PHẦN II:
CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC
BÀI 10
QUAN NIỆM VỀ ĐẠO ĐỨC
(Tiết 1)
NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Quan niệm về đạo đức
a. Đạo đức là gì?
b. Phân biệt đạo đức và pháp luật
2. Vai trò của đạo đức
Cá nhân
Gia đình
Xã hội

1. Quan niệm về đạo đức
Người có đạo đức
Tự giác điều chỉnh hành vi cá nhân phù hợp với lợi ích của người khác, của xã hội
Người không có đạo đức
Vị lợi ích cá nhân, bất chấp lợi ích của người khác, của xã hội
a. Đạo đức là gì?
Đạo đức là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích của cộng đồng, của xã hội.
Đạo: Đường đi, hướng đi
=>Mục đích để điều chỉnh hưởng đi, hướng hành động của cơn người

Đức: Hệ thống giá trị sống, chuẩn mực phù hợp với nhu cầu, nguyện vọng của con người với xã hội
Trong cuộc sống, người như thế nào được coi là người có đạo đức và người như thế nào được coi là thiếu đạo đức. Cho ví dụ
Người có đạo đức
Biết tự điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích chung của người khác và xã hội
Người thiếu đạo đức
Chỉ biết đến lợi ích cá nhân, bất chấp lợi ích của người khác, của xã hội
?
Dắt trẻ em qua đường
Cà phê làm từ ngô
Biểu hiện của đạo đức
Nhặt được của rơi trả người mất
Chị ngã em nâng
Anh em như thể tay chân
Tin tưởng
Phụ nữ ngày xưa và bây giờ
Trọng nam khinh nữ
Nam nữ bình đẳng
Trung thành vô điều kiện với Vua
Trung thành với lợi ích của đất nước, của nhân dân
Xã hội vận động, phát triển, các quy tắc chuẩn mực đạo đức cũng biến đổi theo

Nền đạo đức mới của nước ta hiện nay là nền đạo đức tiến bộ, phụ hợp với sự nghiệp CNH, HĐH đất nước

Kế thừa giá trị đạo đức truyền thống
Kết hợp văn hoá tinh hoa của nhân loại
Kế thừa giá trị đạo đức truyền thống
Tinh thần đoàn kết
Tôn sư trọng đạo
Hiếu thảo
Chống giặc ngoại xâm
Kết hợp, phát huy tinh hoa văn hoá nhân loại
Năng động
Bình đẳng giới
Sáng tạo
Làm chủ xã hội
QUAN NIỆM VỀ ĐẠO ĐỨC
(Tiết 2)
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Nếu đang đi trên đường em có mặt được một chiếc ví tiền thì em sẽ làm gì? Vì sao em làm như vậy?
Câu 2: Đạo đức là gì? Hành vi nào được cho là người có đạo đức và hành vi nào được cho là người vô đạo đức?
Câu 3: Cho câu nói sau của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Người có tài mà không có đức là vô dụng, người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”, qua câu nói Bác Hồ muốn nhấn mạnh đến vai trò của?
Không giúp đỡ
Làm ngơ
Vừa vi phạm pháp luật
Vừa vi phạm đạo đức
Nhận xét 2 hành vi dưới đây
b. Phân biệt đạo đức và pháp luật
CÂU HỎI
Hãy giải thích vì sao ngày xưa chặt phá rừng là hướng thiện còn ngày nay chặt phá rừng lại việc làm vi phạm pháp luật?
Qua ví dụ trên hãy nhận xét mối quan hệ giữa đạo đức và pháp luật?
     * Ngày xưa người chặt củi, đốt than trên rừng là hướng thiện. Vì: Cây trên rừng không thuộc về ai, việc khai thác không liên quan đến ai, công cụ khai thác giản đơn, số lượng không đáng kể đủ sống hàng ngày.
    * Ngày nay việc làm đó được coi là tàn phá rừng, gây ô nhiễm môi trường là thiếu ý thức. Vì: Rừng là tài sản quốc gia, có lợi cho con người về giá trị kinh tế và điều hòa môi trường, con người khai thác bừa bãi, không hợp lý, hủy hoại rừng gây hậu quả không tốt cho con người và xã hội, họ là người vi phạm đạo đức và vi phạm pháp luật.
        => Qua các ví dụ trên cho ta thấy đạo đức và pháp luật có sự khác nhau nhưng vẫn có mối quan hệ với nhau, cùng giúp con người hoàn thiện mình.
Trả lời
b. Phân biệt đạo đức và pháp luật
ĐẠO ĐỨC
PHÁP LUẬT
Đặt ra những yêu cầu cao của xã hội

Mang tính tự nguyện, tự giác

Không thực hiễn sẽ bị xã hội lên án, lương tâm cắn dứt
Đặt ra những yêu cầu tối thiểu cần đạt được

