Chương II: CÁC NƯỚC Á, PHI, MĨ LA - TINH
TỪ NĂM 1945 ĐẾN NAY
Bài 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG
DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1. Năm 1973, tình hình thế giới có đặc điểm gì nổi bật?
A. Cuộc khủng hoảng tài chính bùng nổ ở các nước châu Á.
B. Cuộc khủng hoảng dầu mỏ làm ảnh hưởng đến kinh tế toàn cầu.
C. Cuộc đại khủng hoảng kinh tế thế giới bùng nổ.
D. Tất cả các đáp án trên.
 Câu 2. Trước bối cảnh cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, Liên Xô đã:
A. Tiến hành cải cách kinh tế, chính trị, xã hội cho phù hợp.
B. Kịp thời thay đổi để thích ứng với tình hình thế giới.
C. Không tiến hành những cải cách về kinh tế và xã hội.
D. Có cải cách kinh tế, chính trị nhưng chưa triệt để.

Câu 3. Liên Xô tiến hành công cuộc cải tổ đất nước trong những năm 80
của thế kỉ XX vì:
A. kinh tế - xã hội lâm vào tình trạng trì trệ, khủng hoảng.
B. đất nước đã phát triển nhưng chưa đuổi kịp Tây Âu và Mĩ.
C. cải tổ để sớm áp dụng thành tựu khoa học, kĩ thuật thế giới.
D. các thế lực chống chủ nghĩa xã hội trong và ngoài nước luôn chống phá.
Câu 4. Sự khủng hoảng, sụp đổ của chế độ XHCN ở các nước Đông Âu và Liên Xô
đã dẫn đến:
A. Hội đồng tương trợ kinh tế chấm dứt hoạt động.
B. Nhiều nước cộng hòa mới ra đời ở châu Âu.
C. Hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới tan vỡ, sụp đổ.
D. A và C đúng.

Câu 7. Hạn chế trong quá trình thực hiện công cuộc cải tổ ở Liên Xô là gì?
A. Không có sự chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết, thiếu một đuờng lối chiến
lược toàn diện nhất quán.
B. Thiếu một đuờng lối chiến lược toàn diện nhất quán, không phù hợp với xu thế
phát triển của thế giới.
C. Không nhận được sự đồng tình ủng hộ của nhân dân .
D. Thiếu sự chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết, không thu hút được sự quan tâm
ủng hộ của quần chúng nhân dân .
 
Câu 8 Nội dung cơ bản của công cuộc cải tổ của Liên Xô là gì?
A. Cải tổ triệt để về kinh tế - xã hội.

B. Cải tổ hệ thống chính trị.

C. Cải tổ văn hóa – giáo dục.

D. Cải tổ toàn diện kinh tế, chính trị, văn
hóa, xã hội.

 Câu 9. Nguyên nhân cơ bản nào làm cho chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông
Âu sụp đổ?
A. Các thế lực chống CNXH trong và ngoài nước chống phá.
B. Chậm sửa chữa những sai lầm.
C. Nhận thấy CNXH không tiến bộ nên muốn thay đổi chế độ.
D. Xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội không phù hợp.
 

Chương II: CÁC NƯỚC Á, PHI,
MĨ LA - TINH TỪ NĂM 1945 ĐẾN NAY
Bài 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG
DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA
I.

Giai đoạn từ năm 1945 đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX.

Bài 3 QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ
SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA

* Khái quát tình hình các nước châu Á, châu Phi và Mĩ – Latinh trước
chiến tranh thế giới II
-Trước chiến tranh thế giới II, phần lớn các nước châu Á, châu Phi và
Mĩ – Latinh là thuộc địa hoặc lệ thuộc vào đế quốc phương Tây.
-Trong chiến tranh thế giới II, một số nước bị phát xít Italia, phát xít
Nhật chiếm đóng và nô dịch.
Mục tiêu các nước châu Á, châu Phi và Mĩ – Latinh sau chiến tranh
thế giới II là gì?

=> Mục tiêu: đấu tranh giải phóng dân tộc, thoát khỏi sự lệ thuộc vào
chủ nghĩa đế quốc.

CHÂU PHI
CHÂU Á

Đây là những
khu vực đông
dân cư, có
nguồn tài
nguyên dồi
dào, lãnh thổ
rộng lớn,
trước chiến
tranh đều là
thuộc địa của
các nước đế
quốc thực
dân.

