Môn Lịch sử, lớp 9
SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO CÀ MAU
Email: sonvuson@gmail.com
ĐT: 0917 251 462
TRƯỜNG THCS 2 SÔNG ĐỐC
Thị trấn Sông Đốc, huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau
Tháng 09/2021
Lược đồ hệ thống thuộc địa trên thế giới đầu thế kỉ XX
Chương II
CÁC NƯỚC Á, PHI, MĨ LA-TINH TỪ NĂM 1945 ĐẾN NAY
BÀI 3
QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI
PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
 Sau Chiến tranh thế giới thứ II, một cao trào giải phóng dân tộc đã diễn ra sôi nổi ở Châu Á, châu Phi và Mĩ La-tinh, làm cho hệ thống thuộc địa của CNĐQ tan rã từng mảng lớn và đi tới sụp đổ hoàn toàn.Vậy quá trình phát triển của phong trào giải phóng dân tộc sau CTTG thứ 2 cụ thể như thế nào?
VẤN ĐỀ:
Chương II
CÁC NƯỚC Á, PHI, MĨ LA-TINH TỪ NĂM 1945 ĐẾN NAY
BÀI 3
QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI
PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO
GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
BÀI 3
Lược đồ hệ thống thuộc địa
trên thế giới đầu thế kỉ XX
- Trước Chiến tranh thế giới hai, hầu hết các nước trong những khu vực này là thuộc địa hoặc nửa thuộc địa của các đế quốc Anh, Pháp, Mĩ, Nhật, Hà Lan,...
Khái quát tình hình các nước
châu Á, châu Phi và Mĩ La-tinh
* Các nước Á, Phi, Mĩ La-tinh là những khu vực đông dân cư, có nguồn lao động dồi dào, lãnh thổ rộng lớn và nguồn tài nguyên hết sức phong phú.
- Trong Chiến tranh thế giới hai, một số nước bị phát xít I-ta-li-a, phát xít Nhật chiếm đóng và nô dịch.
=> Mục tiêu: đấu tranh giải phóng dân tộc, thoát khỏi sự lệ thuộc vào chủ nghĩa đế quốc.
Sau khi tìm nội dung bài học và hoàn thành nội dung bảng sau:
BÀI 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
Các nước châu Á:
- Đông Nam Á: tiêu biểu In-đô-nê-xi-a (17/8/1945), Việt Nam (2/9/1945) và Lào (12/10/1945).
- Nam Á: Ấn Độ (1946-1950)
Sau Chiến tranh thế giới thứ 2, phong trào giải phóng dân tộc ở các nước châu Á, châu Phi và Mĩ La-tinh nổ ra mạnh mẽ, từng bước giành thắng lợi, lật đổ chủ nghĩa thực dân cũ và mới, cụ thể:
BÀI 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
I. GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1945 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 60 CỦA THẾ KỈ XX
Nêu nét mới của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX?
7
VIỆT NAM
2/9/1945
LÀO
12/10/1945
ẤN ĐỘ
1946 -1950
IN-ĐÔ-NÊ-XI-A
17/8/1945
Lược đồ
Phong trào đấu tranh giành độc lập của các nước Á, Phi và Mĩ La-tinh từ năm 1945 đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX.
Các nước châu Á:
- Đông Nam Á: tiêu biểu In-đô-nê-xi-a (17/8/1945), Việt Nam (2/9/1945) và Lào (12/10/1945).
- Nam Á: Ấn Độ (1946-1950)
Các nước châu Phi: tiêu biểu là Ai Cập (1952), An-giê-ri (1954 – 1962). Năm1960, có 17 nước châu Phi tuyên bố độc lập và được xem là “Năm châu Phi”.
Sau chiến tranh thế giới thứ 2, phong trào giải phóng dân tộc ở các nước châu Á, châu Phi và Mĩ La-tinh nổ ra mạnh mẽ, từng bước giành thắng lợi, lật đổ chủ nghĩa thực dân cũ và mới, cụ thể:
BÀI 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
I. GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1945 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 60 CỦA THẾ KỈ XX
9
VIỆT NAM
2/9/1945
LÀO
12/10/1945
ẤN ĐỘ
1946 -1950
AI CẬP
1952
AN-GIÊ-RI
1954 - 1962
IN-ĐÔ-NÊ-XI-A
17/8/1945
Lược đồ
Phong trào đấu tranh giành độc lập của các nước Á, Phi và Mĩ La-tinh từ năm 1945 đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX.
