NGỮ VĂN 7
CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VỀ DỰ GiỜ THĂM LỚP
!
Tiết 78:
Rút gọn câu
I ) Thế nào là rút gọn câu?
* Ví dụ 1:
a) Học ăn, học nói, học gói, học mở.
) ) (Tục ngữ)

b) Chúng ta // học ăn, học nói, học gói, học mở.

VN (các cụm động từ
VN
CN
TIẾT 78: RÚT GỌN CÂU
*Ví dụ 1.
-Sự khác nhau về cấu tạo của 2 câu đã cho:

- Câu (a) không có CN, câu (b) có CN.

? Tìm những từ ngữ có thể làm chủ ngữ trong câu (a)?
- Thêm CN cho câu (a): ta chúng ta, em, chúng em…
? Vì sao chủ ngữ trong câu (a) được lược bỏ?
Chủ ngữ câu a bị lược bỏ vì đây là câu tục ngữ nên không nói riêng về một ai mà đưa ra lời khuyên chung cho tất cả mọi người, lời nhắc nhở mang tính đạo lí truyền thống.

a) Hai ba người đuổi theo nó.

Rồi ba bốn người, sáu bảy người.
(Nguyễn Công Hoan)

b) - Bao giờ cậu đi Hà Nội ?

- Ngày mai.
Vớ d? 2
VN
CN
VN
VN
CN
Trạng ngữ
- Câu a: lược bỏ vị ngữ.
- Câu b: lược bỏ cả chủ ngữ và vị ngữ.
Vì sao ở câu a lại lược bỏ chủ ngữ?
Vì để tránh lặp câu trước.
Ví dụ 2.
TIẾT 78: RÚT GỌN CÂU

Ví dụ 2
? Trong những câu in đậm dưới đây, thành phần nào của câu được lược bỏ? Vì sao?
a) Hai ba người đuổi theo nó. Rồi ba bốn người, sáu bảy người. (Nguyễn Công Hoan)
-> Thành phần được lược bỏ: Vị ngữ (đuổi theo nó). Vì tránh lặp từ ngữ đã xuất hiện trong câu đứng trước.
b)
-> Thành phần được lược bỏ: cả CN và VN (mình đi Hà Nội). Vì làm cho câu gọn hơn nhưng vẫn hiểu được-> Câu rút gọn.
b) - Bao giờ cậu đi Hà Nội?
- Ngày mai.
? Qua ví dụ, em hiểu thế nào là rút gọn câu? Rút gọn câu nhằm mục đích gì?
- Câu a: rút gọn vị ngữ(đuổi theo nó)
- Câu b: rút gọn cả CN và VN
=>Lược bỏ như vậy làm cho câu ngắn gọn hơn nhưng vẫn hiểu được nội dung ý nghĩa.
Rút gọn câu:
Khi nói hoặc viết có thể lược bỏ một số thành phần của câu, tạo thành câu rút gọn.
Tác dụng:
Làm cho câu gọn hơn, thông tin được nhanh, tránh lặp lại từ ngữ đã xuất hiện ở câu trước đứng trước.
Ngụ ý hành động là của chung tất cả mọi người (lược bỏ chủ ngữ)
TIẾT 78: RÚT GỌN CÂU
2. Ghi nhớ /sgk/15
* BT nhanh : Tìm câu rút gọn trong đoạn trích, cho biết thành phần nào được rút gọn?
a, Anh cứ hát. Hết sức hát. Gò ngực mà hát . Há miệng to mà hát .
( Nguyễn Công Hoan )
Rút gọn CN
b, Cuộc bắt nhái trời mưa đã vãn. Ai nấy ra về. Anh Duyệt xách giỏ về trước. Thứ đến chị Duyện .
( Tô Hoài )
Rút gọn VN
TIẾT 78: RÚT GỌN CÂU
II. Cách dùng câu rút gọn:
1.Ví dụ sgk/15.
2. Cách dùng câu rút gọn
a) Xét ví dụ:
? Những câu in đậm sau thiếu thành phần nào ? Có nên rút gọn như vậy không ? Vì sao ?
Sáng chủ nhật trường em tổ chức cắm trại . Sân trường thật đông vui . Chạy loăng quăng . Nhảy dây . Chơi kéo co.
Thiếu CN
Lưu ý : Đây là những câu sai ngữ pháp , không phải câu rút gọn , thiếu CN , làm câu không rõ ý diễn đạt.
- Câu 1: Thiếu CN
-> Không phải câu rút gọn, câu sai ngữ pháp làm câu khó hiểu.
* Nhận xét
Câu thiếu chủ ngữ .
 Không nên rút gọn câu như vậy.
 Gây khó hiểu, hiểu sai, hiểu không đầy đủ nghĩa.
II ) Cách dùng câu rút gọn
TIẾT 78: RÚT GỌN CÂU
II.Cách dùng câu rút gọn:
Ví dụ 2.
Câu cộc lốc, khiếm nhã., không thể hiện được sự lễ phép
- Mẹ ơi , hôm nay con được một điểm mười .
- Con ngoan quá ! Bài nào được điểm mười thế?
- Bài kiểm tra toán .
Nhận xét câu trả lời của người con với mẹ ? Theo em, phải trả lời thế nào để thể hiện là người con ngoan?
!”
? Qua ví dụ trên, hãy cho biết: Khi rút gọn câu cần chú ý điều gì?
II. Luyện tập
1. Bài 1 (16)
Khi rút gọn câu ,cần chú ý:
Không làm cho người nghe, người đọc hiểu sai hoặc hiểu không đầy đủ nội dung câu nói;
- Không biến câu nói thành một câu cộc lốc, khiếm nhã.
? Qua ví dụ trên, hãy cho biết: Khi rút gọn câu cần chú ý điều gì?
Sửa lại:- Câu 2: Thêm “Thưa mẹ,... ạ!”

