Chào mừng các thầy cô giáo
tới dự giờ môn Ngữ văn
lớp 7a
chào mừng quý thầy cô giáo
Tới dự giờ môn Ngữ văn 7

RÚT GỌN CÂU
Tiết 78:
Ví dụ 1:

a) Học ăn ,học nói, học gói, học mở.

b) Chúng ta// phải học ăn ,học nói ,học gói,học mở.
C V
-> Lược chủ ngữ
I – THẾ NÀO LÀ RÚT GỌN CÂU?
Ví dụ 2:
a)Hai ba người đuổi theo nó .Rồi ba bốn người , sáu bảy người .
-> Lược cả chủ ngữ lẫn vị ngữ
b)Bao giờ cậu đi Hà Nội ?
-Ngày mai.
-> Lược vị ngữ
II – CÁCH DÙNG CÂU RÚT GỌN:
Ví dụ 1:
Sáng chủ nhật , trường em tổ chức cắm trại. Sân trường thật đông vui . Chạy loăng quăng. Nhảy dây. Chơi kéo co.
-> Không nên rút gọn câu khiến người đọc, người nghe, hiểu sai hoặc không đầy đủ nội dung câu nói.
II – CÁCH DÙNG CÂU RÚT GỌN:
-> Không biến câu nói thành một câu cộc lốc, khiếm nhã.
Ví dụ 2:
-Mẹ ơi ,hôm nay con được điểm 10
-Con ngoan quá !Bài nào được điểm 10 thế?
-Bài kiểm tra toán
Bài tập 1 :Trong các tục ngữ sau ,câu nào là câu rút gọn? Những thành phần nào của câu được rút gọn? Rút gọn như vậy để làm gì?
a)Người ta là hoa đất .
b)Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
c)Nuôi lợn ăn cơm nằm, nuôi tằm ăn cơm đứng.
d) Tấc đất tấc vàng.
-> Lược bỏ chủ ngữ để ngụ ý hành động, đặc điểm trong câu là của chung mọi người
III – LUYỆN TẬP:
Bài tập 2 :Hãy tìm câu rút gọn trong các ví dụ du?i đây. Khôi phục những thành phần câu được rút gọn.Cho biết vì sao trong thơ,ca dao thường có nhiều câu rút gọn như vậy.
a) Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà,
Cỏ cây chen lá đá chen hoa.
Lom khom dưới núi tiều vài chú,
Lác đác bên sông chợ mấy nhà.
Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.
Dừng chân đứng lại trời non nước,
Một mảnh tình riêng ta với ta.
(Bà Huyện Thanh Quan)
->(Tôi)
->(Tôi)
b) Đồn rằng quan tướng có danh Cưỡi ngựa một mình chẳng phải vịn ai
Ban khen rằng ấy mới tài
Ban cho cái áo với hai đồng tiền .
Đánh giặc thì chạy tru?c tiên ,
Xông vào trận tiền cởi khố giặc ra
Giặc sợ giặc chạy về nhà ,
Trở về gọi mẹ mổ gà khao quân!
(Ca dao)
->(Người ta)
->(Quan tu?ng)
->(Quan tu?ng)
->(Quan tu?ng)
->(Quan tu?ng)
->(Vua)
->(Vua)
=>Trong thơ ca thường có nhiều câu rút gọn như vậy vì ngôn ngữ thơ ca luôn đòi hỏi sự cô đọng súc tích, mặt khác các tác giả thường muốn giấu mình đi một cách khiêm tốn.
Bài tập 3: Mất rồi
Một người có việc đi xa dặn con :
- ? nhà có ai hỏi bảo bố đi vắng nhé!
Sợ con mải chơi quên mất, ông ta viết mấy câu vào giấy, đưa cho con, bảo:
-Có ai hỏi thì cứ đưa cái giấy này
Đứa con cầm giấy bỏ vào túi áo. Cả ngày chẳng thấy ai hỏi. Tối đến , nó thắp đèn, lấy giấy ra xem, chẳng may để giấy cháy mất.
Hôm sau người khách lại chơi, hỏi:
-Bố cháu có nhà không?
Thằng bé ngẩn ngơ hồi lâu, sực nhớ ra, sờ vào túi không thấy giấy, liền nói:
- Mất rồi.
Ông khách sửng sốt :
-Mất bao giờ?
-Thưa .tối hôm qua.
- Sao mà mất nhanh thế?
- Cháy ạ. (truy?n cu?i dõn gian Vi?t Nam)
Nhận xét: Cậu bé và người khách hiểu lầm nhau bởi vì cậu bé khi trả lời người khách đã dùng ba câu rút gọn khiến người khách hiểu sai ý nghĩa:
+ "Mất rồi": ý cậu bé tờ giấy mất rồi nhưng người khách hiểu : bố cậu bé mất.
+ "Thưa .tối hôm qua": ý cậu bé tờ giấy mất tối hôm qua: người khách hiểu : bố cậu bé mất tối hôm qua.
+ "Cháy ạ" : ý cậu bé tờ giấy mất vì cháy, người khách hiểu : bố cậu bé mất vì cháy.
=>Qua câu chuyện cần rút ra bài học phải cẩn thận khi dùng câu rút gọn, dùng không đúng sẽ gây hiểu lầm.
Bài tập 4: Tham ăn
Có anh chàng phàm ăn tục uống, hễ ngồi vào mâm là gắp lấy gắp để, chẳng ngẩng mặt nhìn ai, cũnh chẳng muốn chuyện trò gì. Một lần đi ăn cỗ ở nhà nọ, có ông khách thấy anh ta ăn uống lỗ mãng quá, bèn lân la gợi chuyện. Ông khách hỏi:
-Chẳng hay ông người ở đâu ta?
Anh chàng đáp:
-Đây .
Rồi cắm cúi ăn.
-Thế ông được mấy cô , mấy cậu rồi?
-Mỗi.
Nói xong , lại gắp lia gắp lịa.
Ông khách hỏi tiếp:
-Các cụ thân sinh ra ông chắc còn cả chứ?
Anh chàng vẫn không ngẩng đầu lên , bảo:
-Tiệt.
Nhận xét: Trong chuyện,việc dùng các câu rút gọncủa anh chàng phàm ăn đều có tác dụng gây cười phê phán. Rút gọn đến mức không hiểu được và rất thô lỗ.
Bài tập 5 :Chỉ rõ và khôi phục các thành phần câu bị rút gọn:
a) Tiếng hát ngừng. Cả tiếng cười.
b) Mong các cháu mai sau lớn lên thành những người dân xứng đáng với nước độc lập tự do.
c) Uống nước nhớ nguồn.
d) Của đáng mười Nhu chỉ bán được năm. Có khi chẳng lấy được đồng nào là khác nữa.
Bài tập :
Tiếng hát ngừng. Cả tiếng cười cũng ngừng.
=> lu?c v? ng?
b) Bác mong các cháu mai sau lớn lên thành những người dân xứng đáng với nước độc lập tự do.
=>lu?c ch? ng?
c) Chúng ta phải uống nước nhớ nguồn.
=>lu?c ch? ng?
d) Của đáng mười Nhu chỉ bán được năm .Có khi Nhu chẳng lấy được đồng nào là khác nữa.
=>lu?c ch? ng?
Chúc các em học tốt
giờ học kết thúc