CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC
HÔM NAY!

ĐI TÌM NHÀ THÔNG THÁI
Luật chơi:
• Chia học sinh làm 2 đội (4 học sinh/đội).
• Mỗi quốc gia có 2 hình ảnh tương ứng.
• Lần lượt quan sát các hình ảnh về quốc kì, quốc huy, công trình nghệ
thuật tiêu biểu,…. và gọi đúng tên quốc gia trong khu vực Đông Nam Á
tương ứng với hình ảnh trình chiếu.
• Lật mở hình ảnh số 1 được +5 điểm, lật mở hình ảnh số 2 được +2 điểm.
• Đội nào trả lời được đúng và được nhiều điểm hơn là đội thắng cuộc.

ĐI TÌM NHÀ THÔNG THÁI

Bru-nây

ĐI TÌM NHÀ THÔNG THÁI

In-đô-nê-xi-a

ĐI TÌM NHÀ THÔNG THÁI

Đông Ti-mo

ĐI TÌM NHÀ THÔNG THÁI

Lào

ĐI TÌM NHÀ THÔNG THÁI

Cam-pu-chia

ĐI TÌM NHÀ THÔNG THÁI

Mi-an-ma

ĐI TÌM NHÀ THÔNG THÁI

Ma-lai-xi-a

ĐI TÌM NHÀ THÔNG THÁI

Phi-lip-pin

ĐI TÌM NHÀ THÔNG THÁI

Thái Lan

ĐI TÌM NHÀ THÔNG THÁI

Xin-ga-po

ĐI TÌM NHÀ THÔNG THÁI

Xin-ga-po

Bản đồ chi tiết 11 nước
Đông Nam Á

BÀI 18:
ĐÔNG NAM Á

NỘI DUNG BÀI HỌC
01

02

Phong trào giải phóng dân

Phong trào giải phóng dân

tộc ở Đông Nam Á

tộc ở Đông Nam Á

nửa sau thế kỉ XIX

đầu thế kỉ XX

01
Phong trào giải phóng dân tộc ở Đông Nam Á
đầu thế kỉ XX

Đi
Na
m

Á

2
Diện
tích:
4,5
triệu
km
g

Á

Đi Châu Phi

n
ô
Đ
i
Đ

c
Bắ

Đi Châu Mĩ

Đi
Ô

xtr
ay

lia

Giàu tài nguyên thiên nhiên

Có vị trí địa lí quan trọng

02
01
Nguyên nhân

04

Chế độ phong kiến suy yếu

03

Dân đông, nguồn lao
động, thị trường tiêu
thụ lớn.

Cuối thế kỉ XX, thực dân phương Tây đã phân chia xong thuộc địa
ở khu vực Đông Nam Á.
Anh biến Miến Điện thành một tỉnh của Ấn Độ

1885

(thuộc Anh).

Đầu TK XX

Mã Lai trở thành thuộc địa của Anh.

Tây Ban Nha củng cố

Phi-líp-pin thành

ách thống trị ở Phi-líp-pin.

thuộc địa của Mỹ

Nửa sau TK XIX

1898

Việt Nam, Cam-puchia, Lào thành thuộc
địa của Pháp
Cuối TK XIX

QUÁ TRÌNH XÂM LƯỢC CỦA CHỦ NGHĨA THỰC DÂN Ở CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á

STT

TÊN NƯỚC ĐÔNG NAM Á

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

In-đô-nê-xi-a
Phi-líp-pin
Việt Nam
Lào
Cam-pu-chia
Xin-ga-po
Mã Lai
Miến Điện
Bru-nây
Xiêm

NƯỚC THỰC DÂN
XÂM LƯỢC – ĐÔ HỘ
Hà Lan, Bồ Đào Nha
Tây Ban Nha, Mĩ
Pháp
Pháp
Pháp
Anh
Anh
Anh
Anh
 

=> Hầu hết các nước Đông Nam Á lần lượt trở thành thuộc địa hoặc phụ
thuộc vào các nước thực dân phương Tây

Phong trào giải phóng dân tộc diễn ra ở khắp nơi, tiêu biểu
là các cuộc khởi nghĩa ở In-đô-nê-xi-a, Phi-lip-pin, Việt Nam,
Cam-pu-chia.

