BÀ HUYỆN THANH QUAN
QUA ĐÈO NGANG
I. ĐỌC-TÌM HIỂU CHÚ THÍCH
Tác giả:
-Bà Huyện Thanh Quan
tên thật Nguyễn Thị Hinh
-Sống ở thế kỉ XIX
-Bà còn để lại 6 bài thơ
2. Tác phẩm:
a.Thể thơ: thất ngôn bát cú
b. Bố cục:
-Hai câu đề: Cảnh đèo Ngang
-Hai câu thực: Con người và cuộc sống
-Hai câu luận: Tâm trạng nhớ nhà thương nước
-Hai câu kết: Tâm trạng cô đơn
Đèo Ngang thuộc dãy núi Hòanh Sơn,
chạy thẳng ra biển, phân chia địa giới hai
tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh.
II. ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN
1. Cảnh Đèo Ngang
Hai câu đầu cho biết điều gì? Cảnh Đèo Ngang hiện lên trong nắng chiều như thế nào?
-Chủ thể trữ tình: Nhà thơ bước tới Đèo
Ngang – dừng chân ngắm cảnh.
-Không gian nghệ thuật: Đèo Ngang với
cỏ cây chen đá, lá chen hoa -> cảnh hoang
dã, hiu hắt, tiêu điều.
-Thời gian nghệ thuật: Chiều tà
Cảm giác hoang dại, mênh mông, vắng
lặng, gợi buồn.
2. Con người và cuộc sống con người
Ấn tượng nổi bật trong
2 câu thực là gì?
Hai từ láy lác đác và
lom khom được đặt
đầu câu có tác dụng gì?
-Cảnh vật đỡ hiu quạnh và ấm lên sự sống
nhờ có con người xuất hiện.
-Nghệ thuật:
+ từ láy gợi tả, gợi cảm
+ đảo ngữ
+phép đối
Dù thêm cảnh, thêm người nhưng cái
vắng vẻ, mênh mông, lặng lẽ và hoang
vu cứ thấm sâu vào lòng người xa xứ.
3. Tâm trạng nhớ nhà thương nước
Ở 2 câu luận, em thấy
có gì khác với những
câu trên?
Thường thì tiếng chim
hót đem lại cho em cảm
giác như thế nào?
Nhưng ở bài thơ này âm
thanh của tiếng chim quốc,
chim đa đa gợi cảm giác
thế nào?
3. Tâm trạng nhớ nhà thương nước
-Âm thanh: tiếng chim cuốc, chim đa đa như khắc khỏai nỗi niềm buồn bã,
cô đơn.
Các biện pháp nghệ
thuật được sử dụng
trong hai câu thơ
này? Qua đó em hiểu
tâm trạng nhà thơ như
thế nào?
-Nghệ thuật: Đảo ngữ, đối, chơi chữ,
tả cảnh ngụ tình.
Tâm trạng hòai cổ, nỗi niềm nhớ
nước thương nhà da diết
4. Tâm trạng cô đơn
Ở những câu trên,
tâm trạng tác giả
được bộc lộ thế
nào?
Còn 2 câu này,
phương thức biểu
đạt tình cảm của
tác giả là gì?
4. Tâm trạng cô đơn
-Tác giả trực tiếp thể hiện tâm tư, tình cảm của mình.
Tầm nhìn của tác giả
hướng tới những sự vật
nào? Những sự vật này có gì khác so với những gì tác giả đã quan sát trước đó?
-Tác giả hướng tầm nhìn lên cao, ra xa.
-Nghệ thuật: Hình ảnh đối lập, đại từ
“ta”…
Đối diện với thiên nhiên vô tận,
lòng người phụ nữ trống vắng,
mang nỗi buồn, cô đơn thầm lặng.
III. Tổng kết
Với phong cách trang nhã, bài thơ Qua Đèo Ngang cho thấy cảnh tượng Đèo Ngang thóang đãng mà heo hút, thấp thóang có sự sống con người nhưng còn hoang sơ, đồng thời thể hiện nỗi nhớ nước thương nhà, nỗi buồn thầm lặng cô đơn của tác giả.