ĐỌC MỞ RỘNG THỂ LOẠI

KIẾN VÀ NGƯỜI

TRẦN DUY PHIÊN

1

MỤC TIÊU
01. Giúp học sinh nắm được đặc trưng thể loại của
truyện ngắn thông qua việc phân tích tác phẩm
cùng thể loại với những tác phẩm đã học trong phần
đọc.
02. Nắm được nội dung
03. Thông điệp nghệ
và nghệ thuật của
thuật tác phẩm gởi
truyện ngắn Kiến và
đến người đọc
người
04. Có thái độ trân trong,
yêu quý và bảo vệ thiên
nhiên

2

Khởi động
Your Company Name

3

- Có cốt truyện đơn giản chỉ
xung quanh một tình huống.
- Dung lượng ngắn
- Số lượng nhân vật ít.
- Các sự kiện được tập
trung vào một biến cố
chính, dồn nén mâu thuẫn
trong một thời gian ngắn
- Có thông điệp của văn bản
chỉ tập trung vào một khía
cạnh của đời sống
- …………………….
Your Company Name

Hãy nêu
những đặc
điểm của
truyện
ngắn?

4

Theo anh (chị) thiên
nhiên có vai trò như
thế nào với đời sống
của con người?

Your Company Name

Con người nên ứng
xử như thế nào với
thiên nhiên?

5

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

Your Company Name

6

I. Tìm hiểu
chung1. Tác giả

Your Company Name

- Trần Duy Phiên là một nhà
văn nổi tiếng từ rất sớm.
Những trang truyện ngắn của
ông mang đậm màu sắc cá
nhân và mối quan hệ mật thiết
giữa con người và tự nhiên.

7

2. Tác phẩm
-Truyện ngắn “Kiến và người” in trong Tạp chí
Đất Quảng.
-Tác phẩm là câu chuyện về sự đấu tranh môi trường
sống giữa một gia đình và loài kiến, và con người sẽ
không thể chiến thắng nếu như xâm chiếm môi trường
sống của các loài trong tự nhiên.
Your Company Name

8

II. Khám phá văn bản
Sự kiện
chính

Your Company Name

Ngôi kể,
điểm
nhìn

Thông
điệp
của văn
bản

Hình
tượng
bầy kiến,
nhan đề
Các
yếu tố
hư cấu,
tưởng
tượng

9

Liệt kê các sự kiện chính
trong văn bản và nêu dấu
hiệu để nhận biết Kiến và
người là một truyện ngắn ?
Your Company Name

10

1. Những sự kiện chính trong văn
bản và dấu hiệu để nhận biết
Kiến và người là truyện ngắn

a. Những sự kiện chính của
văn bản.

Your Company Name

11

Người bố đề nghị cả gia đình phá rừng để sinh sống
và làm ăn nhưng bị đàn kiến nổi giận tấn công vì bị
xâm chiếm chỗ ở

Các sự
kiện
chính

Cả gia đình tìm mọi cách để thoát khỏi vòng vây
của bầy kiến
Sáng hôm sau bầy kiến vào được trong nhà, tấn công
các vật nuôi và con người. Người bố đốt căn nhà và đưa
cả gia đình chạy ra đường lộ. Cả gia đình đau đớn nhìn
lại thành quả của gia đình bị lửa thiêu rụi.

Người mẹ mất, người con trai lớn theo bố về lại
ngôi nhà bị phá hủy. Người bố khi nhận ra được
sai lầm của bản thân đã phát điên.

b. Dấu hiệu để nhận biết Kiến và người là một truyện
ngắn.
- Có cốt truyện đơn giản: xung
quanh 1 tình huống : Bầy kiến
- Dung lượng nhỏ
nổi giận tấn công gia đình.
- Số lượng nhân vật ít
Gia
đình

Bầy
kiến

- Các sự kiện được tập trung
vào một biến cố chính, dồn
nén mâu thuẫn trong thời gian
ngắn: Trong 1 ngày đêm

Bố Mẹ 2 con - Có thông điệp của văn bản: Tập trung làm rõ
Your Company Name

một khía cạnh của đời sống( Hiện tượng phá rừng
13
khiến con người chịu hậu quả nặng nề)

Câu chuyện được kể từ ngôi kể
nào? Điểm nhìn từ ai? Tác
dụng của viêc chọn ngôi kể và
điểm nhìn trong văn bản?
Thông điệp của tác phẩm?
Your Company Name

14

2. Ngôi kể, điểm nhìn, tác dụng của việc sử dụng ngôi kể
và điểm nhìn trong tác phẩm.
- Ngôi kể thứ nhất: Người con trai lớn – xưng “ cháu”
- Điểm nhìn chủ yếu từ người con trai lớn, có khi của
người bố.

Giúp cho việc thể hiện chủ đề và thông điệp
của văn bản khách quan và đa diện hơn.
15

chỉ ra sự tương đồng và
khác biệt trong cách suy
nghĩ của “bố cháu”, “
mẹ cháu”, “cháu” và “
em cháu”?