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI
Khai thác lược đồ Hình 18.1,

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Bảng 18.2, mục Nhân vật lịch
Tên thuộc

Thời

Hoạt động giải phóng

địa

gian

dân tộc tiêu biểu

 

 

 

số phong trào giải phóng dân tộc

 

 

 

của nhân dân Đông Nam Á nửa

 

 

 

sau thế kỉ XIX.

 

 

 

sử SGK tr.70, 71 và hoàn thành
Phiếu học tập số 1: Kể tên một

Nhân vật lịch sử
Hô-xê Ri-dan đại diện cho xu hướng ôn
hòa trong phong trào giải phóng dân tộc
ở Phi-líp-pin. Ông chủ trương tuyên
truyền, khơi gọi tinh thần dân tộc, đòi
quyền bình đẳng cho người Phi-líp-pin
trong cuộc đấu tranh với chính quyền
Hình 18.1. Lược đồ Đông Nam Á cuối thế kỉ
XIX đầu thế kỉ XX

Tây Ban Nha
Hô-xê Ri-dan (1861 – 1896)

Bảng 18.2. Một số sự kiện của phong trào giải phóng dân tộc ở Đông Nam Á nửa sau thế kỉ XIX
Tên thuộc địa
In-đô-nê-xi-a

Phi-líp-pin

Việt Nam

Thời gian

Hoạt động giải phóng dân tộc tiêu biểu

1873 – 1903

Chiến tranh giành độc lập của nhân dân Hồi quốc A-chê (Aceh)

1890 – 1907

Khởi nghĩa nông dân đảo Gia-va do Sa-min (Samin) lãnh đạo.

1892 – 1896

Cuộc đấu tranh theo đường lối ôn hòa của Liên minh Phi-líp-pin do Hô-xê
Ri dan thành lập.

1896 – 1897

Khởi nghĩa Bô-ni-pha-xi-ô (Bonifacio) theo xu hướng chống bạo động.

1885 – 1896

Phong trào Cần vương.

1884 – 1913

Khởi nghĩa Yên Thế

1861 – 1892
Cam-pu-chia
1885 – 1886

Cuộc khởi nghĩa của Hoàng than Si-vô-tha( Si Votha) chống thực dân
Pháp và triều đình thân Pháp
Khởi nghĩa nông dân chống Pháp dưới danh nghĩa Hoàng Thân Si-vô-tha.

Đôi nét về người lãnh đạo Hô-xê Ri-dan
- Là nhà thơ, thầy thuốc và nhà hoạt động dân
chủ của Phi-líp –pin.
- Đại diện cho xu hướng cải cách trong phong
trào dân tộc.
- Là một người có tài năng:
 Sáng tác bài thơ Gửi thanh niên Phi-líp-pín
(viết năm 1879), phản ánh tư tưởng yêu
nước trong thời kì đầu của mình.
 Cuốn Đừng đụng vào tôi (1887) nhằm vạch
trần tội ác của thực dân Tây Ban Nha.

Hô-xê Ri-dan
(1861 – 1986)

Liên minh Phi-lip-pin
 Được Hô-xê Ri-dan thành lập năm 1892 và là tổ chúc có uy tín, có
cơ sở cả trong giai cấp tư sản cũng như trong quần chúng.
 Phản đối đấu tranh bạo lực, không tin vào lực lượng của quần chúng
nhân dân, chỉ chú trọng hoạt động trong giới trí thức.
 Ngay sau một vài hoạt động lớn của Liên minh, Ri-dan bị bắt và chịu
án lưu đày.
 Ông bị giải về nước và chịu án tử hình vào ngày 31/12/1896.

