Kể tên các tác phẩm truyện trung đại mà em đã học trong chương trình Ngữ văn 6
Con hổ có nghĩa
Mẹ hiền dạy con
Thầy thuốc giỏi cốt ở tấm lòng
Tiết 17:
Sông núi nước Nam
(Nam quốc sơn hà)
Dựa vào phần chuẩn bị ở nhà, em hãy cho biết đôi nét về tác giả – tác phẩm?
1. Tác giả: Chưa rõ là ai, có nhiều tài liệu ghi là Lý Thường Kiệt
2. Tác phẩm:
- Hoàn cảnh ra đời: năm 1077, trong cuộc kháng chiến chống giặc Tống xâm lược đời Lí (thế kỉ XI)
- Thể loại: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
+ viết bằng chữ Hán.
+ 4 câu, mỗi câu 7 chữ.
+ câu 1,2,4 hoặc 2,4 hiệp vần với nhau ở tiếng cuối (cư, thư, hư)
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư
Cấu trúc của 1 bài thơ tứ tuyệt: 4 phần
+ Khai: Mở ra vấn đề: Nêu nhận thức của tác giả về chủ quyền độc lập của nước Nam roc rang như một chân lí.
+ Thừa: Tiếp tục vấn đề: Xác định tính tất yếu của chân lí đó.
+ Chuyển: Cảnh cáo quân xâm lược.
+ Hợp: Khép lại bài thơ: khẳng định ý chí, quyết tâm bảo vệ chủ quyền của dân tộc ta.
3. Bố cục: 2 phần
+ Phần 1 (hai câu thơ đầu): Lời khẳng định chủ quyền của đất nước.
+ Phần 2 (hai câu còn lại): Quyết tâm bảo vệ chủ quyền, độc lập dân tộc.
SNNN được coi như là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta viết bằng thơ. Vậy theo em, thế nào là Tuyên ngôn độc lập?
Là lời tuyên bố về chủ quyền của đất nước và khẳng định không 1 thế lực nào xâm phạm.
Nội dung Tuyên ngôn độc lập trong bài thơ này là gì?
Bài thơ được coi như một bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước VN.
Đại ý: Khẳng định chủ quyền nước nam là của người Nam ,kẻ thù không được xâm phạm
Em còn biết đến bản tuyên ngôn độc lập nào nữa không?
Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi
Tuyên ngôn độc lập – Hồ Chí Minh
1. Đọc: Giọng đọc hào hùng, đanh thép, tự hào về dân tộc.
Phiên âm
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
Dịch nghĩa
Sông núi nước Nam, vua Nam ở
Giới phận đó đã được định rõ ràng ở sách trời
Cớ sao kẻ thù lại dám đến xâm phạm
Chúng mày nhất định sẽ nhìn thấy việc chuốc lấy bại vong.
2. Hai câu đầu
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
(Sông núi nước Nam vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở)
Câu 1: “Nam quốc sơn hà Nam đế cư”
- Nam quốc: Nước Nam (nước ở phương Nam)
 vùng sông núi phía Nam là một nước chứ không phải một quận huyện của Trung Hoa  Khẳng định ý thức độc lập chủ quyền của một dân tộc.
- Đế: chữ quan trọng nhất  Chứng tỏ nước Nam là có vua, có chủ, có quốc chủ. Đế còn có nghĩa đại diện cho nhân dân. Nam đế là vua đại diện cho nhân dân nước Nam.
 Việc gọi vua nước ta là “đế” đã thể hiện ý thức độc lập, xem nước ta ngang hàng với Trung Hoa. 
Luật lệ của phong kiến xưa
“Đế”: vua (nước lớn)
Vua Trung Hoa mới được gọi là “đế” còn vua của các nước khác chỉ được gọi là “vương”.
- Nam đế cư: Nơi ở của vua nước Nam, xử lí mọi công việc của nước Nam là vua nước Nam. Nơi thuộc chủ quyền của người Việt vì vua gắn với nước.
 Thể hiện chủ quyền độc lập của ta, khẳng định nước ta bình đẳng và độc lập tuyệt đối với phương Bắc.
Câu 2: Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
- “Thiên thư”: Sách trời  Khẳng định ranh giới nước Nam đã được phân định rõ ràng hợp với đạo trời - đất, thuận với lòng người. Tạo hoá đã định sẵn nước Việt Nam của người VN.