KHU VỰC
MĨ LA -TINH

Lược đồ các nước Á, Phi và Mĩ La-tinh

Hãy trình bày
vài nét về
đặc điểm
chung của
các nước
châu Á, châu
Phi và khu
vực Mĩ Latinh?

I .Giai đoạn từ năm 1945 đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX.
- Ngay khi phát xít Nhật đầu hàng, nhiều
nước Đông Nam Á nổi dậy khởi nghĩa vũ
trang, giành chính quyền cách mạng

Sau CTTG thứ hai
phong trào giải phóng
dân tộc nổ ra đầu tiên
ở khu vực nào?

- Các nước lần lượt tuyên bố độc lập: In-đônê-xi-a ( 17/8/1945); Việt Nam ( 2/9/1945 ),
Lào ( 12/10/1945)
Em hãy cho biết
những nước nào ở
Đông Nam Á tuyên bố
độc lập? Thời gian?

Đông Nam Á

Bản đồ thế giới

THẢO LUẬN
Vì sao khu vực Đông Nam Á là nơi khởi đầu của phong trào
đấu tranh giải phóng dân tộc trên thế giới?
- Một số nước Đông Nam Á bị phát xít Nhật chiếm đóng,
khi quân Nhật đầu hàng là cơ hội để các nước giải phóng
dân tộc.
- Giai cấp vô sản, tư sản dân tộc đã vươn lên nắm ngọn cờ
lãnh đạo nhân dân đấu tranh.
- Nhân dân Đông Nam Á có truyền thống yêu nước chống
ngoại xâm.

LÀO
12/10/1945

VIỆT NAM
2/9/1945

IN - ĐÔ - NÊ - XI - A
17/8/1945

Bản đồ Đông Nam Á

Hãy kể tên
các quốc
gia giành
độc lập ở
Châu Á?

Hình ảnh về ngày Quốc Khánh Việt Nam 2.9.1945

Hãy kể tên các quốc gia giành
độc lập ở Châu Phi?

Bài 3 QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ
SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA

I. Giai đoạn từ năm 1945 đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX
- Phong trào đấu tranh khởi đầu từ Đông Nam Á lật đổ phát xít và
tuyên bố độc lập ở In-đô-nê-xi-a (17/8/1945), Việt Nam (2/9/1945) và
Lào (12/10/1945).
- Nam Á và Bắc Phi: Ấn Độ ( 1946 – 1950 ); Ai Cập (1952); An-giê-ri
(1954 – 1962 ) giành độc lập.

ANGIÊRI 1954-`1962
7 - 1952 Ai
CËp

NĂM 1960

17 NƯỚC

CHÂU PHI GIÀNH ĐỘC LẬP

Bản đồ châu Phi

Hãy xác định trên bản đồ vị
trí các nước giành độc lập
1960 ở châu Phi?

Bản đồ các nước Châu Phi

Hãy kể tên quốc gia giành
độc lập ở Mĩ la tinh?

1/1/1959
Cu Ba

Miền nam Châu
Phi

Lược đồ các nước Mĩ La-tinh

Bắc Phi

Cu Ba

Nam á

Đông Nam á

Bản đồ các nước trên thế giới

Hệ thống
thuộc địa
chỉ còn

55 triệu km2
Và 35 triệu dân

Hãy xác định trên
bản đồ

Bài 3 QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG
DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA

I. Giai đoạn từ năm 1945 đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX
- Phong trào đấu tranh khởi đầu từ Đông Nam Á lật đổ phát xít và tuyên
bố độc lập ở In-đô-nê-xi-a (17/8/1945), Việt Nam (2/9/1945) và Lào
(12/10/1945).
- Nam Á và Bắc Phi: Ấn Độ (1946 – 1950); Ai Cập (1952); An-giê-ri
(1954 – 1962) giành độc lập.
- Năm 1960, 17 nước ở Châu Phi tuyên bố độc lập (Năm châu Phi)
- Mĩ latinh: Ngày 1  1  1959, cách mạng Cu-Ba thắng lợi
* Kết quả: tới giữa những năm 60 của thế kỉ XX, hệ thống thuộc địa của
chủ nghĩa đế quốc về cơ bản đã bị sụp đổ

II. Giai đoạn từ những năm 60 đến giữa những năm 70 của thế
kỉ XX.

Nêu một số nét chính về quá trình giành
độc lập ở các nước Châu Phi từ những năm
60 đến giữa những năm 70 của thế kỉ XX ?