16

3. Sự tương đồng và khác biệt trong cách ứng xử của người
con, người mẹ và người bố trước sự tấn công của đàn kiến.

Người bố

17

Người mẹ, con trai

3. Sự tương đồng và khác biệt trong cách ứng xử của người
con, người mẹ và người bố trước sự tấn công của đàn kiến.
* Tương đồng: Cùng tìm mọi cách để thoát khỏi sự tấn công
của đàn kiến.
* Khác biệt

18

Người bố

Người mẹ, con trai

+ Người bố quyết liệt, cực đoan và bạo
liệt một mất một còn với đàn kiến hơn
là quan tâm đến các thành viên khác
trong gia đình ( tự tay thiêu hủy ngôi
nhà và tất cả những thành quả lao động
của gia đình)

+ Người mẹ và người con: Ôn hòa,
có cái nhìn đa diện nhiều chiều
hơn, có những lúc nhìn thấu được
nhân quả, lí do đàn kiến giận dữ,
tấn công.

Phân tích ý nghĩa của
hình tượng bầy kiến và
nhận xét cách đặt nhan
đề của tác giả?

19

4. Ý nghĩa của hình tượng bầy kiến và cách
đặt nhan đề của tác giả.
a. Ý nghĩa hình tượng bầy kiến

Your Company Name

Đại diện cho các sinh vật tự nhiên bị
đẩy khỏi môi trường sống quen thuộc
thuận tự nhiên chúng sẽ phản kháng,
tiêu diệt những gì làm hại đến cuộc
sống của chúng-> bản năng tự vệ.

20

b. Ý nghĩa nhan đề
- Thiên nhiên và con người có vị thế ngang hàng nhau.
- Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên là mối quan
hệ cộng sinh, tương hỗ, công bằng ( Quan hệ từ “và” )
- Đặt kiến trước người: nhắn nhủ cần quan tâm đến tự
nhiên trước vì đó là môi trường sống của tất cả các sinh vật
và con người. Con người không thể cho mình là thượng
đẳng, trung tâm để áp đặt, tấn công, khai phá bừa bãi tự
nhiên.
Your Company Name

21

Nhận xét vai trò của yếu tố
tưởng tượng và hư cấu trong
truyện Kiến và người?

22

23

5. Tác dụng của yếu tố hư cấu, tưởng tượng
trong truyện ngắn Kiến và người
- Tác động
- Cho thấy
- Tạo
mạnh đến
được sự
Sức mạnh và
nhận thức của
lôi cuốn,
sự cuồng nộ
con người
hấp dẫn,
của tự nhiên
giúp con
hứng thú
khi bị đẩy
người thức
đối với
đến đường
tỉnh để đối xử
độc giả.
công bằng với
cùng.
tự nhiên.

Truyện đã mang lại thay đổi gì
trong nhận thức của bạn về
mối quan hệ giữa con người và
thiên nhiên?

24

III. Tổng kết
Nghệ
thuật

- Mang những đặc đặc trưng của truyện
ngắn như: cốt truyện, sự kiện, nhân vật, ngôi
kể, điểm nhìn, thông điệp của văn bản…
- Truyện có nhiều yếu tố tưởng tượng, hư
cấu đã tác động mạnh đến nhận thức của
người đọc, góp phần thể hiện được thông
điệp, chủ đề của tác phẩm.

III. Tổng kết
Nội
dung

- Mối quan hệ cộng sinh, tương hỗ
giữa con người và thiên nhiên.
- Con người cần có sự thức tỉnh đối
xử công bằng với tự nhiên trên tinh
thần khai thác và bảo vệ.

LUYỆN TẬP

Câu 1: Vì sao đàn kiến cuồng nộ
tấn công con người?

D

A
B

C

A. Vì gia đình đã phá rừng xâm hại đến nơi
ở, cuộc sống của đàn kiến.

B

D

C
A

B .Vì đàn kiến xâm phạm đến cuộc sống của
con người

C. Vì gia đình không may mắn nên gặp phải
bầy kiến dữ.
D. Vì gia đình đã vô tình sống cạnh đàn
kiến.

Câu 2: Hậu quả mà gia đình phải
gánh chịu trong truyện?
A. Thiệt hại nhẹ, không đáng kể.

B

D

A
C

C

B. Nghiêm trọng, mất quá nhiều,
không cứu vãn được..

B

A

D

C. Không để lại hậu quả..
D. Có thể vãn hồi được.

Câu 3: Thông điệp tác giả muốn gởi đến
người đọc qua truyện Kiến và người?

D

A
B

C
B

D

C
A

A. Con người cần có nhận thức đúng, công
bằng với tự nhiên,
B. Đề cao vai trò của con người, cần có hành
động quyết liệt tiêu diệt các yếu tố gây hại
đến đời sống.
C. Hạ thấp vai trò của con người trong mối
quan hệ với tự nhiên.
D. Cần chọn nơi ở hợp lí.

A
B

D

Câu 4. Theo văn bản Kiến và người, câu “
Nhưng bố là chồng là cha và bố cứ tin vào con
mắt sâu thẳm của mình, quên hẳn cuộc đời.” có
hàm ý:

C
B

D

C

A

A. Người con trách móc người bố đã cực
đoan chỉ làm theo suy nghĩ của bản thân mà
quên mất trách nhiệm với gia đình, với cuộc
sống.
B. Đánh giá tính cách quyết đoán của người
bố.
C. Sự thấu hiểu của người con đối với người
bố..
D. Cả B và C đều đúng.

VẬN DỤNG

Sau khi tìm hiểu truyện ngắn” Kiến và người”, anh
(chị) hãy viết một đoạn văn nêu cảm nghĩ của bản thân
về những việc cần làm để bảo vệ môi trường sống ?
Lưu ý : Trong đoạn văn có sử dụng các yếu tố phá vỡ
ngôn ngữ

FGST

Free Google Slides
Templates

35