Cuộc khởi nghĩa của A-cha Xoa (1863 - 1866)
Là cuộc khởi nghĩa lớn, diễn ra ở các tỉnh giáp với biên giới Việt Nam, đã gây cho thực dân Pháp
nhiều tốn thất to lớn.
A-cha Xoa lúc đầu tham gia cuộc khởi nghĩa của Si-vô-tha, bị đàn áp, ông và nhiều nghĩa quân
phải phiêu bạt sang Việt Nam (Châu Đốc, Tịnh Biên). Số phận của người dân Việt Nam lúc này cũng
giống như người dân Khơ-me, nên cuộc vận động khởi nghĩa của A-cha Xoa gặp nhiều thuận lợi.
Nhân dân Việt Nam đã sẵn sàng giúp đỡ A-cha Xoa chống lại thực dân Pháp và triều đình Khơ-me.
Từ vùng núi Thất Sơn, A-cha Xoa lấy Châu Đốc, Hà Tiên làm bàn đạp đánh về Cam-pu-chia.
Năm 1864, có lần nghĩa quân đã chiếm được tỉnh Cam-pốt và áp sát Phnôm Pênh. Hoạt động của
nghĩa quân trong các năm 1864 - 1865 càng mạnh mẽ. Biên giới Việt Nam - Cam-pu-chia biến thành
vùng căn cứ của cuộc khởi nghĩa A-cha Xoa.
Thực dân Pháp thấy bất lợi, bèn ép buộc nhà Nguyễn bắt A-cha Xoa nộp cho chúng. Ngày
19/3/1866, do bị thương nặng, A-cha Xoa đã rơi vào tay thực dân Pháp.

Nhân dân Phi-lip-pin giải phóng thành phố Xi-bu
khỏi ách thống trị của thực dân Tây Ban Nha
Bô-ni-pha-xi-ô

Phong trào giải phóng dân tộc ở In-đô-nê-xi-a

Tháng 10 - 1873

Nhân

dân

A-chê

anh dũng chiến đấu
chống 3000 quân
Hà Lan đổ bộ lên
vùng này.

Quân Hà Lan tiến quân tại
Bali năm 1846.

Phong trào giải phóng dân tộc ở In-đô-nê-xi-a

1873 - 1909

Xu-ma-tơ-ra là quê hương của người
Minang – In-dô-nê-xi-a

Khởi nghĩa nổ ra ở
Tây Xu-ma-tơ-ra

Vị trí phía Tây của Xu-ma-tơ-ra (màu đỏ)

Phong trào giải phóng dân tộc ở In-đô-nê-xi-a

1878 - 1907

Khởi

nghĩa

của

người Ba Tắc nổ ra
ở Bắc Xu-ma-tơ-ra

1884 - 1886

Năm 1890

Khởi nghĩa nổ ra ở

Nổ ra cuộc khởi

Ca-li-man-tan

nghĩa

do

lãnh đạo

Sa-min

Phong trào giải phóng dân tộc ở Phi-lip-pin

1872

Cuối TK XIX

 Nhân dân thành phố Ca-vi-

 Trong phong trào giải phóng dân tộc đã

tô nổi dậy khởi nghĩa chống

xuất hiện hai xu hướng: cải cách của Hô -

thực dân Tây Ban Nha.

xê Ri-dan và bạo động của Bô-ni-pha-xi-ô.

 Cuối cùng, cuộc khởi nghĩa
thất bại.

 Khơi dậy ý thức dân tộc, chuẩn bị tiền đề
cho cao trào cách mạng sau này.

Phong trào giải phóng dân tộc ở Phi-lip-pin

1896 - 1898

 Cuộc cách mạng bùng nổ, lật đổ ách
thống trị của thực dân Tây Ban Nha
 Cộng hoà Phi-líp-pin ra đời.
 Bị Mỹ thôn tính.

Nhân dân Phi-lip-pin giải phóng thành phố Xi-bu
khỏi ách thống trị của thực dân Tây Ban Nha
(tháng 4/1898 – tranh vẽ)

VIỆT NAM

 Giữa thế kỉ XIX: Cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp xâm lược. Nổi
bật là phong trào Cần vương, khởi
nghĩa nông dân Yên Thế.
 Đầu thế kỉ XX: phong trào giải phóng
dân tộc theo khuynh hướng dân chủ tư
sản với hai xu hướng chính là bạo
động và cải cách.

CAM-PU-CHIA

 Nhiều cuộc khởi nghĩa của nhân dân
nổ ra, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa do
A-cha Xoa lãnh đạo (1863 – 1866),
cuộc khởi nghĩa dưới sự chỉ hủy của
nhà sư Pu-côm-bô (1866 – 1867).
 Cuộc khởi nghĩa do Hoàng thân Si-vôtha đứng đầu đã gây cho Pháp nhiều
thiệt hại lớn.

