Bài 10: PHOTPHO
Năm 1669 Photpho được tìm ra bởi một nhà giả kim thuật người Đức Hennig Brand khi ông tìm kiếm “viên đá triết học” bằng tiến hành thí nghiệm như sau: cho cát, đá vôi, than củi trộn cùng nước tiểu rồi cho vào bình kín đem nung. Một điều làm ông rất ngạc nhiên, trên thành bình xuất hiện một chất phát ra ánh sáng màu xanh lục trong căn phòng tối, ánh sáng màu lục “ ma quái” này chính là Photpho trắng.
Bức vẽ của Joseph Wright, mô tả lại cảnh một nhà giả kim đang làm thí nghiệm.
?
Phốtpho theo tiếng Hy Lạp phosphoros, có nghĩa là "vật mang ánh sáng" và nó cũng là tên gọi cổ đại của Sao Kim)
Vị trí :
Vị trí của P trong bảng tuần hoàn: Photpho ở ô thứ 15, Chu kỳ 3, nhóm VA
VỊ TRÍ , CẤU HÌNH ELETRON TRONG BTH?
TÍNH CHẤT VẬT LÝ
TÍNH CHẤT HÓA HỌC ?
ỨNG DỤNG VÀ ĐIỀU CHẾ ?
I. Vị trí và cấu hình electron nguyên tử
II. Tính chất vật lí
III. Tính chất hóa học
IV. Ứng dụng
V. Trạng thái tự nhiên
VI. Sản xuất
Nội dung bài học
Cấu hình e
Cấu hình e của Photpho là : 1s22s22p63s23p3
I. Vị trí – cấu hình electron nguyên tử:

1. Vị trí – cấu hình electron nguyên tử:

Ô:
Nhóm:
Chu kì:
Cấu hình e:
15
1s22s22p63s23p3
VA
3
2. Tính chất vật lý:


Rắn, trong suốt
Bột, dễ hút ẩm và chảy rữa
Trắng hoặc hơi vàng
Đỏ
Rất độc và gây bỏng da( giáo dục HS )
Không tan, nhưng tan trong một số dung môi hữu cơ: C6H6, CS2 ...
Phát quang
Không phát quang
Không tan trong dung môi thông thường
Không độc
Trạng thái, màu sắc
Khả năng
phát quang
Tính độc
Tính tan
Tính bền
Bảo quản
Kém bền, dễ bốc cháy trong không khí (>40oC).
Bền hơn, bốc cháy ở to > 250oC.
Ngâm trong nước
Trong bình kín và khô
P trắng
P đỏ
Sơ đồ chuyển hóa P đỏ và P trắng:
Nhiệt độ, không có kk
Làm lạnh
2500C, không có kk
Hơi P

Câu hỏi : Khi đun nóng trong điều kiện không có không khí, photpho đỏ chuyển thành hơi; sau đó làm lạnh phần hơi thì thu được photpho
A. đỏ. B. vàng. C. trắng. D. nâu.
Câu 2: Bằng hiểu biết của em về photpho cho biết những nhận định sau đúng hay sai






III. Tính chất hóa học:
-3
0
+3
+5
Thể hiện tính oxi hóa
Thể hiện tính khử
P
=> Khi tham gia phản ứng photpho thể hiện tính oxi hóa hoặc tính khử
2P + 3Ca
0
0
Ca3P2
+2
-3
Canxi photphua
1) Tính oxi hoá:
Tác dụng với kim loại mạnh → muối photphua
2P + 3Zn
Zn3P2
Kẽm photphua
Liên hệ hiện tượng ma trơi
Hiện tượng “ma trơi” thường xuất hiện ở những vùng đầm lầy, nghĩa địa… Đó là hiện tượng xuất hiện những đốm lửa cháy sáng bay trong không khí.
2P + 3O2(thiếu)
2P2O3
4P + 5O2(dư)
2P2O5
0 +5
0 +3
( Điphotpho trioxit )
( Điphotpho pentaoxit )
2) Tính khử:
Tác dụng với các phi kim hoạt động như: oxi, halogen, lưu huỳnh,… và các hợp chất có tính oxi hoá mạnh khác.
Photpho cháy được trong không khí khi đốt nóng:

- Thiếu oxi:
- Dư oxi:
2P + 5Cl2(duư) 2PCl5
0 +5
- Thiếu clo:
- Dư clo:
t0
Photpho triclorua
Photpho pentaclorua
- Photpho tác dụng dễ dàng với khí clo khi đốt nóng:
Câu hỏi
A.
B.
C.
D.
photpho có độ âm điện nhỏ hơn nitơ.
photpho có tính phi kim yếu hơn nitơ.
liên kết P - P trong photpho kém bền hơn liên kết N ≡ N trong nitơ.
photpho là chất rắn, còn nitơ là chất khí.
Photpho hoạt động hoá học hơn nitơ là vì
15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
TÍNH GiỜ
Hết giờ
IV. Ứng dụng
Axit photphoric
Diêm
Bom
Đạn khói
Pháo hoa
Đạn cháy
V. TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN
Apatit 3Ca3(PO4)2.CaF2
Photphorit Ca3(PO4)2
- Trong tự nhiên không gặp P ở dạng tự do mà gặp ở dạng hợp chất:
- P có trong protein thực vật:
VI. Sản xuất:
a. Nguyên liệu
- Quặng photphorit (hoặc apatit),
- Cát
- Than cốc ở 12000C trong lò điện
Ca3(PO4)2 + 3SiO2 +5C 3CaSiO3 +2P + 5CO
b. Sản xuất:
Câu 1: Nhận xét nào sau đây không đúng ?
Phần lớn photpho sản xuất H3PO4
Câu 2: Thành phần chính của quặng photphorit là
Câu 3: Đốt cháy p trong không khí clo dư sau phản ứng thu được chất nào

A. PCl2
B. PCl3
C. PCl5
D. PCl6
Câu 5: Có mấy dạng thù hình của p là quan trọng nhất
Câu 1. Hiện tượng ma trơi là gì?Nguyên nhân xuất hiện hiện tượng ma
trơi? Giải thích bằng PTPƯ
Câu 2. Chúng ta thường gặp ma trơi ở đâu?Tại sao khi chúng ta chạy
ma trơi lại đuổi theo chúng ta?
Câu 3. Khi gặp hiện tượng ma trơi chúng ta xử trí như thế nào?