phân số cùng mẫu
a)đã +học ở tiểu học?
b) +
Giải:

a) + = =

b) + = =

Quy tắc cộng hai phân số cùng mẫu
Muốn cộng hai phân số có cùng mẫu
số ta cộng các tử và giữ nguyên mẫu:
+ =
VD: + =

Tính +
Bước 1: Quy đồng mẫu hai phân số
= và = ; BCNN(9, 6) = 18
= = và =

Tính +
Bước 2: Cộng các tử và giữ nguyên mẫu chung:
Ta có:
Vậy +

Quy tắc cộng hai phân số không cùng mẫu

Muốn cộng hai phân số không cùng mẫu,
ta quy đồng mẫu những phân số đó rồi
cộng các tử và giữ nguyên mẫu chung.

Luyện tập 1. Tính:
a) + ;
a) +

b) +

Giải:
b) +

= +=+
= += =

2. Tính chất của phép cộng phân số
Hãy nêu các tính chất của phép cộng số tự nhiên.
Giống như phép cộng số tự nhiên, phép cộng phân
số cũng có các tính chất giao hoán, kết hợp, cộng
với số 0.

a) Tính chất giao hoán:

𝑎 𝑐 𝑐 𝑎
+ = +
𝑏 𝑑 𝑑 𝑏

b) Tính chất kết hợp:

( )

( )

𝑎 𝑐 𝑝 𝑎 𝑐 𝑝
+ + = + +
𝑏 𝑑 𝑞 𝑏 𝑑 𝑞

c) Cộng với số 0

𝑎
𝑎 𝑎
+0=0+ =
𝑏
𝑏 𝑏

Luyện tập 2.

Tính một cách hợp lí:
b) .

a)
Giải:
a)

=

b)

=+=

II. PHÉP TRỪ PHÂN SỐ
1.
Sốnêu
đối lại
của
một
phân
sốtính chất hai số
Hãy
các
khái
niệm,
nguyên đối nhau và cho ví dụ.
Giống như số nguyên, mỗi phân số đều có số đối
sao cho tổng của hai số đó bằng 0
VD: Phân số - là số đối của phân số

Số đối của phân số kí hiệu . Ta có:
+ (- ) = 0

Ta có: - = = , với a, b , b 0.
Số đối của -là tức là: -

Ví dụ : Tìm số đối của mỗi phân số sau: và Giải:
Số đối của phân số là
Số đối của phân số là -

2. Quy tắc trừ hai phân số
Hãytrừ
nhắc
quysố
tắccótrừ
hai phân
cùng
Muốn
hailại
phân
cùng
mẫu, số
ta trừ
tử mẫu
của
họccho
ở tiểu
học.số trừ và giữ nguyên mẫu:
sốđã
bị trừ
tử của
- =
VD: - =

Tính: Để tính hiệu hai phân số không cùng mẫu
làm như sau:
Bước 1. Quy đồng mẫu hai phân số
= và = ;
BCNN(9, 6) = 18
= = và =

- , ta

Bước 2. Trừ tử của số bị trừ cho tử của số trừ
và giữ nguyên mẫu chung:
Ta có:

Vậy -

Nhận xét
Muốn trừ hai phân số không cùng mẫu, ta
quy đồng những phân số đó rồi trừ tử
của số bị trừ cho tử của số trừ và giữ
nguyên mẫu chung.

Luyện tập 3. Tính:
Giải:

-

a) Phân số có phải là số đối của phân số không?
b) Tính và so sánh các kết quả sau: - và +
Giải:
a) Phân số là số đối của phân số
b) – = –
= –=

+= +
= +=
Vậy – = +

* Quy tắc trừ hai phân số:
Muốn trừ hai phân số, ta cộng số bị trừ với
số đối của số trừ:

Luyện tập 4. Tính:

Giải:

– = +
= +
= +
==

III. QUY TẮC DẤU NGOẶC.
Em tắc
hãydấu
nhắc
quy tắc
đốigiống
với số
nguyên
Quy
ngoặc
đốidấu
với ngoặc
phân số
như
quy tắc
dấu ngoặc đối với số nguyên.
Luyện tập 5. Tính một cách hợp lí:
- =

-

LUYỆN TẬP
1. Tính:
b)

a)

c) +
Giải:

a.
=
= =1

b.
=
=

c. +
= +
=

2. Tính một cách hợp lí:
a) +

b) +

c) + +
Giải:

a. +
=)
= -1
= - =

b. +
=() +
= +
= =

c. + +
= ( + ) + (+ )
=

6. Tìm x, biết:
b) - - x =

a) x - =
Giải:
a) x - =

b) - - x =

x= +

x= +

x = +

x= +

x =

x=

7. Một xí nghiệp trong tháng Giêng đạt kế hoạch của Quý I,
tháng Hai đạt kế hoạch của Quý I. Tháng Ba xí nghiệp phải
đạt bao nhiêu phần kế hoạch của Quý I.
Giải:
Một quý gồm 3 tháng. Coi số phần kế hoạch quý I là 1
Số phần kế hoạch tháng thứ ba phải đạt được là:
1 - (kế hoạch)

VẬN DỤNG

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI

Yêu cầu: Hai bạn cùng bàn thảo luận hoàn
thành các bài tập trong phiếu bài tập.
Thời gian: 8 phút

PHIẾU BÀI TẬP
Bài 1: Hai người cùng làm chung một công việc. Nếu làm riêng ,
người thứ nhất mất 3 giờ, người thứ hai mất 4 giờ. Hỏi nếu làm
chung thì mỗi giờ cả hai người làm dược mấy phần công việc?
Bài 2: Vòi nước A chảy đầy bể mất 6 giờ, vòi nước B chảy đầy bể
mát 8 giờ. Hỏi trong 1 giờ vòi A chảy nhiều hơn vòi B bao nhiêu phần
bể?
Bài 3: Tính: A =

TÌM TÒI MỞ RỘNG
Biểu diễn phân số trên trục số như thế nào?
Ví dụ : Biểu diễn số hữu tỉ trên trục số

-2

-1

0

1
4

2
4

3
4

4
4

5 6
4 4

7
4

2

Chia mỗi đoạn thẳng đơn vị cũ thành 4 phần bằng nhau rồi lấy 5
đơn vị mới.

Hãy biểu diễn các phân số: và trên trục số. Nêu nhận xét
về vị trí hai số đó đối với nhau ? đối với 0 ?
5
-3
0
1
2
3
4
-3 ở bên trái 5 trên trục số nằm ngang
4
3
-3 ở bên trái điểm 0 ; 5 ở bên phải điểm 0.
3
4
Như vậy hai phân số và nếu < thì trên trục số nằm
ngang điểm ở bên trái điểm (cũng giống như đối với
hai số nguyên).

CỦNG CỐ
Muốn cộng trừ hai phân số không
cùng mẫu, ta làm như thế nào?
* Lưu ý: Khi bỏ dấu ngoặc trong một biểu thức
cần lưu ý đến dấu xuất hiện trước dấu ngoặc

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Hoàn thành bài tập còn lại trong SGK và các
bài tập trong SBT.
- Chuẩn bị bài mới “Phép nhân, phép chia
phân số”.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
CHÚ Ý BÀI GIẢNG