THẢO LUẬN NHÓM
Tìm hiểu thêm thông tin
trên sách, báo, internet và
thực hiện nhiệm vụ: So
sánh hai cuộc đấu tranh tiêu
biểu theo hai xu hướng –
bạo động cuả Bô-ni-pha-xi-ô
và ôn hòa của Hô-xê Ri-dan
ở Phi-lip-pin.

Hô-xê Ri-dan

Bô-ni-pha-xi-ô

Hướng dẫn thực hiện
Giống nhau
 Là những phong trào yêu nước, chống thực dân Tây Ban Nha.
 Thể hiện tinh thần dân tộc, cổ vũ nhân dân cả nước đứng lên
đấu tranh, giành độc lập dân tộc.

Khác nhau
Nội dung

Xu hướng ôn hòa

Xu hướng bạo động

Lãnh đạo

Hô-xê Ri-dan

Bô-ni-pha-xi-ô

Lực lượng tham gia

Trí thức yêu nước, địa chủ và tư sản
tiến bộ, một số dân nghèo.

Hình thức đấu tranh Đấu tranh ôn hòa
Chủ trương đấu
tranh

Tuyên truyền, khơi dậy ý thức dân tộc,
đấu tranh đòi quyền bình đẳng cho
người Phi-lip-pin.

Thành lập tổ chức “Liên minh Phi-lip-pin”.

Nông dân, dân nghèo thành thị.
Đấu tranh vũ trang
Đấu tranh lật đổ ách thống trị của Tây
Ban Nha, xây dựng quốc gia độc lập.
“Liên hiệp những người con yêu quý của
nhân dân”.

Thất bại nhưng đã thức tỉnh tinh thần Thất bại, nhưng đã giải phóng được
Kết quả, ý nghĩa

dân tộc, chuẩn bị tư tưởng cho cao nhiều vùng, thành lập chính quyền nhân
trào cách mạng sau này.

dân, tiến tới thành lập nền cộng hòa.

KẾT LUẬN
• Các cuộc đấu tranh chống ngoại xâm
của nhân dân các nước Đông Nam Á
nửa sau thế kỉ XIX chuyển sang phong
trào đấu tranh giành độc lập dân tộc, lật
đổ ách thống trị của thực dân.
• Ở mỗi nước, phong trào đấu tranh giành
độc lập diễn ra với những giai đoạn và
hình thức khác nhau.

1. Phong trào giải phóng dân tộc ở Đông Nam Á nửa sau thế kỉ XIX

- Cuối TK XIX đầu thế kỉ XX, phong trào
đấu tranh giải phóng dân tộc diễn ra khắp
nơi, tiêu biểu ở In-đô-nê-xia, Phi-líp-pin,
Việt Nam, Cam-pu-chia,...

02
Phong trào giải phóng dân tộc ở Đông Nam Á
nửa sau thế kỉ XIX

LÀM VIỆC NHÓM
Khai thác thông tin mục 2
SGK tr.71 và trả lời câu hỏi:
Phong trào giải phóng dân tộc ở
Đông Nam Á đầu thế kỉ XX có
điểm gì nổi bật?

Đặc điểm nổi bật
 Có sự tham gia của các tầng lớp tri thức, tiểu tư sản, tư sản dân
tộc, công nhân:

Hội
Phật

Thanh
tử

ma, 1906)

niên

Hiệp hội công nhân

Liên minh xã hội

(Mi-an-

đường sắt (In-đô-

dân chủ In-đô-nê-

nê-xi-a, 1905)

xi-a (1914).

 Chịu ảnh hưởng của trào lưu dân chủ tư sản phương Tây:
 Nỗ lực truyền bá tư tưởng dân chủ, kêu gọi cải cách, nâng cao
dân trí, dân quyền.
 Tập hợp quần chúng hướng tới mục tiêu đấu tranh giành độc lập
dân tộc từ thấp đến cao: đòi chính quyền thực dân thực thi quyền
tự do, dân chủ, cải thiện đời sống, phát triển kinh tế, đấu tranh
chính trị đòi độc lập.

