Tuần 5
TẬP LÀM VĂN
Đoạn văn trong bài văn kể chuyện
* Kiểm tra bài cũ:
- Cốt truyện gồm có mấy phần? Đó là những phần nào?
Cốt truyện thường có ba phần:
+ Mở đầu
+ Diễn biến
+ Kết thúc
Tập làm văn
Thứ sáu, ngày 21 tháng 10 năm 2021
Bài làm
Đoạn văn trong bài văn kể chuyện
1. Hãy nêu những sự việc tạo thành cốt truyện Những hạt thóc giống. Cho biết mỗi sự việc được kể trong đoạn văn nào.
I. Nhận xét
Những hạt thóc giống
Ngày xưa có một ông vua cao tuổi muốn tìm người nối ngôi. Vua ra lệnh phát cho mỗi người dân một thúng thóc về gieo trồng và giao hẹn: ai thu được nhiều thóc nhất sẽ được truyền ngôi, ai không có thóc nộp sẽ bị trừng phạt.
Có chú bé mồ côi tên là Chôm nhận thóc về, dốc công chăm sóc mà thóc vẫn chẳng nảy mầm.
Đến vụ thu hoạch, mọi người nô nức chở thóc về kinh thành nộp cho nhà vua. Chôm lo lắng đến trước vua, quỳ tâu:
- Tâu Bệ hạ! Con không làm sao cho thóc nảy mầm được.
Mọi người đều sững sờ vì lời thú tội của Chôm. Nhưng nhà vua đã đỡ chú bé đứng dậy. Ngài hỏi còn ai để chất thóc giống không. Không ai trả lời. Lúc ấy, nhà vua mới ôn tồn nói:
- Trước khi phát thóc giống, ta đã cho luộc kĩ rồi. Lẽ nào thóc ấy còn mọc được? Những xe thóc đầy ắp kia đâu phải thu được từ thóc giống của ta!
Lúc ấy, nhà vua mới ôn tồn nói:
- Trước khi phát thóc giống, ta đã cho luộc kĩ rồi. Lẽ nào thóc ấy còn mọc được? Những xe thóc đầy ắp kia đâu phải thu được từ thóc giống của ta!
Rồi vua dõng dạc nói tiếp:
-Trung thực là đức tính quý nhất của con người. Ta sẽ truyền ngôi cho chú bé trung thực và dũng cảm này.
Chôm được truyền ngôi và trở thành ông vua hiền minh.
Truyện dân gian Khmer
Đoạn 1
Đoạn 2
Đoạn 4
Đoạn 3
1. Hãy nêu những sự việc tạo thành cốt truyện Những hạt thóc giống.
- Sự việc 1: Nhà vua muốn tìm người trung thực để truyền ngôi, nghĩ ra kế: luộc chín thóc giống rồi giao cho dân chúng, giao hẹn: ai thu hoạch được nhiều thóc thì sẽ truyền ngôi cho.
- Sự việc 2: Chú bé Chôm dốc công chăm sóc mà thóc chẳng nảy mầm.
- Sự việc 3: Chôm dám tâu vua sự thật trước sự ngạc nhiên của mọi người.
- Sự việc 4: Nhà vua khen ngợi Chôm trước sự dũng cảm; đã quyết định truyền ngôi cho Chôm.
Mỗi sự việc được kể trong từng đoạn văn sau:
- Sự việc 1 được kể trong đoạn 1 (3 dòng đầu).
- Sự việc 2 được kể trong đoạn 2 (2 dòng tiếp theo).
- Sự việc 3 được kể trong đoạn 3 (8 dòng tiếp theo).
- Sự việc 4 được kể trong đoạn 4 (4 dòng còn lại).
Ngày xưa có một ông vua cao tuổi muốn tìm người nối ngôi. Vua ra lệnh phát cho mỗi người dân một thúng thóc về để gieo trồng và giao hẹn: ai thu được nhiều thóc nhất sẽ truyền ngôi, ai không có thóc nộp sẽ bị trừng phạt.
Chỗ mở đầu đoạn văn là chỗ đầu dòng, viết lùi vào một ô.
Chỗ kết thúc đoạn văn là chỗ chấm xuống dòng.
2. Dấu hiệu nào giúp em nhận ra chỗ mở đầu và chỗ kết thúc đoạn văn?
Chúng ta cần lưu ý: Khi xuống dòng chưa chắc đã hết đoạn văn. Ở ví dụ dưới đây, mặc dù đã được xuống dòng nhưng chưa hết đoạn văn. Hiện tượng này xuất hiện trong đoạn văn có nhiều câu thoại.
Thế nhưng nếu đã hết đoạn thì chắc chắn phải xuống dòng.
VD: Đến vụ thu hoạch, mọi người nô nức chở thóc về kinh thành nộp cho nhà vua. Chôm lo lắng đến trước vua quỳ tâu:
- Tâu bệ hạ! Con không làm sao cho thóc nảy mầm được.
3. Từ hai bài tập trên, hãy rút ra nhận xét:
a) Mỗi đoạn văn trong bài văn kể chuyện kể điều gì?
b) Đoạn văn được nhận ra nhờ dấu hiệu nào?
- Mỗi đoạn văn trong bài văn kể chuyện kể một sự việc trong một chuỗi sự việc làm nòng cốt cho diễn biến của truyện.
- Hết một đoạn văn, chấm xuống dòng.
Ghi nhớ
1. Một câu chuyện có thể gồm nhiều sự việc. Mỗi sự việc được kể thành một đoạn văn.
2. Khi viết hết một đoạn văn, cần chấm xuống dòng.
III.Luyện tập:
Dưới đây là ba đoạn văn được viết theo cốt truyện Hai mẹ con và bà tiên trong đó có hai đoạn đã hoàn chỉnh, còn một đoạn mới chỉ có phần mở đầu và phần kết thúc. Hãy viết tiếp vào phần còn thiếu.
a) Ngày xưa, ở làng kia, có hai mẹ con cô bé sống trong một túp lều. Họ phải làm lụng vất vả quanh năm mới đủ ăn.
b) Một hôm, người mẹ không may bị bệnh nặng. Cô bé ngày đêm chăm sóc mẹ, nhưng bệnh mẹ mỗi ngày một nặng thêm. Có người mách:
- Ở vùng bên có ông thầy thuốc giỏi chữa được bệnh này.
Cô bé nhờ bà con hàng xóm trông nom mẹ, ngay hôm ấy lên đường.

