Tiết 88, 92: Bài 40:

QUẦN XÃ
SINH VẬT

Trong một ao tự nhiên (hoặc một khu rừng, một ruộng lúa,...) thường
có những quần thể sinh vật nào? Tập hợp các quần thể sinh vật sống
trong đó gọi là gì?

I. KHÁI NIỆM QUẦN XÃ SINH VẬT

- Khái niệm: Quần xã sinh vật là một tập
hợp các quần thể sinh vật thuộc nhiều loài
khác nhau, chúng cùng sống trong một
không gian và thời gian nhất định.

I. KHÁI NIỆM QUẦN XÃ SINH VẬT
- Ví

dụ quần xã sinh vật: Quần xã sinh vật rừng mưa nhiệt đới.
- Các đặc điểm cho thấy quần xã sinh vật rừng mưa nhiệt đới là
quần xã sinh vật:
+ Đây là tập hợp các quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác
nhau như quần thể cây chuối hột, quần thể lim xanh, quần thể
dương xỉ, quần thể khỉ, quần thể rắn hổ mang, quần thể thỏ, quần
thể vi sinh vật,… Các sinh vật trong đây có mối quan hệ gắn bó với
nhau như một thể thống nhất.
+ Tập hợp các quần thể sinh vật này cùng sống trong một
không gian và thời gian nhất định.

I. KHÁI NIỆM QUẦN XÃ SINH VẬT
- Các sinh vật trong quần xã có mối quan hệ gắn bó với nhau như một thể
thống nhất, do vậy quần xã có cấu trúc tương đối ổn định

II. MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ
1. Độ đa dạng trong quần xã
Quan sát hình và cho biết số lượng loài ở hai quần xã (vùng sa mạc và
rừng lá rụng theo mùa) có sự khác nhau không? Vì sao?

II. MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ
1. Độ đa dạng trong quần xã
- Độ đa dạng của quần xã được thể hiện qua số lượng loài và số lượng
cá thể của mỗi loài trong quần xã
- Quần xã có độ đa dạng càng cao thì tính ổn định càng lớn

II. MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ
2. Thành phần các loài trong quần xã

II. MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ
2. Thành phần các loài trong quần xã
- Mỗi loài trong quần xã có số
lượng cá thể khác nhau và giữ một
vai trò nhất định.
- Tuỳ thuộc vào số lượng, sự ảnh hưởng
của các loài trong quần xã mà phân
thành: loài ưu thế, loài đặc trưng,...

II. MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ
2. Thành phần các loài trong quần xã
+ Loài ưu thế là loài đóng vai
trò quan trọng trong quần xã,
ảnh hưởng quyết định tới các
nhân tố sinh thái của môi
trường do có số lượng cá thể
nhiều và sinh khối lớn
Ví dụ, trong quần xã rừng ở Vườn
quốc gia Ba Vì, một số loài cây gỗ
là loài ưu thế như cây sồi xanh,
thành ngạch

II. MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ
2. Thành phần các loài trong quần xã
+ Loài đặc trưng là loài chỉ có
ở một quần xã hoặc có số cá
thể nhiều hơn hẳn các loài
khác trong quần xã
Ví dụ, Voọc cát bà chỉ sống ở các
khu rừng trên những dãy núi đá vôi
thuộc quần đảo Cát Bà, Hải Phòng
Ví dụ, Cây tràm là loài đặc trưng
của quần xã rừng U Minh, Kiên
Giang do có số lượng gần như
tuyệt đối

II. MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ
2. Thành phần các loài trong quần xã
Nêu một số ví dụ về loài ưu thế, loài đặc trưng

- Ví dụ về loài ưu thế: Trong quần xã rừng ở Vườn quốc gia Ba
Vì, một số loài cây gỗ như sồi xanh, thành ngạch là loài ưu thế;
lúa là loài ưu thế trong quần xã ruộng lúa; bò rừng Bison là loài
chiếm ưu thế trong quần xã đồng cỏ lớn ở Bắc Mỹ;…
- Ví dụ về loài đặc trưng: Cá cóc Tam Đảo là loài đặc trưng của
rừng nhiệt đới Tam Đảo; cây tràm là loài đặc trưng của quần xã
rừng U Minh; cây cọ là loài đặc trưng ở quần xã vùng đồi Phú
Thọ;…

III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP BẢO VỆ SỰ ĐA DẠNG SINH HỌC TRONG QUẦN XÃ
- Bảo vệ đa dạng sinh học trong quần xã là bảo vệ sự đa dạng loài, bảo
vệ môi trường sống của các loài sinh vật trong quần xã

Sao la

III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP BẢO VỆ SỰ ĐA DẠNG SINH HỌC TRONG QUẦN XÃ
Nêu ý nghĩa của một số biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học

Biện pháp
Ý nghĩa của biện pháp
- Tuyên truyền về ý thức bảo - Giúp người dân hiểu về tầm quan trọng của đa
vệ đa dạng sinh học.
dạng sinh học, từ đó nâng cao ý thức bảo vệ đa
dạng sinh học.
- Xây dựng các khu bảo tồn - Giúp bảo tồn môi trường sống tự nhiên của quần
thiên nhiên, vườn quốc gia; thể sinh vật, bảo vệ các quần thể sinh vật khỏi sự
bảo vệ rừng.
đe dọa bởi các hoạt động của con người.
- Nghiêm cấm khai thác, săn - Giúp tránh khai thác quá mức gây ảnh hưởng
bắt, buôn bán trái phép các đến khả năng phục hồi của quần thể sinh vật.
loài sinh vật hoang dã có
nguy cơ bị tuyệt chủng.

III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP BẢO VỆ SỰ ĐA DẠNG SINH HỌC TRONG QUẦN XÃ

Hươu vàng

III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP BẢO VỆ SỰ ĐA DẠNG SINH HỌC TRONG QUẦN XÃ

Cây Ba Kích

III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP BẢO VỆ SỰ ĐA DẠNG SINH HỌC TRONG QUẦN XÃ

Trà hoa vàng

III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP BẢO VỆ SỰ ĐA DẠNG SINH HỌC TRONG QUẦN XÃ
Một số biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học trong quần xã như
Tuyên truyền về ý thức bảo vệ đa dạng sinh học

Xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia
Bảo vệ rừng, nghiêm cấm khai thác, săn bắt, buôn bán trái pháp
luật các loài sinh vật hoang dã có nguy cơ bị tuyệt chủng