Xác định vị trí 3
nước ở châu
Phi giành độc
Ghi-nª BÝt-xao
lập trong giai
đoạn 2.
9/1974

¡ng-g«-la
11/1975
M«-dĂm-bÝch
6/1975

B¶n ®å ch©u Phi

Bài 3 QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ
SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA

II. Giai đoạn từ giữa những năm 60 đến giữa những năm 70 của thế kỉ XX
Thắng lợi của phong trào đấu tranh lật đổ ách thống trị của thực dân Bồ
Đào Nha, giành độc lập ở ba nước Ăng-gô-la, Mô-dăm-bích và Ghi-nê Bítxao vào những năm 1974 - 1975

III. Giai đoạn từ những năm 70 đến giữa những năm 90 của thế kỉ XX.
Thảo luận

Những nét chính về phong trào
giành độc lập của các nước Châu
Phi từ giữa những năm 70 đến
giữa những năm 90 của thế kỉ
XX?

Người da đen ở CH Nam Phi bị đối xử phân biệt

Xử tử các tội phạm da đen

Hồ nước có tấm biển đề “Chỉ dành cho
trẻ em da trắng”. Ảnh chụp năm 1956.

Người phụ nữ da màu đang ngồi trong
một toa xe có đề dòng chữ “Chỉ dành
riêng cho người da trắng” để thể hiện sự
phản đối chủ nghĩa Apartheid

Bài 3 QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ
SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA

III. Giai đoạn từ giữa những năm 70 đến giữa những năm 90 của thế kỉ XX
- Cuộc đấu tranh đã giành được thắng lợi ở Rô-đê-di-a năm1980 (nay là Cộng
hoà Dim-ba-bu-ê), ở Tây Nam Phi năm 1990 (nay là Cộng hoà Na-mi-bi-a), đặc
biệt ở Cộng hoà Nam Phi – sào huyệt lớn nhất và cuối cùng của chế độ A-pacthai.
Như vậy, hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc đã bị sụp đổ hoàn toàn.
Nhiệm vụ của các nước Á, Phi, Mĩ La-tinh: củng cố nền độc lập dân tộc, xây
dựng và phát triển đất nước nhằm khắc phục tình trạng đói nghèo, lạc hậu đã kéo
dài từ bao đời nay.

Dim-ba- bu- ª
1980

Namibia
1990

NAM PHI
1993

Lược đồ châu Phi

Phong trào đấu tranh
giành độc lập của 3
nước ở miền Nam châu
Phi diễn ra và kết quả
như thế nào?

Sau nhiều năm đấu tranh ngoan cường và bền bỉ, cuối cùng chính quyền
thực dân da trắng đã phải tuyên bố xoá bỏ chế độ phân biệt chủng tộc.
Sau khi giành thắng lợi trong các cuộc bầu cử, chính quyền của người da
đen được thành lập Rô-đê-di-a 1980 (nay gọi là Dim-ba-bu-ê), Tây Nam
Phi năm 1990 ( nay gọi là Na-mi-bi-a).

Bài 3 QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG
DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA

III. Giai đoạn từ giữa những năm 70 đến giữa những năm 90 của thế kỉ XX

- Sau nhiều năm đấu tranh ngoan cường của người da đen, chế độ phân
biệt chủng tộc (A-pac-thai) bị xóa bỏ. Người da đen được quyền bầu cử
và các quyền tự do dân chủ khác.
- Sau khi giành được thắng lợi, chính quyền của người da đen được
thành lập ở:
+ Rô-đê-di-a (nay là Cộng hòa Dim-ba-bu-ê): 1980
+ Tây Nam Phi (nay là Cộng hòa Nam–mi-bi-a): 1990
+ Cộng hòa Nam Phi: 1993
- Năm 1994, Nen-xơn Man-đê-la được bầu làm Tổng thống nước Cộng
hòa Nam Phi.

