CHƯƠNG I: PHẢN ỨNG HÓA

BÀI 2: PHẢN
ỨNG
HỌC
HÓA HỌC

KHỞI ĐỘNG
Khi đốt nến, một phần nên chảy lỏng, một phần
nến bị cháy. Cây nến ngắn dần. Vậy phần nến nào
đã bị biến đổi chất mới?

Nội dung bài học
01 Biến đổi vật lí và biến đổi hóa học
0 Phản ứng hóa học
2
0 Năng lượng và phản ứng hóa học
3

I
Biến đổi vật
lí và biến
đổi hóa học

1. Thí nghiệm về biến đổi vật lí
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thực hành làm thí nghiệm
về biến đổi vật lí, quan sát
hiện tượng và trả lời câu hỏi

1. Xác định các giá trị nhiệt
độ tương ứng với các bước
thí nghiệm mô tả hình 2.1.
2. Ở quá trình ngược lại,
hơi nước ngưng tụ thành
nước lỏng, nước lỏng đông
đặc thành nước đá. Vậy
trong quá trình chuyển thể,
nước có biến đổi thành chất
khác không?

1. Các giá trị nhiệt độ tương ứng với
các bước thí nghiệm mô tả hình 2.1 
Cốc a: nước đá: 0 - 4 độ C
Cốc b: Nước ở thể lỏng nhiệt độ
phòng (20 - 25 độ C)
Cốc c: Nước sôi chuyển từ thể lỏng
sang thể hơi 100 độ C

2. Ở quá trình ngược lại, hơi
nước ngưng tụ thành nước
lỏng, nước lỏng đông đặc
thành nước đá. Vậy trong
quá trình chuyển thể, nước
không bị biến đổi thành chất
khác 

KẾT LUẬN

Quá trình chuyển thể
của nước là một biến
đổi vật lý, vậy biến
đổi vật lí là gì?

KẾT LUẬN

Biến đổi vật lí là các quá trình
như hòa tan, đông đặc, nóng
chảy, các chất chỉ chuyển từ
trạng thái này sang trạng thái
khác, không tạo thành chất
mới

2. Thí nghiệm về biến đổi hóa
học

Tiến hành thí nghiệm, quan sát
hiện tượng xảy ra và trả lời câu
hỏi:

1. Sau khi trộn bột sắt và bột lưu huỳnh, hỗn hợp
thu được có bị nam châm hút không? 
2. Chất trong ống nghiệm (2) sau khi được đun
nóng và để nguội có bị nam châm húi không?
3. Sau khi trộn bột sắt và bột lưu huỳnh, có chất
mới được tạo thành không? Giải thích. 
4. Sau khi đun nóng hỗn hợp bột sắt và bột lưu
huỳnh, có chất mới được tạo thành không? Giải
thích.

2. Thí nghiệm về biến đổi hóa
học
1. Sau khi trộn bột sắt và bột lưu huỳnh, hỗn hợp
thu được có bị nam châm hút
2. Chất trong ống nghiệm (2) sau khi được đun
nóng và để nguội không bị nam châm hút
3. Sau khi trộn bột sắt và bột lưu huỳnh, không
chất mới được tạo thành. Sắt bị nam châm hút
4. Sau khi đun nóng hỗn hợp bột sắt và bột lưu
huỳnh, có chất mới được tạo thành. Vì chất đó
không bị nam châm hút, chứng tỏ sắt đã bị biến đổi
thành chất khác sau khi đun nóng.

Quá trình phản ứng
của sắt và lưu
huỳnh dưới tác
dụng của nhiệt độ
là một biến đổi hóa
học, vậy biến đổi
hóa học là gì?

Biến đổi hóa học là
các quá trình như
đốt cháy nhiên liệu,
phân hủy chất,
tổng hợp chất,... có
sự tạo thành chất
mới.

Trả lời câu hỏi 2 trang 12
Lấy ví dụ trong đời sống về các quá trình xảy ra sự
biến đổi vật lí, biến đổi hoá học

Sự biến đổi vật lí: Quá trình ra mực của
bút bi, bẻ đôi viên phấn, ...Sự biến đổi
hóa học: Quả táo bị ngả sang màu nâu
khi bị gọt bỏ vỏ, quang hợp của cây
xanh, ...

II
PHẢN
ỨNG HÓA

1. Khái niệm
Phản ứng hóa học là quá trình
biến đổi từ chất này thành chất
khác.
• Chất phản ứng / chất tham gia là
chất ban đầu bị biến đổi trong
phản ứng.
• Chất sản phẩm là chất mới được
sinh ra.

1. Khái niệm

2. Diễn biến phản ứng hóa
học

Quan sát hình 2.3 trả lời câu hỏi mục 2 ( SGK tr13 )

1. Trước và sau phản ứng những nguyên tử nào liên
kết với nhau? 
2. Trong quá trình phản ứng số nguyên tử H và số
nguyên tử O có thay đổi không? 

1. Trước phản ứng 2 nguyên
tử H liên kết với nhau; 2
nguyên tử H liên kết với nhau
Sau phản ứng, cứ 2 nguyên
tử H sẽ liên kết với 1 nguyên
tử O

2. Trong quá trình
phản ứng, số nguyên
tử H và số nguyên tử
O không thay đổi.

Thông qua việc tìm hiểu diễn
biến phản ứng hóa học của
hydrogen + oxygen, em hãy rút
ra kết luận về bản chất của
phản ứng hóa học?

Kết luận: Trong phản ứng hóa học, liên
kết giữa các nguyên tử thay đổi, làm
cho phân tử này biến đổi thành phân tử
khác. Kết quả là chất này biến đổi
thành chất khác.