NĂM 1960, 17 NƯỚC
CHÂU PHI GIÀNH ĐỘC LẬP
Các nước châu Á:
- Đông Nam Á: tiêu biểu In-đô-nê-xi-a (17/8/1945), Việt Nam (2/9/1945) và Lào (12/10/1945).
- Nam Á: Ấn Độ (1946-1950)
Mĩ la – tinh: Cách mạng Cu-ba thắng lợi (1/1/1959).
Các nước châu Phi: tiêu biểu là Ai Cập (1952), An-giê-ri (1954 – 1962). Năm1960, có 17 nước châu Phi tuyên bố độc lập và được xem là “Năm châu Phi”.
Sau chiến tranh thế giới thứ 2, phong trào giải phóng dân tộc ở các nước châu Á, châu Phi và Mĩ La-tinh nổ ra mạnh mẽ, từng bước giành thắng lợi, lật đổ chủ nghĩa thực dân cũ và mới, cụ thể:
BÀI 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
I. GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1945 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 60 CỦA THẾ KỈ XX
VIỆT NAM
2/9/1945
LÀO
12/10/1945
ẤN ĐỘ
1946 -1950
AI CẬP
1952
AN-GIÊ-RI
1954 - 1962
IN-ĐÔ-NÊ-XI-A
17/8/1945
CU BA
1/1/1959
Lược đồ
Phong trào đấu tranh giành độc lập của các nước Á, Phi và Mĩ La-tinh từ năm 1945 đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX.
Một số nước Đông Nam Á bị phát xít Nhật chiếm đóng, khi quân Nhật đầu hàng là cơ hội để các nước giải phóng dân tộc.
Giai cấp vô sản, tư sản dân tộc đã vươn lên nắm ngọn cờ lãnh đạo nhân dân đấu tranh.
Nhân dân Đông Nam Á có truyền thống yêu nước chống ngoại xâm.
Vì sao khu vực Đông Nam Á là nơi khởi đầu của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc trên thế giới?
Các nước châu Á:
- Đông Nam Á: Tiêu biểu In-đô-nê-xi-a (17/8/1945), Việt Nam (2/9/1945) và Lào (12/10/1945).
- Nam Á: Ấn Độ (1946-1950)
Mĩ la – tinh: Tiêu biểu là Cu-ba (1/1/1959).
Các nước châu Phi: Tiêu biểu là Ai Cập (1952), An-giê-ri (1954 – 1962). Năm1960, có 17 nước châu Phi tuyên bố độc lập và được xem là “Năm châu Phi”.
Sau chiến tranh thế giới thứ 2, phong trào giải phóng dân tộc ở các nước châu Á, châu Phi và Mĩ La-tinh nổ ra mạnh mẽ, từng bước giành thắng lợi, lật đổ chủ nghĩa thực dân cũ và mới, cụ thể:
BÀI 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
I. GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1945 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 60 CỦA THẾ KỈ XX
Như vậy, tới giữa những năm 60 của thế kỉ XX, hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc – thực dân về cơ bản đã bị sụp đổ. Đến năm 1967, hệ thống thuộc địa chỉ còn 5,2 triệu km2 với 35 triệu dân, tập trung chủ yếu ở miền Nam châu Phi.
Em có nhận xét gì về phong trào giải phóng
dân tộc từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai?
Phong trào diễn ra sôi nổi, quyết liệt ở hầu hết các thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc từ châu Á, châu Phi đến khu vực Mĩ La-tinh, lôi cuốn đông đảo các giai cấp và các tầng lớp nhân dân tham gia, với nhiều hình thức đấu tranh phong phú, trong đó đấu tranh vũ trang là chủ yếu đã làm tan rã từng mảng rồi dẫn đến sụp đổ hoàn toàn hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc.
Câu 1. Sự kiện phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh đã tạo thời cơ cho các dân tộc ở khu vực nào đứng lên đấu tranh giành độc lập?
A. Đông Nam Á. B. Nam Phi.
C. Đông Bắc Á. D. Mĩ La tinh.
A
Câu 2. Năm 1960 đã đi vào lịch sử với tên gọi là "Năm châu Phi", vì sao?
A. Có một số nước ở châu Phi được trao trả độc lập.
B. Có phong trào giải phóng dân tộc phát triển sớm nhất, mạnh nhất.
C. Có 17 nước ở châu Phi tuyên bố độc lập.
D. Châu Phi là "Lục địa mới trỗi dậy".
C
Câu 3. Cho đến năm 1967, hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân chỉ còn tập trung chủ yếu ở khu vực nào?
A. Đông Nam Á. B. Nam châu Phi.
C. Nam Mĩ. D. Mĩ La tinh.
B
BÀI TẬP
BÀI 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
I. GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1945 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 60 CỦA THẾ KỈ XX
II. GIAI ĐOẠN TỪ GIỮA NHỮNG NĂM 60 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 70 CỦA THẾ KỈ XX
Nêu điểm nổi bật của phong trào giải phóng dân tộc từ giữa những năm 60 đến giữa những năm 70 của thế kỉ XX?
Phong trào diễn ra ở châu Phi nhằm lật đổ ách thống trị của Bồ Đào Nha, điển hình là thắng lợi của nhân dân ba nước:
+ Ghi-nê Bít xao (9/1974),
+ Mô-dăm-bích (6/1975)
+ Ăng-gô-la (11/1975)
Lược đồ châu Phi
ĂNG-GÔ-LA
11/1975
MÔ-DĂM-BÍCH
6/1975
GHI-NÊ BÍT-XAO
9/1974
BÀI 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
I. GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1945 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 60 CỦA THẾ KỈ XX
II. GIAI ĐOẠN TỪ GIỮA NHỮNG NĂM 60 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 70 CỦA THẾ KỈ XX
Phong trào diễn ra ở châu Phi nhằm lật đổ ách thống trị của Bồ Đào Nha, điển hình là thắng lợi của nhân dân ba nước:
+ Ghi-nê Bít xao (9/1974),
+ Mô-dăm-bích (6/1975)
+ Ăng-gô-la (11/1975)
Thắng lợi của nhân dân ba nước Ghi-nê Bít-xao, Mô-dăm-bích và Ăng-gô-la đã góp phần quan trọng trong việc cổ vũ tinh thần nhân dân các nước thuộc địa, đặc biệt là nhân dân châu Phi trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ chủ quyền của mình.
Thắng lợi của nhân dân ba nước Ghi-nê Bít-xao, Mô-dăm-bích và Ăng-gô-la trong cuộc đấu tranh chống ách thống trị của Bồ Đào Nha, giành độc lập dân tộc có ý nghĩa như thế nào?
BÀI 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
I. GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1945 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 60 CỦA THẾ KỈ XX
II. GIAI ĐOẠN TỪ GIỮA NHỮNG NĂM 60 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 70 CỦA THẾ KỈ XX
II. GIAI ĐOẠN TỪ GIỮA NHỮNG NĂM 70 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 90 CỦA THẾ KỈ XX
Phong trào giải phóng dân tộc từ giữa những năm 70 đến giữa những năm 90 của thế kỉ XX có điểm gì đáng lưu ý?
- Phong trào diễn ra dưới hình thức đấu tranh xóa bỏ chế độ phân biệt chủng tộc (A-pác-thai) ở châu Phi. Tiêu biểu là cuộc đấu tranh của Rô-đê-di-a, Tây Nam Phi và Cộng hòa Nam Phi.
Lược đồ châu Phi
Em hiểu như thế nào về chủ nghĩa A-pác-thai?
“A-pác-thai” có nghĩa là “sự tách biệt chủng tộc”. Đây là một chính sách của chính quyền thiểu số người da trắng nhằm phân biệt chủng tộc và đối xử dã man với người da đen ở một số nước miền Nam châu Phi. Ở Cộng hòa Nam Phi, nhà cầm quyền da trắng đã ban bố trên 70 đạo luật phân biệt đối xử và tước bỏ quyền làm người của người da đen và da màu, quyền bóc lột được ghi vào hiến pháp nước này. Liên hợp quốc coi A-pác-thai là “một tội ác của nhân loại”.
Người da đen ở CH Nam Phi bị đối xử phân biệt
Xử tử các tội phạm da đen
Phong trào chống chủ nghĩa A-pác-thai ở CH Nam Phi
BÀI 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
I. GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1945 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 60 CỦA THẾ KỈ XX
II. GIAI ĐOẠN TỪ GIỮA NHỮNG NĂM 60 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 70 CỦA THẾ KỈ XX
II. GIAI ĐOẠN TỪ GIỮA NHỮNG NĂM 70 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 90 CỦA THẾ KỈ XX
- Phong trào diễn ra dưới hình thức đấu tranh xóa bỏ chế độ phân biệt chủng tộc (A-pác-thai) ở châu Phi. Tiêu biểu là cuộc đấu tranh của Rô-đê-di-a, Tây Nam Phi và Cộng hòa Nam Phi.
