Chào mừng quý thầy, cô và các bạn đã đến với tiết học ngày hôm nay
Hãy xem những hình ảnh sau và đưa ra nhận xét của bản thân về những vấn đề có trong các bức ảnh đó.

 
“Goi.t.j.thia?T.pan.nen.hok.ps.đt.Hix.T.j.en.tc.cui.zoi.papa.mama.Chìu.t.qua.nha! ok”



 
Gọi tớ gì thế?Tớ bận nên không trả lời điện thoại. Tớ đi ăn tiệc cưới với bố mẹ. Chiều tớ qua nha!


Em có nhận xét gì về những từ ngữ được sử dụng trong bức ảnh trên.
NHỮNG YÊU CẦU VỀ
SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT
Giáo sinh: Nguyễn Dương Quang
MSSV: 1755214021010015
Sử dụng đúng theo các chuẩn mực của tiếng Việt

Về ngữ âm và chữ viết
Về từ ngữ
Về ngữ pháp
Về phong cách ngôn ngữ
Ghi chú
Luyện tập
Bố cục bài dạy
I.Sử dụng đúng theo các chuẩn mực của tiếng Việt
1. Về ngữ âm và chữ viết
Đọc ngữ liệu “a và b” ở SGK trang 65 và làm theo yêu cầu
a. Phát hiện và chữa lỗi về chữ viết
- Không giặc quần áo ở đây.
Khi sân trường khô dáo, chúng em chơi đá cầu hoặc đánh bi.
Tôi không có tiền lẽ, anh làm ơn đỗi lại cho tôi.
Lỗi sai:
giặc -> giặt ( Phụ âm cuối c-t)
khô dáo -> khô ráo (Phụ âm đầu d-r)
tiền lẽ -> tiền lẻ, đỗi -> đổi ( Sai thanh điệu ?- ~)

b. Phân tích sự khác biệt so với từ ngữ toàn dân
Từ những ví dụ trên các em rút ra được điều gì về ngữ âm và chữ viết khi sử dụng tiếng Việt ?
-Khi sử dụng tiếng Việt chúng ta cần tuân thủ những yêu cầu sau về ngữ âm và chữ viết:

+ Về ngữ âm: cần phát âm đúng chuẩn của ngôn ngữ tiếng Việt
+ Về chữ viết: cần viết đúng quy tắc hiện hành về chính tả và chữ viết nói chung
Trò chơi :
Tia chớp.
( Hãy chọn đáp án đúng nhanh nhất có thể)
?(1) bánh truyền thống của dân tộc Việt, làm bằng gạo nếp, có nhân là đỗ xanh, thịt,…
Bánh trưng
Bánh chưng
B
?(2)Bánh làm bằng bột nếp, lọc trong và quánh, có nhân đường hoặc nhân đậu xanh.

Bánh xu xê
Bánh su sê
Bánh su xê
Bánh xu sê
B
?(3)Bánh làm bằng xôi, giã thật mịn, nặn thành hình tròn, dẹt, không nhân hoặc có nhân đậu xanh.
Bánh giầy
Bánh dày
Bánh giày
Bánh dầy
A
?(4) ngẩn người ra, choáng váng đến mức không còn ý thức gì nữa.
Bàng hoàn
Bàn hoàn
Bàng hoàng
Bàn hoàng
C
?(5) rực rỡ, chói lọi (Ví dụ: tương lai…)

Xán lạn
Xán lạng
Sán lạn
Sáng lạng
A
2. Về từ ngữ
Đọc ngữ liệu ở SGK và thực hiện theo yêu cầu.
a. Phát hiện và chữa lỗi về từ ngữ.
- Chót lọt – chót, cuối cùng. (SAI TỪ)
- Truyền tụng- truyền đạt, truyền thụ (SAI TỪ)
- Mắc và chết các bệnh- mắc và chết do các bệnh... (SAI TỪ)
- Những bệnh… mắt được điều trị tích cực bằng những thứ thuốc tra mắt đặc biệt mà các nhà khoa học đã pha chế. (SAI CÁCH KẾT HỢP TỪ)
b. Lựa chọn những câu đúng
Câu 2, 3, 4 đúng.
+ Câu 1: Yếu điểm- khuyết điểm.
+ Câu 5: Linh động – sinh động.
Từ những ví dụ trên hãy rút ra được những yêu cầu gì về từ ngữ khi sử dụng tiếng Việt ?
- Yêu cầu khi sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp cần dùng từ ngữ đúng với hình thức và cấu tạo, với ý nghĩa, đặc điểm ngữ pháp trong của chúng trong tiếng Việt.
3. Về ngữ pháp
Đọc ngữ liệu ở SGK và thực hiện theo yêu cầu
a. Phát hiện và chữa lỗi
Câu 1:
+ Lỗi sai: Thừa từ, thiếu vị ngữ
 
+ Nguyên nhân: người viết không phân định rõ thành phần trạng ngữ, chủ ngữ
 
+ Cách thứ nhất: bỏ từ “qua” ở đầu câu
 
+ Cách thứ hai: bỏ từ “của” thay vào bằng dấu phẩy.
 
+ Cách thứ ba: bỏ từ “đã cho” và thay vào đó bằng dấu phẩy
 
- Câu 2: Lỗi sai- thiếu thành phần nòng cốt (cả câu mới chỉ là một cụm danh từ được phát triển dài, chưa đủ các thành phần chính).

