CÁC THẦY CÔ GIÁO ĐẾN DỰ GIỜ MÔN NGỮ VĂN LỚP 6
GIÁO VIÊN :ĐẶNG NGUYỄN ANH KiỆT

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG
CÂU XÉT THEO PHƯƠNG DIỆN
CÂU THEO MỤC ĐÍCH NÓI
CÂU THEO CẤU TẠO
NGỮ PHÁP
Câu
cầu
khiến
(Yêu cầu,
đề nghị,
mong
muốn)
Câu
cảm
thán
(Bộc lộ
cảm xúc)


Câu
trần
thuật
(Kể, tả,
giới thiệu,
nêu ý kiến
nhận xét)
Câu
nghi vấn
(Hỏi)


Câu đơn
(Có 1 cụm
C-V)




Câu ghép
(Có 2 hoặc
nhiều cụm
C-V tạo
thành)


CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN
CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN CÓ TỪ LÀ
CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN KHÔNG CÓ TỪ LÀ
I-TÌM HIỂU BÀI
1. Câu trần thuật đơn là gì?
* Ví dụ:( SGK/101)
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)
(8)
(9)
* Nh?n xột
- Đoạn trích có 9 câu.
Chưa nghe hết câu, tôi đã hếch rặng lên, xì một hơi rõ dài. Rồi với bộ điệu khinh khỉnh, tôi mắng:
- Hức! Thông ngách sang nhà ta à? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta nào chịu được. Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi. Đào tổ nông thì cho chết!
Tôi về không một chút bận tâm
Kể, tả
Bộc lộ cảm xúc
Tả, kể
Hỏi
Bộc lộ cảm xúc
Nêu ý kiến
Cầu khiến
Bộc lộ cảm xúc
Kể và nêu ý kiến
- Câu trần thuật(câu kể) : Câu 1,2,6,9 - Câu nghi vấn (câu hỏi) :4
- Câu cảm thán : câu 3,5,8 - Câu cầu khiến :câu 7
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu nghi vấn
Câu cảm thán
Câu cảm thán
Câu cảm thán
Câu cầu khiến
(1) Chưa nghe hết câu, tôi đã hếch rặng lên, xì một hơi rõ dài

(2) Rồi, với bộ điệu khinh khỉnh, tôi mắng

(6) Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta nào chịu được

(9) Tôi về, không một chút bận tâm.
CN VN
CN VN
CN VN
VN
CN
CN VN
+ Câu do 2 hoặc nhiều cụm C- V sóng đôi (C-V,C-V) tạo thành :
+ Câu do 1 cụm C-V tạo thành:
Câu 1; 2; 9
Câu 6
Câu trần thuật đơn
Câu 1, 2, 9
Xét về cấu tạo:
Là câu đơn (chỉ có một cụm C-V )
Xét về mục đích nói: (dùng để giới thiệu,kể, tả, nêu ý kiến)
(1) Chưa nghe hết câu, tôi đã hếch rặng lên, xì một hơi rõ dài

(2) Rồi, với bộ điệu khinh khỉnh, tôi mắng

(9) Tôi về, không một chút bận tâm.
CN VN
CN VN
CN VN
Xác định chủ ngữ, vị ngữ trong các câu sau:

1. Đôi càng tôi mẫm bóng.
C V
2. Trâm, Tuyền, Hà đều là học sinh chăm ngoan.
C1 C2 C3 V
3. Tre trông thanh cao, giản dị, chí khí như người
C V1 V2 V3
4. Trên đồng ruộng, thấp thoáng những cánh cò.
V C
a/ Ví dụ/sgk/114

a. Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều.

b. Truyền thuyết là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ,thường có yếu tố tưởng tượng,kì ảo.

c. Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo,sáng sủa.

d. Dế Mèn trêu chị Cốc là dại.


