BÀI GIẢNG LỊCH SỬ LỚP 7
GV thực hiện : Lê Thị Ngọc Dung
PHÒNG GD & ĐT TP BUÔN MA THUỘT
TRƯỜNG THCS PHẠM HỒNG THÁI
CHỦ ĐỀ
NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN
( THẾ KỶ XIII - XIV)( TT)
I. Sự thành lập Nhà Trần và sự củng cổ chế độ PK tập quyền
II. Các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm dưới thời Trần.
III.Sự phát triển kinh tế - văn hóa thời Trần
CHỦ ĐỀ: NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN THẾ KỶ XIII –XIV( tt)
Tiết 21: II/ CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC NGOẠI XÂM
DƯỚI THỜI TRẦN
Tiết 3- 1. Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông – Nguyên:
? Vì sao quân Mông Cổ XL đại Việt ? Nêu rõ âm mưu và hành động của chúng ?
Mục 1 .I và mục 1.II Mục 1.III
MÔNG CỔ
Bản đồ thế giới và Mông cổ
Thiết Mộc Chân
(Thành Cát Tư Hãn)
người thiết lập
đế chế Mông Cổ
H. 29 Hình vẽ quân Mông cổ
Đây là hình vẽ quân Mông Cổ giao chiến với quân Ả rập và sự thắng lợi của họ.
Đây là những chiến binh hết sức thiện chiến dũng mãnh như những con chim Điêu– biểu tượng của người Khiết Đan - Mông cổ
“- Quân Mông Cổ lớn lên trên yên ngựa, tự luyện tập chiến đấu, từ mùa xuân đến mùa đông, ngày ngày săn bắn, đó là cách sống của họ
- Về đánh trận , họ lợi ở dã chiến, không thấy lợi thì không tiến quân
Trăm quân kị quay vòng, có thể bọc được vạn người. Nghìn quân kị tản ra có thể dài tới trăm dặm , kẻ địch chia ra thì họ chia ra, kẻ địch hợp lại thì họ hợp lại nên kị đội là thế mạnh của họ
Đội quân lúc ẩn lúc hiện, đến thì như trời rơi xuống, đi thì nhanh như chớp giật. Họ mà thắng thì đuổi theo địch chém giết không để trốn thoát, họ mà thua thì chạy rất nhanh, đuổi theo không kịp” theo lời sử học nhà Tống
Sự bành trướng của đế quốc Mông Cổ
Quân Mông Cổ với lực lượng mạnh và hiếu chiến đã tiến hành xâm lược và thống trị nhiều nước ở châu Á, châu Âu. Câu thơ “ không có một dòng suối, một con sông nào không tràn đầy nước mắt chúng ta, không còn một ngọn núi, một cánh đồng nào không bị quân Mông Cổ giày xéo” nhà thơ Ác mê ni (1210- 1290)
Diện tích: 35 triệu km2( 1,5 triệu km2)
Dân số: gần 50% dân số thế giới
1. Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông – Nguyên:
? Vì sao quân Mông Cổ XL đại Việt ? Nêu rõ âm mưu và hành động của chúng ?
CHỦ ĐỀ: NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN THẾ KỶ XIII –XIV( tt)
Tiết 21: II/ CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC NGOẠI XÂM
DƯỚI THỜI TRẦN
Dùng Đại Việt làm bàn đạp để tấn công Nam Tống,
Thực hiện ý đồ thống trị toàn bộ TQ và Đại Việt
- Xâm lược Đại Việt, Chăm Pa, dùng Chăm Pa và Đại Việt làm cầu nối thôn tính các nước phía Nam TQ
- Đánh Đại Việt để trả thù
? Trước sức mạnh của quân Mông Cổ, nhà Trần đã chuẩn bị đối phó như thế nào?
Tiết 3 - 2/ Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống xâm lược Mông Cổ (1258):
a. Nhà Trần chuẩn bị :
- Thành lập các đội dân binh, sắm sữa vũ khí
- Quân đội luyện tập ngày đêm, sẵn sàng chiến đấu
- Vua Trần Thái Tông trực tiếp chỉ huy kháng chiến
b. Nhà Trần tổ chức kháng chiến.