c) Vừa đi, cô bé hiếu thảo vừa lo mấy đồng bạc không đủ trả tiền thuốc cho mẹ. Bỗng cô thấy bên đường có vật gì như chiếc tai nải ai bỏ quên.
…
Bà lão cười hiền hậu:
- Khen cho con đã hiếu thảo lại thật thà. Ta chính là tiên thử lòng con đấy thôi. Con thật đáng được giúp đỡ. Hãy đưa ta về nhà chữa bệnh cho mẹ con.

Viết tiếp phần còn thiếu
c) Vừa đi, cô bé hiếu thảo vừa lo mấy đồng bạc không đủ trả tiền thuốc cho mẹ. Bỗng cô thấy bên đường có vật gì như chiếc tai nải ai bỏ quên.
Cô bé nhặt chiếc tay nải lên và cảm thấy rất nặng.
Cô mở ra thì thấy bên trong có rất nhiều tiền. Cô thầm nghĩ: “Ai mà đánh rơi nhiều tiền thế này, tội nghiệp quá!” Cô bé nhìn quanh thấy ở phía trước có một bà cụ đang loay hoay tìm vật gì đó. Cô bé liền chạy thật nhanh đến chỗ bà cụ và hỏi:
- Cụ ơi, có phải cụ đánh rơi tay nải này không ạ?

Bà lão cười hiền hậu:
- Khen cho con đã hiếu thảo lại thật thà. Ta chính là tiên thử lòng con đấy thôi. Con thật đáng được giúp đỡ. Hãy đưa ta về nhà chữa bệnh cho mẹ con.

Câu chuyện kể lại chuyện gì?
Câu chuyện kể lại em bé vừa hiếu thảo, vừa trung thực thật thà.
Chúng ta học được điều gì từ cô bé?
CỦNG CỐ
Xem lại bài, học thuộc Ghi nhớ.
Tập viết đoạn văn trong bài văn kể chuyện.
Chuẩn bị bài sau:
Trả bài văn viết thư.