2. Đặc điểm của câu trần thuật đơn có từ là.
Ví dụ:
a, Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều.
b, Truyền thuyết là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo.
c, Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo, sáng sủa.
d, Dế Mèn trêu chị Cốc là dại.
e, Mục tiêu của đội bóng lớp em là giành giải nhất.
C V
C V
C V
C V
C V
C V
Ví dụ:
a, Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều.
b, Truyền thuyết là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo.
c, Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo, sáng sủa.
d, Dế Mèn trêu chị Cốc là dại.
e, Mục tiêu của đội bóng lớp em là giành giải nhất.
C V
C V
C V
C V
C V
C V
là + cụm danh từ
là + cụm danh từ
là + cụm danh từ
2. Nhận xét:
Ví dụ:
a, Bà đỡ Trần / là người huyện Đông Triều.
(Vũ Trinh)
b, Truyền thuyết / là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo.
(Theo Ngữ văn 6, tập một)
c, Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô / là một ngày trong trẻo, sáng sủa.
(Nguyễn Tuân)
d, Dế Mèn trêu chị Cốc / là dại.
e, Mục tiêu của đội bóng lớp em/ là giành giải nhất.
- Ví dụ a, b, c: Vị ngữ do từ “là” và cụm danh từ tạo thành.
Ví dụ:
a, Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều.
b, Truyền thuyết là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo.
c, Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo, sáng sủa.
d, Dế Mèn trêu chị Cốc là dại.
e, Mục tiêu của đội bóng lớp em là giành giải nhất.
C V
C V
C V
C V
C V
C V
“là” + tính từ
2. Nhận xét:
Ví dụ:
a, Bà đỡ Trần / là người huyện Đông Triều.
(Vũ Trinh)
b, Truyền thuyết / là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo.
(Theo Ngữ văn 6, tập một)
c, Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô / là một ngày trong trẻo, sáng sủa.
(Nguyễn Tuân)
d, Dế Mèn trêu chị Cốc / là dại.
e, Mục tiêu của đội bóng lớp em/ là giành giải nhất.
- Ví dụ a, b, c: Vị ngữ do từ “là” và cụm danh từ tạo thành.
- Ví dụ d: Vị ngữ do từ “là” và tính từ tạo thành.
Ví dụ:
a, Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều.
b, Truyền thuyết là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo.
c, Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo, sáng sủa.
d, Dế Mèn trêu chị Cốc là dại.
e, Mục tiêu của đội bóng lớp em là giành giải nhất.
C V
C V
C V
C V
C V
C V
“là” + cụm động từ
2. Nhận xét:
Ví dụ:
a, Bà đỡ Trần / là người huyện Đông Triều.
(Vũ Trinh)
b, Truyền thuyết / là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo.
(Theo Ngữ văn 6, tập một)
c, Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô / là một ngày trong trẻo, sáng sủa.
(Nguyễn Tuân)
d, Dế Mèn trêu chị Cốc / là dại.
e, Mục tiêu của đội bóng lớp em/ là giành giải nhất.
- Ví dụ a, b, c: Vị ngữ do từ “là” và cụm danh từ tạo thành.
- Ví dụ d: Vị ngữ do từ “là” và tính từ tạo thành.
- Ví dụ e: Vị ngữ do từ “là” và cụm động từ tạo thành.
a. Bà đỡ Trần / là người huyện Đông Triều.
a. Bà đỡ Trần / không phải là người huyện Đông Triều.
b. Truyền thuyết / không phải là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng, kì ảo.
b. Truyền thuyết/ là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng, kì ảo.
c. Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô / không phải (chưa phải) là một ngày trong trẻo, sáng sủa.
c. Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô / là một ngày trong trẻo, sáng sủa.
d. Dế Mèn trêu chị Cốc / không phải (chưa phải) là dại.
d. Dế Mèn trêu chị Cốc / là dại.
e. Mục tiêu của đội bóng lớp em / không phải (chưa phải) là giành giải nhất.
e. Mục tiêu của đội bóng lớp em / là giành giải nhất.
 Ý khẳng định
 Ý phủ định
CN + “là” + VN
CN + từ ngữ phủ định + “là” + VN
Chọn những từ hoặc cụm từ: không, không phải, chưa, chưa phải điền vào trước phần vị ngữ của mỗi ví dụ.
2. Nhận xét:
- Ví dụ a, b, c: Vị ngữ do từ “là” và cụm danh từ tạo thành.
- Ví dụ d: Vị ngữ do từ “là” và tính từ tạo thành.
- Ví dụ e: Vị ngữ do từ “là” và cụm động từ tạo thành.
- Vị ngữ kết hợp với cụm từ “không phải”, “chưa phải” để biểu thị ý phủ định.
3. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN KHÔNG CÓ TỪ “LÀ”:
1. Ví dụ:
2. Nhận xét:
* VD1: Vị ngữ là tính từ .
* VD2: Vị ngữ là một cụm tính từ.
* VD3: Vị ngữ là động từ.
* VD4: Vị ngữ là một cụm động từ.
 Câu trần thuật đơn không có từ “là”.

VÍ DỤ:
Phú ông mừng.


2. Phú ông mừng lắm.


3. Chúng tôi tụ hội.


4. Chúng tôi tụ hội ở góc sân.

c
c
(TT)
v
c
v
(Cụm ĐT)
(ĐT)
(Cụm TT)
c
v
v
VÍ DỤ:
Phú ông mừng.


2. Phú ông mừng lắm.


3. Chúng tôi tụ hội.


4. Chúng tôi tụ hội ở góc sân.

Thêm các từ “không”, “chưa” để biểu thị ý phủ định ở vị ngữ.
 Chúng tôi không tụ hội ở góc sân.
 Phú ông không mừng.
 Phú ông chưa mừng lắm.
 Chúng tôi chưa tụ hội.
THẢO LUẬN:
? So sánh đặc điểm của câu trần thuật đơn có từ “là” và câu trần thuật đơn không có từ “là”?
VÍ DỤ:
- Sức khỏe là vốn quý của con người.
Trên đồng ruộng, lúa chín vàng ươm.
 Câu TTĐ có từ “là”
 Câu TTĐ không có từ “là”
CN
VN
TN
CN
VN

*Giống: Đều là câu trần thuật đơn.
* Khác:
Câu TTĐ có từ “là”
Câu TTĐ không có từ “là”
-Cấu trúc:
CN + “là” + VN

- Biểu thị ý phủ định: Kết hợp với “không phải”, “chưa phải”…
-Cấu trúc: CN + VN

- Biểu thị ý phủ định: Kết hợp với “không”, “chưa ”…