- Đến đầu những năm 90 của thế kỉ XX, chế độ phân biệt chủng tộc hoàn toàn bị xóa bỏ.
Lược đồ châu Phi
NA-MI-BI-A
Năm 1990
DIM-BA-BU-Ê
Năm 1980
CH NAM PHI Năm 1993
“A-pác-thai” có nghĩa là “sự tách biệt chủng tộc”. Đây là một chính sách của chính quyền thiểu số người da trắng nhằm phân biệt chủng tộc và đối xử dã man với người da đen ở một số nước miền Nam châu Phi. Ở Cộng hòa Nam Phi, nhà cầm quyền da trắng đã ban bố trên 70 đạo luật phân biệt đối xử và tước bỏ quyền làm người của người da đen và da màu, quyền bóc lột được ghi vào hiến pháp nước này. Liên hợp quốc coi A-pác-thai là “một tội ác của nhân loại”.
26
BÀI 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
I. GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1945 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 60 CỦA THẾ KỈ XX
II. GIAI ĐOẠN TỪ GIỮA NHỮNG NĂM 60 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 70 CỦA THẾ KỈ XX
II. GIAI ĐOẠN TỪ GIỮA NHỮNG NĂM 70 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 90 CỦA THẾ KỈ XX
- Phong trào diễn ra dưới hình thức đấu tranh xóa bỏ chế độ phân biệt chủng tộc (A-pác-thai) ở châu Phi. Tiêu biểu là cuộc đấu tranh của Rô-đê-di-a, Tây Nam Phi và Cộng hòa Nam Phi.
- Đến đầu những năm 90 của thế kỉ XX, chế độ phân biệt chủng tộc hoàn toàn bị xóa bỏ.
=> Như vậy, hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc đã bị sụp đổ hoàn toàn. Lịch sử các dân tộc Á, Phi, Mĩ La-tinh bước sang một chương mới.
- Nhiệm vụ của các nước Á, Phi, Mĩ La-tinh: củng cố nền độc lập dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước nhằm khắc phục tình trạng đói nghèo, lạc hậu đã kéo dài từ bao đời nay.
GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1945 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 60 CỦA THẾ KỈ XX
GIAI ĐOẠN TỪ GIỮA NĂM 60 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 70 CỦA THẾ KỈ XX
GIAI ĐOẠN TỪ GIỮA NĂM 70 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 90 CỦA THẾ KỈ XX
PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC
PHONG TRÀO
PHÁT TRIỂN MẠNH
Ở CÁC NƯỚC
Á, PHI, MĨ LA-TINH
XÓA BỎ
SỰ THỐNG TRỊ
CỦA THỰC DÂN
BỒ ĐÀO NHA
XÓA BỎ CHẾ ĐỘ
PHÂN BIỆT CHỦNG
TỘC A-PAC-THAI
HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA CỦA CHỦ NGHĨA THỰC DÂN SỤP ĐỔ HOÀN TOÀN
BÀI TẬP
BÀI TẬP
Đấu tranh nhằm đập tan hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc
Đấu tranh nhằm lật đổ ách thống trị của Bồ Đào Nha
Đấu tranh nhằm xóa bỏ chế độ A-pác-thai
- Đông Nam Á: Các nước In-đô-nê-xi-a, Việt nam và Lào tuyên bố độc lập (1945)
- Cuộc đấu tranh lan sang Nam Á, Bắc Phi
- Nhiều nước giành độc lập: Ấn Độ, Ai Cập, An-giê-ri…
- Năm 1960, 17 nước ở châu Phi tuyên bố độc lập
- 1/1/1959, Cu Ba giành thắng lợi
 Tới giữa những năm 60 của thế kỉ XX, hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân cơ bản sụp đổ.
Ba nước giành được độc lập:
- Ghi-nê Bít-xao (9/1974)
- Mô-dăm-bích (6/1975)
- Ăng-gô-la (11/1975)
- Người da đen đấu tranh ngoan cường và bền bỉ
 Người da trắng tuyên bố phá bỏ chế độ phân biệt chủng tộc.
+ Năm 1980, Rô-đê-di-a (Cộng hòa Dim-ba-bu-ê)
+ Năm 1990, Tây Nam Phi (Cộng hòa Na-mi-bi-a)
+ Năm 1993, Cộng hòa Nam Phi
 Hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc sụp đổ hoàn toàn.
Chúc các em học sinh chăm ngoan, học tốt !