TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TÔ HIỆU- LÊ CHÂN- HẢI PHÒNG

TỔ KHOA HỌC XÃ HỘI
NHÓM GDCD 9

BÀI 14

QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ LAO ĐỘNG

TRÒ CHƠI
TÌNH HUỐNG

Lan và Huệ là 1 đôi bạn thân học cùng lớp 9.
Một hôm Lan qua nhà Huệ chơi thấy mẹ Huệ
nhờ Huệ lau nhà cho sạch sẽ. Huệ đã nói với
mẹ rằng: “Trẻ em có quyền học tập, vui chơi,
có quyền được chăm sóc, nuôi dạy và không
phải làm gì.” Huệ đã không chịu lau nhà.
Nếu em là Lan em sẽ làm gì?

Bắt đầu nào!
2

“Lao động là nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi công dân đối
với Tổ quốc. Ai cũng phải tùy khả năng của mình mà tự
nguyện, tự giác tham gia lao động, góp phần xây dựng
nước nhà”
(Chủ tịch Hồ Chí Minh)

MÔN GDCD LỚP 9

BÀI 14:
QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ
LAO ĐỘNG
Giáo viên: Vũ Thị Ánh Tuyết

Tình huống 1 (SGK tr 47 + 48)
* Ông An là nghệ nhân nổi tiếng về
đồ gỗ mĩ nghệ. Thấy nhiều thanh niên
mới lớn trong làng bỏ nhà lang thang
lên thành phố kiếm sống, ông tập
trung họ lại, mở lớp dạy nghề, đồng
thời hướng dẫn các em sử dụng
những vật tư thừa trong sản xuất làm
ra các sản phẩm lưu niệm bằng gỗ
xinh xắn để bán lấy tiền giúp các em
đảm bảo cuộc sống hàng ngày. Nhiều
người thấy thế cho rằng, ông An làm
như vậy là bóc lột, lợi dụng sức lao
động của người khác để trục lợi.

HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN TRẢ LỜI
CÂU HỎI

Câu 1: Ông An có
việc làm như thế
nào?

Câu 2: Việc ông An mở
lớp dạy nghề cho trẻ em
trong làng có ích lợi gì?

Thời gian
Trước khi
ông mở
xưởng
Sau khi
ông mở
xưởng

Nhận xét:

Ông An

PHIẾU BÀI TẬP

Thanh niên

PHIẾU BÀI TẬP

Thời gian
Ông An
Trước khi - Có nghề
- Có tiền
ông mở
- Có việc làm
xưởng
- Tự nuôi sống được bản thân
và gia đình
- Có nghề
Sau khi
- Có tiền
ông mở
- Có việc làm
xưởng
- Tự nuôi sống được bản thân
và gia đình

-

Thanh niên
Không nghề
Không tiền
Không việc làm
Không tự nuôi sống được bản thân và
gia đình
Có nghề
Có tiền
Có việc làm
Tự nuôi sống được bản thân và gia
đình

Nhận xét: Việc ông An mở lớp dạy nghề tạo điều kiện cho thanh niên có nghề có
thu nhập là việc làm đúng và đáng khuyến khích => góp phần giải quyết việc làm
cho người lao động và được nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện.

Khoản 3. Điều 5:
"…Mọi hoạt động tạo ra việc
làm, tự tạo việc làm, dạy nghề
và học nghề để có việc làm,
mọi hoạt động sản xuất, kinh
doanh thu hút lao động đều
được Nhà nước khuyến khích,
tạo điều kiện thuận lợi hoặc
giúp đỡ.”
(Trích Bộ Luật Lao động năm 2002)

3

1
6

4

2

Giá trị tinh thần
Của cải, vật chất

Những công nhân, nông dân tạo ra sản phẩm vật chất, những nghệ sĩ tạo ra các sản phẩm
tinh thần phục vụ nhu cầu của con người....Những hoạt động đó được gọi chung là lao động.

Điều 16: "Người lao động có quyền làm việc cho bất kì
người sử dụng lao động nào và ở bất kì nơi nào mà pháp
luật không cấm...”
(Trích Bộ luật lao động năm 2002)
Điều 20:
1. Mọi người có quyền tự do lựa chọn nghề và nơi học nghề
phù hợp vói nhu cầu làm việc của mình
2. Doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân có đủ điều kiện theo
quy định của pháp luật mở cơ sở dạy nghề
(Trích Bộ luật lao động năm
1994)

PHIẾU BÀI TẬP
KHÁI NIỆM LAO ĐỘNG; QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN
LAO ĐỘNG
Khái
niệm:
Lao
động ..................................
...........................................
...........................................
...........................................
......
Vai trò: Lao động
là ........................................
.............................................
.............................................
.............................................
......................................
Ý nghĩa: Lao động
là ...................................
.......................................
......

QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ LAO
ĐỘNG CỦA CÔNG DÂN
Quyền:
Mọi công dân có
quyền ..................................................
.............................................................
.............................................................
.............................................................
.............................................................
.........
Nghĩa vụ: Mọi người có nghĩa
vụ .................................................................
.......................................................................
.......................................................................
.......................................................................
.......................................................................
.......................................................................

1. LAO ĐỘNG LÀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN
LAO ĐỘNG
Khái niệm: Lao động là
hoạt động có mực đích
của con người nhằm tạo
ra của cải vật chất và các
giá trị tinh thần cho xã
hội
Vai trò: Lao động là hoạt
động chủ yếu, quan trọng
nhất của con người, là
nhân tố quyết định sự tồn
tại, phát triển của đất
nước và nhân loại
Ý nghĩa: Lao động là
quyền và nghĩa vụ của
công dân

QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ LAO
ĐỘNG CỦA CÔNG DÂN
Quyền: Mọi công dân có quyền sử
dụng sức lao động của mình để học
nghề, tìm kiếm việc làm lựa chọn
nghề nghiệp có ích cho xã hội đem
lại thu nhập cho bản thân và gia
đình
Nghĩa vụ: Mọi người có nghĩa vụ lao
động để tự nuôi bản thân nuôi sống gia
đình góp phần duy trì và phát triển đất
nước Lao động là nghĩa vụ đối với bản
thân với gia đình đồng thời cũng là nghĩa
vụ đối với xã hội và với đất nước của mỗi
công dân

Tình huống 2 (SGK/tr-48)
* Sau khi thỏa thuận và kí cam kết với công ti trách nhiệm
hữu hạn Hoàng Long về tiền công, thời gian lao động và các
điều kiện khác, chị Ba được nhận vào làm việc tại công ti.
Làm việc được hơn một tháng, thấy có nơi khác công việc
cũng như thế nhưng trả lương cao hơn, chị đã tự ý thôi việc
mà không báo trước cho Giám đốc công ti.
 Bản cam kết giữa chị Ba và công ty TNHH Hoàng Long là
hợp đồng lao động vì:
+ Đó là sự thỏa thuận giữa hai bên (chị Ba là người lao
động) và Công ty TNHH Hoàng Long (người sử dụng lao
động).
+ Bản cam kết có thể hiện một số nội dung chính của hợp
đồng lao động như: việc làm…tiền công… thời gian.
+ Chị Ba tự ý thôi việc không báo trước là vi phạm hợp
đồng lao động.

Điều 15. Hợp đồng lao động
Hợp đồng lao động là sự thoả
thuận giữa người lao động và
người sử dụng lao động về
việc làm có trả lương, điều kiện
làm việc, quyền và nghĩa vụ
của mỗi bên trong quan hệ lao
động.
(Trích Bộ luật LĐ năm 2002)

2. CHÍNH SÁCH CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC
VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ LAO ĐỘNG CỦA CÔNG DÂN
Trách nhiệm của nhà
nước
Nhà nước có chính sách
khuyến khích, tạo điều kiện
thuận lợi cho các tổ chức, cá
nhân .

- Nhà nước khuyến khích,
tạo điều kiện thuận lợi
hoặc giúp đỡ đối với các
hoạt động tạo ra việc làm,
tự tạo việc làm, dạy nghề
và học để có việc làm, sản
xuất, kinh doanh thu hút
lao động.

CHÍNH
SÁCH
CỦA
ĐẢNG
VÀ NHÀ
NƯỚC
QUYỀN
VÀ
NGHĨA
VỤ LAO
ĐỘNG
CỦA
CÔNG
DÂN

2. CHÍNH SÁCH CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC
VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ LAO ĐỘNG CỦA CÔNG DÂN
Quy định của pháp
luật

Trách nhiệm của nhà
nước
Nhà nước có chính sách khuyến
khích, tạo điều kiện thuận lợi cho
các tổ chức, cá nhân .

- Nhà nước khuyến khích,
tạo điều kiện thuận lợi
hoặc giúp đỡ đối với các
hoạt động tạo ra việc làm,
tự tạo việc làm, dạy nghề
và học để có việc làm, sản
xuất, kinh doanh thu hút
lao động.

CHÍNH
SÁCH
CỦA
ĐẢNG
VÀ NHÀ
NƯỚC
QUYỀN
VÀ
NGHĨA
VỤ LAO
ĐỘNG
CỦA
CÔNG
DÂN

- Cấm nhận trẻ em chưa đủ 15 tuổi vào
làm việc.

-Cấm sử dụng người lao động dưới 18
tuổi vào làm những công việc nặng
nhọc, nguy hiểm hoặc tiếp xúc với các
chất độc hại.

- Cấm cưỡng bức, ngược đãi
người lao động.

- Tu dưỡng phẩm chất, đạo đức, rèn luyện kĩ năng.

3, Trách nhiệm
của công dân
(học sinh) trong
việc thực hiện
các quyền nghĩa
vụ lao động

- Học tập chăm chỉ để trau dồi kiến thức.
- Giúp đỡ bố mẹ công việc nhà phù hợp
với điều kiện sức khỏe bản thân.
- Tích cực tham gia lao động tập thể
ở trường, lớp, thôn xóm khi được vận động.
- Tôn trọng quy định của pháp luật về quyền
và nghĩa vụ lao động.

1. Điền những từ sau:
xấu hổ

vẻ vang

trách nhiệm

nghĩa vụ

nguồn sống

thấp kém

"Lao động là …………… thiêng liêng, là……………...,
nguồn hạnh phúc của chúng ta. Trong xã hội ta không có
nghề nào……………, chỉ có những kẻ lười biếng, ỉ lại, mới
đáng………….Người nấu bếp, người quét rác cũng như thầy
giáo, kĩ sư, nếu làm trọn……………… thì đều ………….như
nhau"
toàn tập)

(Hồ Chí Minh

“Lao động là nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi công dân đối
với Tổ quốc. Ai cũng phải tùy khả năng của mình mà tự
nguyện, tự giác tham gia lao động, góp phần xây dựng
nước nhà”
(Chủ tịch Hồ Chí Minh)

PHIẾU BÀI TẬP

Hành vi vi phạm

a) Thuê trẻ em 14 tuổi làm thợ may công
nghiệp.
b) Đi xuất khẩu lao động chưa hết thời hạn đã
bỏ việc, trốn ở lại nước ngoài.
c) Không trả công cho người thử việc.
d) Kéo dài thời gian thử việc.
e) Không sử dụng trang bị bảo hộ lao động khi
làm việc.
f) Tự ý bỏ việc không báo trước.
g) Nghỉ việc dài ngày không có lí do.
h) Không trả đủ tiền công theo thỏa thuận.

Người lao động

Người sử dụng ld

PHIẾU BÀI TẬP

Hành vi vi phạm

a) Thuê trẻ em 14 tuổi làm thợ may công
nghiệp.
b) Đi xuất khẩu lao động chưa hết thời hạn đã
bỏ việc, trốn ở lại nước ngoài.
c) Không trả công cho người thử việc.

Người lao động

X
X
X

d) Kéo dài thời gian thử việc.

X

e) Không sử dụng trang bị bảo hộ lao động khi
làm việc.
f) Tự ý bỏ việc không báo trước.

X

g) Nghỉ việc dài ngày không có lí do.

X

h) Không trả đủ tiền công theo thỏa thuận.

Người sử dụng ld

X

X

TRÒ CHƠI

25

Câu 1: “Trong xã hội ta, không có nghề nào
thấp lém, chỉ những kẻ lười biếng, ỷ lại mới
đáng xấu hổ. Người nấu bếp, người quét rác
cũng như thầy giáo, kĩ sư, nếu làm tròn trách
nhiệm thì đều vẻ vang như nhau..” Đó là câu
nói của ai?
A. Hồ Chí Minh

B. Cao Bá Quát

C. Võ Nguyên Giáp

D. Trần Phú

Câu 2: Pháp luật nhà nước Việt
Nam ta cấm nhận trẻ em chưa đủ
bao nhiêu tuổi vào làm việc?
A. 16

B. 14

C. 18.

D. 15.

Câu 3: Theo em nguồn thu nhập từ
hoạt động lao động nào sau đây trái
pháp luật?
A. Vận chuyển Ma túy.

B. Phục vụ nhà hàng.

C. Lao công

D. Truyền dạy nghề thêu.

Câu 4: Những hành vi nào
sau đây bị pháp luật nghiêm
cấm?
A. Từ chối nhận trẻ em dưới 15 tuổi
vào làm việc.

B. Lạm dụng, bóc lột sức lao động của
trẻ em.

C. Tự do chọn học nghề đúng với khả
năng của bản thân.

D. Khuyến khích, tạo điều kiện việc
làm cho người dân

E. Lợi dụng danh nghĩa dạy nghề để
trục lợi.

Câu 5: Ngày quốc tết lao động là
ngày nào?

A.
A. 06/05.
06/05

B. 07/05.

C. 01/05

D. 08/06.

Câu 6: Hành vi nào sau đây của
người sử dụng lao động vi phạm
Luật Lao động?
A. Đi xuất khẩu lao động chưa hết thời
gian đã trốn về nước.

C. Kéo dài thời gian thử việc và không trả
đủ
đủ tiền
tiền công
công theo
theo thỏa
thỏa thuận.
thuận

B. Nghỉ việc dài ngày không có lí do.

D. Tự ý bỏ việc không báo trước.

Tìm ca dao, tục ngữ, châm ngôn về giá trị
của lao động

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ


Học bài, làm các bài tập còn lại ở SGK

Ôn bài.
- Học kỹ bài cũ Xem trước bài 15:
+ Đọc nội dung bài
+ Xem bài tập
+ Tìm hiểu, tham khảo về các Pháp lệnh xử
lí, trách nhiệm pháp lí của công dân.
GV: Vũ Thị Ánh
Tuyết

Cảm ơn các
em! Chúc các
em học tốt!
GV: Vũ Thị Ánh
Tuyết