Mở rộng kiến thức

Các phản ứng hóa học chỉ xảy ra
khi các chất tiếp xúc với nhau.
Nhiều phản ứng phải có thêm các
điều kiện khác như nhiệt độ, áp
suất, xúc tác,...

3. Hiện tượng kèm theo phản ứng hóa
học
Nghiên cứu thí nghiệm “Dấu hiệu nhận biết có chất mới
tạo thành” và cho biết: Ống nghiệm nào đã xảy ra phản
ứng hóa học?

3. Hiện tượng kèm theo phản ứng hóa
học
Ống nghiệm (1) và
(3) xảy ra phản ứng
hóa học

Dấu hiệu có chất mới tạo
thành: Có bọt khí thoát ra ở
ống nghiệm (1) và kết tủa tạo
thành ống nghiệm (3).

Để nhận biết phản ứng hóa học xảy ra có thể dựa vào một
trong các dấu hiệu sau: sự tạo thành chất khí, chất kết tủa,
sự thay đổi màu sắc, sự thay đổi về nhiệt độ của môi
trường....

Bài tập
1. Trong phản ứng giữa
oxygen và hydrogen, nếu
oxygen hết thì phản ứng
có xảy ra nữa không?
2. Nhỏ giấm ăn vào viên
đá vôi. Dấu hiệu nào cho
biết đã có phản ứng hóa
học xảy ra?

Bài tập
1. Trong phản ứng giữa oxygen và
hydrogen, nếu oxygen hết thì phản
ứng sẽ ngừng lại.
2. Nhỏ giấm ăn vào viên đá vôi, thấy
bề mặt đá côi sủi bọt khí → Dấu hiệu
cho biết có phản ứng hóa học xảy ra,
tạo khí carbon dioxide.

0
3
Năng lượng
của phản
ứng hóa

1. Phản ứng tỏa nhiệt, phản ứng thu
nhiệt.
• Phản ứng tỏa nhiệt giải phóng năng lượng
( dạng nhiệt ) ra môi trường.
• Phản ứng thu nhiệt nhận năng lượng
( dạng nhiệt ) từ môi trường trong suốt quá
trình phản ứng.

Nghiên cứu khái niệm phản ứng tỏa nhiệt và phản ứng thu
nhiệt và trả lời câu hỏi 1,2 mục III ( SGK tr.14 )

Hoạt
động
nhóm

1. Thức ăn được tiêu hoá chuyển thành các
chất dinh dưỡng. Phản ứng hoá học giữa
chất dinh dưỡng với oxygen cung cấp năng
lượng cho cơ thể hoạt động là phản ứng toả
nhiệt hay thu nhiệt? Lấy thêm ví dụ về loại
phản ứng này.
2. Quá trình nung đá vôi (thành phần chính là
CaCO3) thành vôi sống (CaO) và khí carbon
dioxide (CO2) cần cung cấp năng lượng
(dạng nhiệt), Đây là phản ứng toả nhiệt hay
thu nhiệt?

TRẢ LỜI
1. Thức ăn được tiêu hoá chuyển
thành các chất dinh dưỡng. Phản
ứng hoá học giữa chất dinh
dưỡng với oxygen cung cấp năng
lượng cho cơ thể hoạt động là
phản ứng toả nhiệt
Ví dụ phản ứng toả nhiệt: Phản
ứng tôi vôi.

TRẢ LỜI
2. Quá trình nung đá vôi
(thành
phấn
chính
là
CaCO3) thành vôi sống
(CaO) và khí carbon dioxide
(CO2) cần cung cấp năng
lượng (dạng nhiệt). Đây là
phản ứng thu nhiệt. 

2. Ứng dụng của phản ứng tỏa nhiệt
• Phản ứng tỏa nhiệt có vai trò quan trọng trong
cuộc sống vì chúng cung cấp năng lượng cho:

Sinh hoạt

Sản xuất

Vận hành động
cơ, thiết bị

Trả lời câu hỏi 1 trang 15 SGK KHTN 8 Kết nối tri thức
Than, xăng, đầu... là nhiên liệu hóa thạch, được sử dụng chủ yếu cho các
ngành sản xuất và các hoạt động nào của con người? Em hãy sưu tầm
hình ảnh và trình bày về ứng dụng của các nhiên liệu này trong đời sống.

Than, xăng, dầu... là nhiên liệu hóa thạch, được sử
dụng chủ yếu cho các ngành sản xuất và các hoạt động
của con người như: dùng làm chất đốt, xăng dầu là
nhiên liệu cho các  phương tiện giao thông.

Trả lời câu hỏi 1 trang 15 SGK KHTN 8 Kết nối tri thức
Than, xăng, đầu... là nhiên liệu hóa thạch, được sử dụng chủ yếu cho các
ngành sản xuất và các hoạt động nào của con người? Em hãy sưu tầm
hình ảnh và trình bày về ứng dụng của các nhiên liệu này trong đời sống.

Trả lời câu hỏi 2 trang 15 SGK KHTN 8 Kết nối tri thức
Các nguồn nhiên liệu hóa thạch có phải là vô tận không? Đốt cháy nhiên
liệu hóa thạch ảnh hưởng đến môi trường như thế nào? Hãy nêu ví dụ về
việc tăng cường sử dụng các nguồn năng lượng thay thế để giảm việc sử
dụng các nhiên liệu hóa thạch.

Các nguồn nhiên liệu hóa thạch không phải là vô tận.Đốt cháy nhiên
liệu hóa thạch ảnh hưởng đến môi trường.Ví dụ về việc tăng cường sử
dụng các nguồn năng lượng thay thế để giảm việc sử dụng các nhiên
liệu hóa thạch:Hiện nay con người đã và đang nghiên cứu và ứng dụng
các dạng năng lượng như NL gió, NL mặt trời, ... vào cuộc sống.