CHỦ ĐỀ: NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN THẾ KỶ XIII –XIV(tt)
Tiết 21: II / CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC NGOẠI XÂM
DƯỚI THỜI TRẦN
- 1/1258 : Ngột Lương Hợp Thai dẫn 3 vạn quân vào nước ta.
- Vua Trần cho quân lui quân, sơ tán nhân dân, thực hiện Thăng Long, “ vườn không nhà trống”
- Giặc kéo vào Thăng Long tàn phá kinh thành. Thiếu lương thực, lực lượng tiêu hao dần.
- Ta mở cuộc tấn công ở Đông Bộ Đầu ( Hàng Than – Hà Nội )
- 29/1/1258 quân Mông cổ thua trận, rút về nước. Cuộc kháng chiến thắng lợi
- 1/1258 : Ngột Lương Hợp Thai dẫn 3 vạn quân vào nước ta.
- Vua Trần sơ tán nhân dân, thực hiện Thăng Long, “ vườn không nhà trống”
- Giặc kéo vào Thăng Long tàn phá kinh thành. Thiếu lương thực, lực lượng tiêu hao dần.
Ta mở cuộc tấn công ở Đông Bộ Đầu
( Hàng Than – Hà Nội )
- 29/1/1258 quân Mông cổ thua trận, rút về nước. Cuộc kháng chiến thắng lợi
Tại sao quân ta đánh bại quân Mông Cổ?
Em hãy nêu những sự kiện cụ thể biểu hiện tinh thần quyết tâm chống giặc của quân dân ta trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất?
2/ Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống xâm lược Mông Cổ (1258)
CHỦ ĐỀ: NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN THẾ KỶ XIII –XIV( tt)
II/ CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
b. Nhà Trần tổ chức kháng chiến.
Tóm tắt diễn biến

Tại sao quân ta đánh bại quân Mông Cổ?
Vương triều Trần và nhân dân Đại Việt không hề run sợ, kiên quyết kháng chiến chống xâm lược.

- Đường lối kháng chiến đúng đắn, sáng tạo “Chiến tranh nhân dân”, “ Sơ tán vườn không nhà trống”. Khai thác và đánh vào chỗ yếu của giặc, phát huy thế mạnh của ta

Những sự kiện cụ thể biểu hiện tinh thần quyết tâm chống giặc của quân dân ta trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất?
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP:
Học bài cũ
Chuẩn bị nội dung tiếp theo của chủ đề:
Nước Đại Việt thời Trần
Tìm hiểu cuộc kháng chiến lần thứ hai chống
quân xâm lược Nguyên?
* Âm mưu xâm lược Cham-pa và Đại Việt của nhà Nguyên:
- Năm 1283, xâm lược Chăm pa, phối hợp với quân Nguyên ở phía Bắc để xâm chiếm Đại Việt
- Dùng Chăm Pa và Đại Việt để làm cầu nối thôn tính các nước phía Nam TQ
CHỦ ĐỀ: NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN THẾ KỶ XIII –XIV( tt)
Tiết 22: I/ CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
- Kết quả : cuộc xâm lược Chăm pa thất bại, mưu kế của quân Nguyên bước đầu tan vỡ
Tiết 4: 3/ Cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên (1285)
a. Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến:
- Triệu tập hội nghị Vương hầu quan lại ở Bình Than (Chí Linh- Hải Dương)
- Tổ chức tập trận và duyệt binh ở Đông Bộ Đầu.
- Cử Trần Quốc Tuấn làm tổng chỉ huy.
- Chia quân đóng giữ nơi hiểm yếu.
- Năm 1285 mở Hội nghị Diên Hồng.
CHỦ ĐỀ: NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN THẾ KỶ XIII –XIV(tt)
Tiết 22: II/ CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
Tiết 4 - 3/ Cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên (1285)
=> Cả nước nhận lệnh sẵn sang đánh giặc.
Cuối tháng 01/1285 , Thoát
Hoan đưa 50 vạn quân vào
xâm lược nước ta.
b.Diễn biến và kết quả của cuộc
kháng chiến.
