Bạn có biết !
Nam 1911, d?a vào kết quả thí nghiệm dùng hạt bắn phá các lá kim loại mỏng, nhà vật lý người Anh Rutherford đã đề ra một mẫu nguyên tử như là một hành tinh :
Ở tâm nguyên tử có một hạt nhân mang điện tích dương, xung quanh hạt nhân có các electron mang điện tích âm chuyển động như hành tinh quay quanh mặt trời.
Mẫu này sau này không thể giải thích được tính bền vững của nguyên tử và vì sao hydro lại phát ra quang phổ vạch.
Hai năm sau (1913), nhà Vật lý người Đan mạch Nieils Bohr đã bổ sung vào mẫu hành tinh và nhờ đó khắc phục các nhược điểm nói trên
CÁC NHÀ VẬT LÝ VỀ HẠT NHÂN
NIELS BOHR
(1885-1962)
Nhà vật lý Đan Mạch
(Giải Nobel năm 1922)
BALMER
(1825-1898)
Nhà vật lý Thụy Sĩ
RUTHERFORD
(1871-1937)
Nhà vật lý Anh
(giải Nobel năm 1908)
THUYẾT BOHR VÀ QUANG PHỔ HIDRO

I. Mẫu nguyên tử Bohr
Nguyên tử có cấu tạo như là một hành tinh với hai tiên đề:
a) Tiên đề về trạng thái dừng.
b) Tiên đề về sự bức xạ và hấp thụ năng lượng của nguyên tử.
Hệ quả: bán kính quỹ đạo của electron có giá trị hoàn toàn xác định

II. Giải thích sự tạo thành quang phổ vạch của hydro
- Bình thường, electron của nguyên tử hidro ở tầng K (cơ bản) có năng lượng thấp nhất
- Khi nhận ánh sáng thích hợp, electron nhận năng lượng (bị kích thích) sẽ nhảy từ tầng K (tầng cơ bản) lên một trong các tầng cao hơn ( tùy trường hơp) : L, M, N ,O, P, ..
- Sau một thời gian rất ngắn (10-8s) electron sẽ chuyển xuống các tầng thấp hơn và tùy trường hợp mà nó phát ra bức xạ thích hợp:
* Nếu electron từ tầng P, O, N, M xuống tầng K: có dãy Lyman.
* Nếu electron từ tầng P, O, N ,M xuống tầng L: có dãy Balmer.
* Nếu electron từ tầng P, O, N xuống tầng M: có dãy Paschen.

Lưu ý: Trong một bình đựng khí hidro với mật độ hạt rất cao, mỗi hạt phát ra một bức xạ làm cho quang phổ vạch của khí hidro có đủ ba dãy bức xạ nói trên.
Tiên đề Bohr
2)Tiên đề về sự bức xạ và hấp thu năng lượng:

Khi electron đang ở tầng thấp (nguyên tử có NL En thấp) mà hấp thu được một phôton có năng lượng bằng hf = Em- En thì electron sẽ nhảy lên tầng cao hơn (làm nguyên tử có NL cao hơn Em)

Ngược lại khi electron nhảy từ tầng m xuống tầng n thì nguyên tử có NL giảm khi đó nó phát ra một bức xạ có tần số f tính bằng công thức: Em - En = hf

Việc chuyển trạng thái của nguyên tử đó là sự nhảy của electron từ tầng này sang tầng khác.

Hệ quả: bán kính quỹ đạo các tầng của electron có giá trị xác định
hấp thụ
Phát xạ


1)Tiên đề về trạng thái dừng:
- Nguyên tử chỉ tồn tại trong những trạng thái có năng lượng xác định E
gọi là những trạng thái dừng.
- Khi ở trạng thái dừng, nguyên tử không bức xạ hoặc hấp thu năng lượng.


Bán kính quỹ đạo:
-Tầng K : ro = 5,3. 10-11 (m)
-Tầng L: 4 ro ; tầng M : 9 ro
-Tầng N : 16 ro ; tầng O : 25 ro
-Tầng P: 36 ro

n
m
Khi nhận AS thích
hợp electron bị
kích thích sẽ nhảy
từ tầng K lên một
trong các tầng cao
hơn: L,M,N,..
Khi electron nhảy
từ tầng cao
xuống tầng dưới
� sẽ phát ra
bức xạ thích hợp

+
M
N
P
O
K
GIẢI THÍCH SỰ HÌNH THÀNH QUANG PHỔ HIDRO

Ở nguyên tử hidro, tầng càng cao thì năng lượng nguyên tử càng lớn.
Bình thường, electron của nó ở tầng K (trạng thái cơ bản), làm cho
hidro có năng lượng thấp nhất.
L
Sự chuyển trạng thái
dừng của các electron
+
M
N
P
O
K
L
-
K
L
N
P
1
2
3
6
_ Dãy Lyman được tạo thành khi các electron từ các quỹ đạo ngoài về quỹ đạo K
_ Dãy Balmer được tạo thành khi các electron� từ các quỹ đạo ngoài về quỹ đạo L
_ Dãy Paschen được tạo thành khi các electron từ các quỹ đạo ngoài về quỹ đạo M
Sơ đồ năng lượng
Balmer
(Nhìn thấy)
Paschen
(hồng ngoại)
Lyman
(tử ngoại)
a
b
g
d
M
O
4
5
Trạng thái ion hóa
Trang thái cơ bản
Trạng thái ion hóa
Quang
Phổ
Vạch
hidro
Mẫu nguyên tử Bohr khác mẫu nguyên tử Rutherford ở điểm nào ?
a) Mô hình nguyên tử có hạt nhân
b) Hình dạng quỹ đão của cac 1 electron
c) Biểu thức của lực hút giữa hạt nhân và các electron
d) Trạng thái có năng lượng ổn định
Trả lời : d
Hãy chỉ ra câu nói lên nội dung chính xác của tiên đề về các trạng thái dừng. Trạng thái dừng là:
a) trạng thái có năng lượng xác định.
b) trạng thái mà ta có thể tính được chính xác năng lượng của nó.
c) trạng thái mà năng lượng nguyên tử không thể thay đổi được.
d) trạng thái trong đó nguyên tử có thể tồn tại một thời gian xác định mà không bức xạ năng lượng
Trả lời : d
Câu nào dưới đây nói lên nội dung chính xác của khái niệm về quỹ đạo dừng:
a) Quỹ đạo có bán kính tỉ lệ với bình phương của các số nguyên liên tiếp.
b) Bán kính quỹ đạo có thể tính toán được một cách chính xác.
c) Quỹ đạo mà electron bắt buộc phải chuyển động trên đó.
d) Quỹ đạo ứng với năng lượng của các trạng thái dừng
Trả lời: d
Nội dung của tiên đề về bức xạ và hấp thu năng lượng của nguyên tử được phản ánh trong câu nào dưới đây:
a) Nguyên tử phát ra một phôtôn mỗi lần bức xạ ánh sáng.
b) Nguyên tử thu nhận một phôtôn mỗi lần hấp thụ ánh sáng.
c) Nguyên tử phát ra ánh sáng nào thì có thể hấp thu ánh sáng đó.
d) Nguyên tử chỉ có thể chuyển giữa các trạng thái dừng. Mỗi lần chuyển, nó bức xạ hay hấp thu một phôtôn có năng lượng đúng bằng độ chênh lệch năng lượng giữa hai trạng thái đó.
Trả lời : d
Chọn câu có nội dung đúng:
a) Các vạch quang phổ trong các dãy Lyman, Balmer và Paschen hoàn toàn nằm trong các vùng ánh sáng khác nhau.
b) Vạch có bước sóng dài nhất của dãy Lyman có thể nằm trong vùng ánh sáng nhìn thấy.
c) Vạch có bước sóng ngắn nhất của dãy Balmer có thể nằm trong vùng ánh sáng tử ngoại.
d) Vạch có bước sóng dài nhất của dãy Balmer có thể nằm trong vùng ánh sáng hồng� ngoại
Trả lời: a