→ Sửa: + Đó là lòng tin tưởng sâu sắc của những thế hệ cha anh vào lực lượng măng non và xung kích sẽ tiếp bước mình. (thêm chủ ngữ)

+ Lòng tin tưởng sâu sắc của những thế hệ cha anh vào lực lượng măng non và xung kích đã được biểu hiện bằng những hành động cụ thể.
b. Lựa chọn những câu văn đúng

- Các câu đúng: câu 2, câu 3, câu 4.
Câu sai: câu 1, do ko phân định rõ thành phần phụ đầu câu và chủ ngữ.

(Sửa lại: Có được ngôi nhà, bà sống hạnh phúc hơn. Hoặc: Có được ngôi nhà được người ta làm cho, bà sống hạnh phúc hơn.)
c. Phân tích và chữa lại
Thúy Kiều và Thúy Vân đều là con gái của ông bà Vương viên ngoại. Họ sống êm ấm dưới một mái nhà, hòa thuận hạnh phúc cùng cha mẹ. Thúy Kiều là một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn. Vẻ đẹp của Kiều hoa cũng phải ghen, liễu cũng phải hờn. Còn Vân có nét đẹp đoan trang thùy mị. Còn về tài, Thúy Kiều hơn hẳn Thúy Vân. Thế nhưng nàng đâu có được hưởng hạnh phúc.
Khi đặt câu cần những yêu cầu gì về ngữ pháp
-Khi sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp cần cấu tạo câu đúng theo quy tắc ngữ pháp, sử dụng dấu câu thích hợp, các câu phải có sự chặt chẽ trong văn bản.
4.Về phong cách ngôn ngữ:
- Đọc SGK và trả lời các yêu cầu sau.
a. Phân tích và chữa lỗi
Câu 1:
Từ không hợp phong cách hoàng hôn → chỉ dùng trong phong cách ngôn ngữ nghệ thuật, không phù hợp với phong cách ngôn ngữ hành chính
→ Sửa: chiều (buổi chiều).
Câu 2:
Từ không hợp phong cách hết sức là → dùng trong phong cách ngôn ngữ sinh hoạt.
 
→ Sửa: rất (vô cùng).
b. Nhận xét các từ ngữ

Các từ ngữ thuộc phong cách ngôn ngữ sinh hoạt:
 
+ Các từ xưng hô: bẩm, cụ, con.
 
+ Thành ngữ: trời tru đất diệt, một thước cắm dùi không có.
 
+ Khẩu ngữ: sinh ra, có dám nói gian, quả, về làng về nước, chả làm gì nên ăn, kêu,...
 
Những từ ngữ và cách nói như trên có thể sử dụng trong một lá đơn đề nghị được không? Vì sao ?
Các từ ngữ trên không thể dùng trong một lá đơn đề nghị dù mục đích lời nói của Chí Phèo cũng là bộc lộ ý cầu xin giống mục đích của một lá đơn đề nghị. Nhưng đơn đề nghị là văn bản thuộc phong cách ngôn ngữ hành chính. Vì vậy cách dùng từ và diễn đạt phải là các từ ngữ, diễn đạt trung tính, chuẩn mực.
VD: Lời nói- “Con có dám nói gian thì trời tru đất diệt”; đơn đề nghị phải viết là “Tôi xin cam đoan điều đó là đúng sự thật”.
 
Cần những yêu cầu gì về từ ngữ khi sử dùng trong phong cách ngôn ngữ khác nhau?
Cần nói và viết phù hợp với đặc trưng và chuẩn mực trong từng phong cách chức năng.
5. Ghi nhớ
SGK phần ghi nhớ trang 67
Luyện tập
CUỘC THI
Hành trình khám phá
HÀNH TRÌNH KHÁM PHÁ
Giúp các em rèn luyện việc sử dụng ngôn ngữ cho đúng chuẩn mực
Giúp các em nâng cao việc sử dụng tiếng Việt cho hay và đạt hiệu quả cao
Vận dụng tiếng Việt để nói lên cảm nhận về tiếng mẹ đẻ
Vòng 1:

GIỮ GÌN
SỰ TRONG SÁNG
CỦA TIẾNG VIỆT
Soi lỗi chính tả
Phiêu lưu/phưu lưu
Vãn cảnh/Vãng cảnh
Tham quan/Thăm quan
Lãng mạn/Lãng mạng
Khoái chá/Khoái trá
Xoay xở/xoay sở
Vô hình trung/ Vô hình chung/ Vô hình dung
Hình 1
Hình 2
Hình 3
Nối nghĩa với từ phù hợp
2. Bâng khuâng
3. Băn khoăn
5. Truyền đạt
4. Truyền tụng
B. Không yên lòng vì đang có điều buộc phải nghĩ ngợi
C. Truyền dạy kinh nghiệm, trao khắp
D. Cảm xúc luyến tiếc, nhớ thương xen lẫn nhau gây trạng thái hơi ngẩn ngơ
E. Ca tụng, truyền từ đời này sang đời kia.
1. Tâm thức
6. Tâm trạng
A. Tình cảm và trạng thái tâm lí
F. Tình cảm và nhận thức
Vòng 2
Tiếng Việt
giàu và đẹp
Trong cơn mưa chiều tầm tã, thi thoảng chúng tôi gặp những người lớn tuổi đạp xích lô. Họ như lạc lõng giữa dòng xe cộ hối hả….
Thử đặt nhan đề cho bài viết
Gợi ý: Những mảnh đời khổ cực, bấp bênh…
Làm giàu vốn thành ngữ, tục ngữ.
Hình 1
Hình 2
“ Cá lớn nuốt cá bé”
“ Ếch ngồi đáy giếng ”
Vòng 3
Tiếng Việt trong tôi
Viết đoạn văn (150 chữ) nêu cảm nhận về vẻ đẹp của tiếng Việt
Tình huống: