BÀI 2: PHIÊN MÃ VÀ DỊCH MÃ
I. ARN
1. Nuclêôtit – đơn phân của ARN
A. PHIÊN MÃ
C5H10O4
C5H10O5
1 Nuclêôtit gồm 3 thành phần:
Đường Ribôzơ C5H10O5
Axit photphoric
1 trong 4 loại bazơ nitơ: Ađênin, Uraxin, Guanin, Xitôzin.
Có 4 loại nuclêôtit:
Ađênin : A
Uraxin : U
Xitôzin : X
Guanin : G
2. Cấu trúc và chức năng của ARN
mARN
1 mạch polinuclêôtit thẳng
gồm hàng trăm đến hàng nghìn đơn phân
Bazơ Nitơ
tARN
Bộ ba đối mã
1 mạch polinuclêôtit có những đoạn các cặp nuclêôtit liên kết hiđrô theo nguyên tắc bổ sung (A – U, G – X).
1 đầu mang axit amin, 1 đầu mang bộ ba đối mã.
Gồm 80 – 100 đơn phân.
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
GXX
Bộ ba mã sao
Liên kết hiđrô
rARN
1 mạch polinuclêôtit có 70% số nuclêôtit
có liên kết hiđrô theo nguyên tắc bổ sung.
Gồm hàng trăm hàng nghìn đơn phân.
II. PHIÊN MÃ:
1. Khái niệm: phiên mã là quá trình tổng hợp ARN trên mạch khuôn ADN.
- Qúa trình phiên mã xảy ra trong nhân tế bào tại các NST vào pha S của chu kỳ tế bào.
- Trong qúa trình phiên mã chỉ có mạch 3’ - 5’ được dùng làm khuôn.
- Chiều tổng hợp mARN của E : ARN- polymeraza là 5’ - 3’ .
2. Cơ chế phiên mã:
Mở đầu: enzime ARN – polimeraza bám vào vùng điều hòa làm gen tháo xoắn để lộ ra mạch gốc (có chiều 3’-5’) và bắt đầu tổng hợp mARN tại vị trí đặc hiệu.
Kéo dài: ARN – polimeraza trượt dọc theo mạch gốc có chiều 3’-5’ để tổng hợp nên phân tử mARN theo NTBS ( A bắt đôi với U,T bắt đôi với A ,G bắt đôi với X và ngược lại) theo chiều 5’-3’.
Kết thúc: khi enzime di chuyển tới cuối gen, gặp tín hiệu kết thúc thì phiên mã kết thúc,phân tử mARN được giải phóng.Vùng nào trên gen vừa phiên mã xong thì 2 mạch đơn của gen xoắn lại ngay.
Phân biệt được phiên mã ở sinh vật nhân sơ và sinh vật nhân thực :
+ Sinh vật nhân sơ : mARN được tổng hợp từ gen của tế bào mã hóa cho nhiều chuỗi pôlipeptit. Từ gen  mARN có thể dịch mã ngay chuỗi pôlipeptit (phiên mã đến đâu dịch mã đến đó)
Sinh vật nhân thực : mARN được tổng hợp từ gen của tế bào thường mã hóa cho một chuỗi pôlipeptit. Gen  tiền mARN (có cả các đoạn êxôn và các đoạn intron)  mARN trưởng thành (không có các đoạn intron).