TQT cho chặn ở biên giới sau lui về Vạn kiếp

Toa Đô được lệnh từ Chăm pa đánh ra Nghệ An,Thanh Hóa.
- Ta rút về Thăng Long, thực hiện vườn không nhà trống rồi rút về Thiên Trường (Nam Định)
Tiết 22: II/ CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
3/ Cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên (1285)
TÂY KẾT
HÀM TỬ
CHƯƠNG DƯƠNG
5/1285 ta phản công ở nhiều nơi, tiến vào giải phóng Thăng Long.

- Sau 2 tháng ta đánh bại 50 vạn quân xâm lược, cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi
b/Diễn biến và kết quả của cuộc
kháng chiến.
3/ Cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên (1285)
Thảo luận nhóm : Hãy nêu cách đánh giặc của quân dân ta trong cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân Nguyên. Vì sao cuộc kháng chiến thắng lợi?
Lúc đầu khi thế giặc mạnh, quân dân nhà Trần không dốc toàn bộ lực lượng để đối phó với chúng mà khôn khéo rút lui để bảo toàn lực lượng của mình , chờ thời cơ đến phản công để giành thắng lợi . Với kế sách “ thực hiện vườn không nhà trống “
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
CHÚNG TA CÙNG NHAU GIẢI TRÍ :
U
Q
N
Ầ
N
Ả
Đ
Ô
N
G
B
Ộ
Đ
Ầ
U
O
T
O
T
R
Ầ
N
H
Ư
Ạ
Đ
G
N
C
Ố
U
Q
N
Ầ
R
T
A
G
N
Ồ
H
N
Ê
I
D
T
N
A
Ô
Đ
A
O
T
B
Ì
N
H
T
H
R
H
Ĩ
S
G
G
N
Ị
C
H
T
Ư
Ớ
N
K
H
I
Ả
HÀNG DỌC
CÂU 8
CÂU 7
CÂU 6
CÂU 5
CÂU 4
CÂU 3
CÂU 2
CÂU 1
NƠI TRẦN QUỐC TUẤN TỔ CHỨC DIỆT BINH
NGƯỜI LẬP NHIỀU CÔNG LỚN TRONG CUỘC
KHÁNG CHIẾN CHỐNG NGUYÊN - MÔNG
BÓP NÁT QUẢ CAM TRONG TAY VÌ KHÔNG ĐƯỢC
DỰ BÀN KẾ SÁCH ĐÁNH GIẶC
TÊN HỘI NGHỊ CỦA CÁC
BÔ LÃO DO VUA TRẦN TRIỆU TẬP
TÊN CỦA TƯỚNG GIẶC BỊ CHÉM ĐẦU Ở TRẬN
TÂY KẾT (LẦN THỨ 2)
NƠI DIỄN RA HỘI NGHỊ CỦA CÁC VƯƠNG HẦU QUÝ TỘC TRẦN
NHẰM BÀN KẾ ĐÁNH GIẶC
TRẦN HƯNG ĐẠO ĐÃ SOẠN THẢO BÀI NẦY
NHẰM KHƠI DẬY LÒNG YÊU NƯỚC CỦA QUÂN SĨ.
NGOÀI TRẦN HƯNG ĐẠO ,CÒN CÓ MỘT VỊ TƯỚNG HỌ TRẦN
KHÁC CŨNG CÓ NHIỀU CÔNG LỚN TRONG KHÁNG CHIẾN
CHỐNG QUÂN MÔNG - NGUYÊN
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP:
- Học bài cũ.
Chuẩn bị nội dung tiếp theo của chủ đề:
Nước Đại Việt thời Trần.
Tìm hiểu cuộc kháng chiến lần thứ ba chống quân
xâm lược Nguyên.
Tiết 5: 4. Cuộc kháng chiến lần thứ ba chống quân xâm lược Nguyên ( 1287- 1288)
CHỦ ĐỀ: NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN THẾ KỶ XIII –XIV( tt)
Tiết 23: II/ CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
Tiết 5 - 4/ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN ( 1287 – 1288)
Cuối tháng 12/1287,nhà Nguyên chuẩn bị 1 lực lượng lớn tiến quân vào nước ta

Em có nhận xét gì về sự chuẩn bị của Quân Nguyên ?
Quân Nguyên tiến quân xâm lược nước ta vào thời gian nào? Chúng đã chuẩn bị cho lần xâm lược thứ 3 này ra sao?
Quân đông, tướng giỏi đủ các bộ, thủy, đặc biệt có cả một đoàn thuyền chở lương thực.
=> chuẩn bị chu đáo, cẩn thận.
Với lực lượng đông đảo đó, chúng đã tiến quân như thế nào?
CHỦ ĐỀ: NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN THẾ KỶ XIII –XIV( tt)
Tiết 23: II/ CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN
a) Quân Nguyên xâm lược Đại Việt:
Thoát Hoan
12 -1287
Ô Mã Nhi
Cuối tháng 12/1287 30 vạn Quân bộ do Thoát Hoan chỉ huy vào Lạng Sơn , Bắc Giang kéo về Vạn Kiếp
- Hàng trăm thuyền chiến Ô Mã Nhi chỉ huy theo sông Bạch Đằng tiến về Vạn Kiếp
Đoàn thuyền lương
của Trương Văn Hổ
Đoàn thuyền lương do Trương Văn Hổ chỉ huy tiến vào
b) Trận Vân Đồn tiêu diệt đoàn thuyền lương:
4/ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN ( 1287 – 1288)
Đứng trước cuộc tấn công mạnh và sự chuẩn bị chu đáo của nhà Nguyên, Trần Hưng Đạo sẽ chọn tiêu diệt đạo quân nào trước?
- Trần Khánh Dư chỉ huy quân mai phục tại Vân Đồn
TRận Vân Đồn diễn ra như thế nào? Kết quả?
Thoát Hoan
12 -1287
Trương Văn
Hổ
Trần Khánh Dư
Trương Văn
Hổ
- Trần Khánh Dư chỉ huy quân mai phục tại Vân Đồn
- Khi đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ đến, quân ta đánh dữ dội
- Phần lớn thuyền lương bị đắm , số còn lại bị ta chiếm
Việc tiêu diệt đoàn thuyền lương có ý nghĩa gì đối với cuộc kháng chiến của ta?
=> Giặc lâm vào tình thế bị động, khó khăn
4/ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN
( 1287 – 1288)
b) Trận Vân Đồn tiêu diệt đoàn thuyền lương:
Sau khi nghe tin đoàn thuyền lương bị mai phục Thoát Hoan đã làm gì?
c) Chiến thắng Bạch Đằng:
* Quân Nguyên:
 - Cuối 1/1288 Thoát Hoan cho quân vào Thăng Long.
- Lực lượng bị cô lập, thiếu lương thực phải lui về Vạn Kiếp.
- Đầu tháng 4/ 1288, chia quân làm 2 đường rút về nước .
Tình hình của quân Nguyên khi vào Thăng Long như thế nào?
Nhà Trần chuẩn bị kế hoạch đối phó khi chúng rút quân như thế nào ?
* Nhà Trần.
- Phản công ở 2 mặt trận thủy, bộ
4/ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN
( 1287 – 1288)
c) Chiến thắng Bạch Đằng :
* Quân Nguyên: 
* Nhà Trần.
- Phản công ở 2 mặt trận thủy, bộ
- Đầu tháng 4/1288, tiêu diệt đoàn thuyền của Ô Mã Nhi trên sông Bạch Đằng.
- Chặn đánh đạo quân của Thoát Hoan trên đường rút về nước
  - Kết quả : cuộc kháng chiến lần thứ 3 thắng lợi vẽ vang
4/ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN
( 1287 – 1288)
THẢO LUẬN NHÓM
Cách đánh giặc của nhà Trần trong cuộc kháng chiến lần thứ ba có gì giống và khác so với lần hai?