Thuyết: Nhị thập bát tú
Căn cứ vào sự phân chia của cung Hoàng đạo với 28 chòm sao thành bốn phương Đông – Tây – Nam – Bắc
Trung Quốc thuộc phương Bắc ứng với phân dã của các sao “Đẩu, Ngưu, Nữ, Hư, Nguy, Thất, Bích”
Việt Nam thuộc phương Nam ứng với các sao “Tĩnh, Quỷ, Liễu, Tinh, Trương, Dực, Chẩn”
 “Nam quốc sơn hà” không lệ thuộc hay liên quan gì tới cương vực của phương Bắc
 Sự phân định của Tạo hóa, chứ không phải do ý chủ quan của con người.
Câu 2: Tiệt nhiên định phận tại thiên thư

 Khẳng định nước Nam là một nước có độc lập, có chủ quyền, có lãnh thổ riêng. Đó là một sự thật hiển nhiên, không thể thay đổi.
 Hai câu thơ đầu: khẳng định chủ quyền đất nước, quyền độc lập, bình đẳng của dân tộc ta. Niềm tự hào, tự tôn dân tộc; hiên ngang, tư thế ngẩng cao đầu của cả dân tộc Việt Nam.
3. Hai câu sau
Câu 3: Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
+ Như hà – cớ sao: Từ hỏi cho thấy sự phi lí không thể chấp nhận được.
+ Nghịch lỗ - lũ giặc: Cách gọi tỏ sự khinh bỉ bởi chúng làm trái đạo trời, phạm vào những điều thiêng liêng đã ghi trong sách trời.
 Thái độ rõ ràng, quyết liệt, căm phẫn.
 Câu hỏi tu từ: Hỏi để khẳng định, tố cáo bản chất ngông cuồng, không có đạo lí của bọn phong kiến phương Bắc (nhà Tống) đã bao đời ỷ mạnh, cậy lớn để làm càn.
2. Hai câu sau
Câu 4: Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
+ Chỉ rõ: bọn giặc sẽ thất bại thảm hại trước sức mạnh của dân tộc quyết tâm bảo vệ chủ quyền của đất nước.
 Ý chí, quyết tâm bảo vệ tổ quốc, bảo vệ độc lập dân tộc.
+ Nhịp thơ 2/2/3: Nhanh, mạnh, dứt khoát
 Lời cảnh bào, đe dọa, khẳng định sự thất bại thảm hại của kẻ thù nếu cố tìn xâm lược nước ta. Khẳng định quyết tâm bảo về chủ quyền dân tộc.
 Hai câu cuối là lời vạch trần, cảnh cáo đanh thép, kiên quyết thể hiện ý chí quyết chiến, quyết thắng để giữ vững nền độc lập, tự do của dân tộc.
Nhận xét về nội dung biểu ý (trình bày ý kiến) và biểu cảm (thể hiện cảm xúc) của bài thơ. Có 2 ý kiến:
Bài thơ thiên về biểu ý, nội dung biểu cảm ẩn sau nội dung biểu ý.
Bài thơ thiên về biểu cảm, nội dung biểu ý ẩn sau biểu cảm.
Em đồng ý với kiến nào? Vì sao?
Bài thơ thiên về biểu ý (vì bài thơ đã trực tiếp nêu rõ ý tưởng bảo vệ đất nước thông qua việc khẳng định chủ quyền cũng như quyết tâm diệt giặc), ý biểu cảm được ẩn sau ý kiến (. Khẳng định sức mạnh truyền thống VN trong thời đại XD Quốc gia độc lập thế kỉ XI.)
Nghệ thuật
Nội dung
Sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
Ngôn ngữ cô đọng, súc tích.
Giọng thơ dõng dạc, hùng hồn, đanh thép.
Sông núi nước Nam là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên khẳng định chủ quyền về lãnh thổ của đất nước và nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trước mọi kẻ thù xâm lược.
Bài Sông núi nước Nam thường được gọi là gì?
Bài thơ được ra đời trong cuộc kháng chiến nào?
Bài thơ đã nêu bật nội dung gì?
A. Nước Nam là nước có chủ quyền và không một kẻ thù nào xâm phạm được.
B. Nước Nam là một đất nước văn hiến.
C. Nước Nam rộng lớn và hùng mạnh
D. Nước Nam có nhiều anh hùng sẽ đánh tan giặc ngoại xâm.
Tình cảm và thái độ của người viết thể hiện trong bài thơ là gì?
THANK YOU