Chúng ta cần rút ra điều gì khi sử dụng câu rút gọn ?
* Cần chú ý :
- Không làm cho người nghe, người đọc hiểu sai hoặc hiểu không đầy đủ nội dung câu nói;
- Không biến câu nói của mình thành một câu cộc lốc, khiếm nhã.
II ) Cách dùng câu rút gọn
Ghi nhớ : SGK
* Bài tập phụ :
Đâu là câu rút gọn trả lời cho câu hỏi “Hàng ngày, cậu dành thời gian cho việc gì nhiều nhất ?”.
Hằng ngày mình dành nhiều thời gian để đọc sách.
Đọc sách là việc mình dành nhiều thời gian nhất.
Tất nhiên là đọc sách rồi !
Mình đọc sách.
Đ.
TIẾT 78: RÚT GỌN CÂU
II. Luyện tập
1. Bài 1 (sgk/16)
? Trong các tục ngữ sau, câu nào là câu rút gọn? Những thành phần nào của câu được rút gọn? Rút gọn câu như vậy để làm gì?
a) Người ta là hoa đất.

b) Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.




c)Nuôi lợn ăn cơm nằm, nuôi tằm ăn cơm đứng.




d) Tấc đất tấc vàng.
-> Câu đủ thành phần
-> Câu rút gọn thành phần CN.
- Mục đích: câu gọn hơn và ngụ ý khuyên chung mọi người biết sống có đạo lí.
-> Câu rút gọn thành phần CN.
- Mục đích: câu gọn hơn, thông tin rõ được điều muốn nói về sự vất vả của người nuôi lợn, chăn tằm.
-> Câu rút gọn thành phần CN
Mục đích: câu gọn hơn và khẳng định sự quý giá của đất.
Vd:(Chúng ta nên nhớ rằng) tấc đất tấc vàng.
-Câu a:Câu đủ thành phần
-Câu b: Rút gọn CN
-Câu c: Rút gọn CN
-Câu d: Rút gọn CN
=>Mục đích: Làm cho câu ngắn gọn hơn
3. ( B/t 3 / SGK tr. 17)
Trả lời :
Cậu bé và người khách trong truyện đã hiểu lầm nhau bởi vì khi trả lời người khách, em bé dùng ba câu rút gọn khiến người khách hiểu sai : Trong cả ba câu rút gọn, chủ ngữ là tờ giấy, nhưng ông khách hiểu nhầm là bố cậu bé.
 Phải cẩn thận khi dùng câu rút gọn, vì nếu dùng câu rút gọn không đúng có thể gây ra hiểu lầm.
III ) Luyện tập
TIẾT 78: RÚT GỌN CÂU
III. Luyện tập.
Bài tập 2.sgk/16

? Tìm câu rút gọn, khôi phục thành phần câu được rút gọn?
a, Bước tới Đèo Ngang , bóng xế tà ,
Cỏ cây chen đá , lá chen hoa.,
Lom khom dưới núi tiều vài chú ,
Lác đác bên sông chợ mấy nhà
Nhớ nước đau lòng con quốc quốc
Thương nhà mỏi miệng cái gia gia,
Dừng chân đứng lại , trời , non , nước,
Một mảnh tình riêng ta với ta.
( Bà Huyện Thanh Quan)
-> (Tôi,ta) bước tới Đèo Ngang thì bóng đã xế tà,

(Tôi,ta) dừng chân đứng lại chỉ thấy trời và non, nước,
TIẾT 78: RÚT GỌN CÂU




3. Bài 3 (17)
- Bài tập 3: Đọc câu chuyện và cho biết vì sao cậu bé và người khách hiểu lầm nhau? Em rút ra bài học gì về cách nói năng?
- Cậu bé và người khách hiểu lầm nhau vì khi trả lời cậu bé đã dùng 3 câu rút gọn: + Mất rồi!
+ Thưa…tối hôm qua
+ Cháy ạ.
-> Lược bỏ thành phần CN
Phải cẩn thận khi dùng câu rút gọn,
nếu dùng không đúng chỗ sẽ gây nên sự
hiểu lầm
4. (B/t 4 / SGK tr. 18)
Trong câu chuyện, việc dùng các câu rút gọn của anh chàng phàm ăn đều có tác dụng gây cười và phê phán, vì rút gọn đến mức không hiểu được và rất thô lỗ.
III ) Luyện tập
1. Câu nào trong các câu sau đây là câu rút gọn ?
A. Ai cũng phải học đi đôi với hành.
B. Anh trai tôi học luôn đi đôi với hành.
C. Học phải đi đôi với hành.
D. Rất nhiều người học đi đôi với hành.
C.
Luyện tập bổ sung
2. Khi ngụ ý để hành động, đặc điểm nào nói trong câu là của chung mọi người, chúng ta sẽ lược bỏ thành phần nào:
A. Chủ ngữ
B. Vị ngữ.
C. Trạng ngữ.
D. Bổ ngữ
A.
Luyện tập bổ sung
Hướng dẫn tự học:

Học ghi nhớ, làm bài tập còn lại.
Soạn :Đặc điểm của văn bản nghị luận
NGỮ VĂN 7
CHÚC QUÝ THẦYCÔ SỨC KHỎE, HẠNH PHÚC !