Mang tính cưỡng chế, bắt buộc

Không thực hiện sẽ bị xử phạt theo quy định của Pháp luật
Sự khác nhau giữa đạo đức và pháp luật
THẢO LUẬN NHÓM
Sự khác nhau
Hãy kể tên vai trò của đạo đức?
VAI TRÒ CỦA ĐẠO ĐỨC
Cá nhân
Gia đình
Xã hội
Nhân cách
Ý thức
Nhân tố
Nền tảng
Phát triển
Chuẩn mực
THẢO LUẬN NHÓM
Câu 1: Ở mỗi cá nhân chúng ta, tài năng và đạo đức thì cái nào quan trọng hơn. Tại sao em cho nó quan trọng hơn?
Câu 2: Em sống ở gia đình, vậy theo em hạnh phúc gia đình có được là nhờ đạo đức hay nhờ tiền bạc. Vì sao em cho là như vậy?
Câu 3: Tình trạng trẻ vị thành niên lao vào tệ nạn xã hội như hiện nay có phải do đạo đức bị xuống cấp? Xã hội cần phải làm gì?
2. VAI TRÒ CỦA ĐẠO ĐỨC
a. Đối với cá nhân
- Góp phần hoàn thiện nhân cách con người.
- Có ý thức, có trách nhiệm, sống có ích.
- Nếu thiếu đạo đức thì mọi phẩm chất, năng lực sẽ không còn ý nghĩa.
Câu hỏi 1
Ở mỗi cá nhân chúng ta, tài năng và đạo đức thì cái nào quan trọng hơn. Tại sao em cho nó quan trọng hơn?
*Trả lời
- Trong chúng ta đều phải phát triển, tu dưỡng cả tài năng và đạo đức, như vậy hãy phát triển một cách hài hoà cả hai mặt nhưng hãy lấy đạo đức làm gốc. Bởi cho dù bạn có giỏi giang, tài năng đến đâu đi chăng nữa mà bạn không có đạo đức thì cũng vô nghĩa mà thôi.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói:  
“Có tài mà không có đức là người vô dụng. Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”
2. VAI TRÒ CỦA ĐẠO ĐỨC
b. Đối với gia đình
- Là nền tảng của hạnh phúc gia đình, tạo sự ổn định và phát triển.
- Nếu thiếu đạo đức sẽ làm tan vỡ hạnh phúc gia đình.
Câu hỏi 2
Em sống ở gia đình, vậy theo em hạnh phúc gia đình có được là nhờ đạo đức hay nhờ tiền bạc. Vì sao em cho là như vậy?
*Trả lời
- Hạnh phúc gia đình có được là nhờ đạo đức vì có đạo đức mới giáo dục con cái đúng quy tắc, chuẩn mực. Từ đó con cái ngoan, trưởng thành.
VD: Gia đình bố mẹ cãi nhau, làm ăn phi pháp, không chung thủy dẫn đến gia đình tan vỡ và con cái sa vào nghiện hút, cờ bạc.
2. VAI TRÒ CỦA ĐẠO ĐỨC
c. Đối với xã hội
- Xã hội sẽ phát triển bền vững nếu xã hội đó thực hiện đúng các quy tắc, chuẩn mực xã hội.
- Xã hội sẽ bị mất ổn định nếu đạo đức xã hội bị xuống cấp.
Câu hỏi 3
Tình trạng trẻ vị thành niên lao vào tệ nạn xã hội như hiện nay có phải do đạo đức bị xuống cấp? Xã hội cần phải làm gì?
*Trả lời
- Vì cá nhân sống đúng quy tắc, chuẩn mực thì gia đình hạnh phúc, mà khi gia đình hạnh phúc xã hội sẽ ổn định và hạnh phúc.
- Xây dựng, củng cố và phát triển nền đạo đức mới ở nước ta hiện nay có ý nghĩa rất to lớn. Không chỉ trong chiến lược xây dựng và phát triển con người VN hiện đại mà còn xây dựng, phát triển nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc.
LUYỆN TẬP
Câu 1: Hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích của cộng đồng, của xã hội gọi là:
Đạo đức. B. Pháp luật. C. Tín ngưỡng. D. Phong tục
Câu 2: Sự điều chỉnh hành vi đạo đức mang tính?
Tự nguyện. B. Bắt buộc. C. Cưỡng ép. D. Áp đặt
Câu 3: Vai trò nào dưới đây của đạo đức liên quan trực tiếp đến sự phát triển của xã hội
A. Góp phần làm cho xã hội phát triển bền vững
B. Góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội
C. Làm cho xã hội hạnh phúc hơn
D. Làm cho đồng nghiệp thân thiện với nhau hơn
Câu 4: Vai trò nào dưới đây của đạo đức liên quan trực tiếp đến sự phát triển của cá nhân
A. Góp phần hoàn thiện nhân cách con người
B. Giúp con người hoàn thành nhiệm vụ được giao
C. Góp phần vào cuộc sống tốt đẹp của con người
D. Giúp mọi người vượt qua khó khăn
Câu 5: Vai trò nào dưới đây của đạo đức liên quan trực tiếp đến sự phát triển của gia đình
A. Là cơ sở cho sự phát triển của mỗi cá thể trong gi đình
B. Làm cho mọi người gần gũi
C. Nền tảng đạo đức gia đình
D. Làm cho gia đình có kinh tế khá hơn
Câu 6: Nền tảng của hạnh phúc gia đình là?
A. Đạo đức. B. Pháp luật. C. Tín ngưỡng. D. Tập quán
Câu 7: Cho câu nói sau của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Người có tài mà không có đức là vô dụng, người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”, qua câu nói Bác Hồ muốn nhấn mạnh đến vai trò của?
A. Tài năng và đạo đức. B. Tài năng và sở thích
C. Tình cảm và đạo đức. D. Thói quen và trí tuệ
Câu 8: Câu “Tiên học lễ-hậu học văn” muốn nói đến vai trò của?
A. Lễ nghĩa B. Phong tục. C. Tín ngưỡng D. Tình cảm
Câu 9: Đạo đức là nhân tố không thể thiếu trong một gia đình hạnh phúc, tạo ra sự ổn định và phát triển vững chắc. Đạo đức là?
A. Căn cứ để xây dựng gia đình hạnh phúc
B. Nền tảng của gia đình hạnh phúc
C. Mục đích của hạnh phúc gia đình
D. Chuẩn mực của gia đình hạnh phúc
Câu 10: Nền đạo đức của nước ta hiện nay?
A. Nền đạo đức tiến bộ. B. Nền đạo đức phù hợp CNH-HĐH
C. Kế thừa gia trị truyền thống tốt đẹp. D. Tất cả đều đúng