Nen – Xơn Man – đê - la

Nạn đói ở châu Phi

Nạn đói ở châu Phi

Nạn đói ở châu Phi

Haïn haùn

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PTGPDT Ở Á-PHI VÀ MĨ LA TINH

TỪ NĂM 1945 ĐẾN GIỮA NHỮNG
NĂM 60

CHÂU Á

In-đô-nê-xi-a,Lào,Việt
Nam, Ấ Độ..

CHÂU PHI

Ai Cập, An-giêri, …..
Cu Ba

MĨ LATINH

TỪ GIỮA NĂM 60 ĐẾN GIỮA
NHỮNG NĂM 70

Ăng-gô-la
CHÂU PHI

Mô-dămbích
Ghi-nê Bit-xao
Dim-ba-bu-ê

TỪ GIỮA NĂM 70 ĐẾN GIỮA
NHỮNG NĂM 90

CHÂU PHI

Nam-mibi-a
Cộng hòa

Câu 1. Sự kiện lịch sử nào đã tạo điều kiện cho các nước Đông Nam Á nổi dậy
khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền?
A. Phát xít Nhật đầu hàng quân Đồng minh.
B. Mỹ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản.
C. Hồng quân Liên Xô tấn công phát xít Đức.
D. Quân Đồng minh phân chia phạm vi chiếm đóng các thuộc địa.
Câu 2. Hình thức tồn tại cuối cùng của chủ nghĩa đế quốc, thực dân là
A. chế độ công xã nguyên thủy
B. chế độ phân biệt chủng tộc
C. chế độ tư bản chủ nghĩa
C. chế độ phong kiến
Câu 3. Năm 1960 được gọi là:
A. Năm “bão táp”
B. Năm “châu Phi”
C. Năm “độc lập”
D. Năm “chiến thắng”

Câu 4. Sự phát triển của phong trào giải phóng dân tộc đã góp phần to lớn
A. làm sụp đổ hoàn toàn hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc thực dân
B. làm sụp đổ hoàn toàn bộ máy nhà nước của chủ nghĩa đế quốc thực dân
C. giúp các nước thuộc địa phát triển nhanh chóng
D. giúp các nước thuộc địa thoát khỏi đói nghèo, lạc hậu
Câu 5. Nội dung của PTGP dân tộc trong giai đoạn thứ nhất sau Chiến tranh thế giới thứ
hai là
A. lật đổ ách thống trị của đế quốc, thực dân, giành độc lập
B. lật đổ chế độ độc tài phản động ở các quốc gia châu Á
C. tiêu diệt tàn dư của chế độ phong kiến
D. tiêu diệt tàn dư của chủ nghĩa tư bản
Câu 6. Sự tan rã các thuộc địa của thực dân nào được xem là thắng lợi quan trọng của
phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi?
A. Tây Ban Nha
B. Hà Lan
C. Bồ Đào Nha
D. Nam Phi

Bài tập
Nhận xét nào dưới đây không đúng về quá trình phát triển của phong trào
giải phóng dân tộc từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến giữa những năm 90
của thế kỉ XX:

A. Phong trµo ph¸t triÓn ®ång ®Òu ë c¶ ba ch©u lôc, nh¦­ng m¹nh mÏ
nhÊt lµ ë ch©u Phi.
B. Phong trµo khëi ®Çu ë Đ«ng Nam ¸, råi lan sang Nam ¸, B¾c Phi vµ
MÜ La tinh.
C. Phong trµo lµm tan r· tõng m¶ng vµ ®i tíi sôp ®æ hoµn toµn hÖ thèng
thuéc ®Þa cña chñ nghÜa ®Õ quèc.
D. C¸c n­íc thuéc ®Þa giµnh ®­îc ®éc lËp d­íi nhiÒu hinh thøc vµ møc ®é
kh¸c nhau.

Những ý nghĩa to lớn của phong trào giải phóng dân tộc từ sau Chiến tranh thế giới thứ
hai?

+ Làm tan rã từng phần và đi đến sụp đổ hoàn toàn hệ thống thuộc địa của chủ
nghĩa đế quốc thực dân
+ Dẫn tới sự ra đời của hơn 100 quốc gia độc lập lớn nhỏ
+ Các quốc gia độc lập bước vào kỉ nguyên củng cố độc lập, xây dựng và phát
triển đất nước
+ Giải phóng người da đen, người da màu khỏi chế độ phân biệt chủng tộc