Trả lời:
+ Giống: vừa đánh vừa rút lui để bảo toàn lực lượng. Thực hiện “vườn không nhà trống”, chờ thời cơ phản công
+ Khác : lần ba tập trung tiêu diệt đoàn thuyền lương trước dồn chúng vào thế bị động, chủ động bố trí trận địa mai phục ở sông Bạch Đằng để tiêu diệt, đánh bại ý đồ của chúng
Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà
- Học bài cũ
- Chuẩn bị : 5/Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lươc Mông – Nguyên
- Soạn:
+ Phần : Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử
+ Kể các danh tướng thời Trần
Tiết 24: 5/ Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông- Nguyên.
a/ Nguyên Nhân thắng lợi :
Trò chơi: Anh nhanh hơn.

Luật chơi:
+ Chia lớp thành 2 nhóm, thành viên từng nhóm lần lượt lên điền thêm nhánh vào SĐTD mà GV đã cho trước từ chìa khóa.
+ Thời gian chơi là 3 phút.
+ Nhóm nào điền đủ các nguyên nhân, thời gian nhanh nhất thì giành phần thằng
Tất cả các tầng lớp nhân dân đoàn kết,
- Nhân dân hăng hái tham gia đánh giặc.
- Nhà Trần chuẩn bị chu đáo về mọi mặt nhất là Trần Quốc Tuấn
- Tinh thần chiến đấu, hy sinh quyết chiến, quyết thắng của toàn dân, toàn quân.
-  Nhà Trần có chiến lược , chiến thuật đúng đắn, sáng tạo
:? Theo em trong các nguyên nhân trên, nguyên nhân nào là quan trọng, nguyên nhân nào là nguyên nhân quyết định ?
Trần Hưng Đạo soạn “Hưng Đạo soạn “Binh thư yếu lược”
Trần Nhật Duật đánh Toa Đô ở Hàm tử
Quân Nguyên rút chạy
Trận Vân Đồn Trần Khánh Dư đánh đoàn thuyền lương của giặc
Trần Hưng Đạo động viên tinh thần quân sĩ
Nhà Trần điểm binh
NHân dân nhà Trần chuẩn bị đóng cọc
Đền Kiếp Bạc
nơi thờ Đức thánh Trần Hưng Đạo (Chí Linh-Hải Dương)
Nêu những đóng góp của Trần Quốc Tuấn
cho ba lần kháng chiến?




Đền thờ Trần Hưng Đạo ở bến Bạch Đằng (TP Hồ Chí Minh)
Tiết 24: 5/ Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông- Nguyên.
b/ Ý nghĩa lịch sử:
* Đối với dân tộc :
Thảo luận nhóm
Ba lần chiến thắng quân Mông – Nguyên có ý nghĩa to lơn như thế nào đối với dân tộc và thế giới ?
+ Nhóm 1: Ý nghĩa đối với dân tộc
+ Nhóm 2: Ý nghĩa đối với thế giới
- Đập tan tham vọng và ý chí xâm lược của quân Nguyên,
- Bảo vệ được độc lập, toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền quốc gia
Nâng cao lòng tự hào cho dân tộc ta,
Củng cố niềm tin cho nhân dân.
- Xây đắp nên truyền thống quân sự Việt Nam.
- Để lại bài học quý giá về XD khối đoàn kết toàn dân.
Tiết 24: 5/ Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông- Nguyên.
b/ Ý nghĩa lịch sử
* Đối với dân tộc :
- Đập tan tham vọng và ý chí xâm lược của quân Nguyên,
- Bảo vệ được độc lập, toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền quốc gia
Nâng cao lòng tự hào cho dân tộc ta,
Củng cố niềm tin cho nhân dân.
- Xây đắp nên truyền thống quân sự Việt Nam.
- Để lại bài học quý giá về XD khối đoàn kết toàn dân.
* Đối với thế giới :
- Ngăn chặn cuộc xâm lược của quân Nguyên đối với Nhật Bản và các nước Phương Nam
- Làm thất bại mưu đồ thôn tính Châu á của Hốt Tất Liệt.
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP:
Học bài cũ
Chuẩn bị nội dung tiếp theo của chủ đề:
Nước Đại Việt thời Trần
+ Tìm hiểu sự phát triển kinh tế thời Trần
+Tình hình kinh tế và xã hội sau chiến tranh.