 Diễn ra theo những hình thức khác nhau:

Lào, Cam-pu-chia
Khởi nghĩa do hoàng thân, nhà
sư, nhân dân yêu nước lãnh đạo.
 Khởi nghĩa Pha-ca-đuốc
(1901 – 1903).
 Khởi nghĩa Ong Kẹo
(1901 – 1907).

Việt Nam
Các sĩ phu yêu nước tiến bộ tiếp
thu tư tưởng tư sản phương Tây
khởi xướng.
 Phan Bội Châu,
 Phan Châu Trinh,…

 Diễn ra theo những hình thức khác nhau:

Mi-an-ma

In-đô-nê-xi-a

Đấu tranh bảo vệ tôn giáo của

Giai cấp tư sản dân tộc lớn

dân tộc (Phật giáo), ra đời các

mạnh, tập hợp thành tổ chức

tổ chức Phật giáo, đấu tranh

chính trị riêng của mình, lãnh

chính trị.

đạo các cuộc đấu tranh.

Khởi nghĩa Ong Kẹo
Ong Kẹo quê ở Chà Bản, huyện Thà Tèng (Thateng), tỉnh Xa-ra-vẳn. Người dân
thường gọi ông là My hay Nay My. Sau cuộc khởi nghĩa bùng nổ, nhân dân gọi ông
bằng cái tên tôn kính: Ong Kẹo (có nghĩa là viên ngọc).
Ong Kẹo và các bạn chiến đấu của ông đã tập hợp lực lượng và chuẩn bị đánh
Pháp bằng vũ khí thô sơ tự tạo như giáo mác, súng kíp, nỏ bắn tên độc, các dàn đá,...
Ngày 12/4/1901, nghĩa quân của Ong Kẹo đã mở cuộc tấn công vào đơn vị lính
Pháp ở chùa Thà Tèng. 1 500 nghĩa binh với những tay súng kíp thiện xạ đã bao vây
đơn vị quân Pháp do tên Công sứ Rê-mi (Remi) chỉ huy và giành thắng lợi. Công sứ
Rê-mi và những lính Pháp thoát chết đã chạy về Xa-ra-vẳn. Thắng lợi này đã mở đầu
cho cuộc khởi nghĩa long trời lở đất của nhân dân cao nguyên Bô-lô-ven và nhiều tỉnh
Nam Lào khác kéo dài suốt 37 năm trời.

Nghĩa quân Ong Kẹo xây dựng và mở rộng căn cử rộng khắp từ cao nguyên Bô-lôven, Xa-ra-vẳn và tả ngạn sông Xê-công. Với chiến thuật du kích, thông thạo địa hình,
địa bàn núi rừng hiểm trở, nghĩa quân gây cho quân Pháp những tổn thất nặng nề,
quân Pháp không thế nào tiêu diệt được họ.
Không thế đánh bại nghĩa quân, thực dân Pháp đã đề nghị với Ong Kẹo mở cuộc
đàm phán để chấm dứt đối đầu vũ trang giữa hai bên. Theo thoả thuận, Ong Kẹo đến
chùa Xa-ra-vẳn gặp viên Công sứ Phen-lơ. Lợi dụng phong tục của người Lào là cấm
sờ vào đầu người khác, tên Công sứ Phen-lơ đã giấu súng lục trong chiếc mũ nồi đội
trên đầu. Trong phòng họp chỉ còn lại Ong Kẹo và Phen-lơ, Phen-lơ rút súng bắn chết
Ong Kẹo (ngày 13/10/1907).
(Theo Lương Ninh (Chủ biên) - Đỗ Thanh Bình - Trấn Thị Vĩnh, Lịch sử
Đông Nam Á, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2005, trang 299 – 302)

2. Phong trào giải phóng dân tộc ở Đông Nam Á đầu thế kỉ XX

- Đầu TK XX, phong trào tiếp tục lan rộng
dưới nhiều hình thức, có sự tham gia của
nhiều tầng lớp xã hội (tư sản dân tộc, sĩ phu
yêu nước, trí thức và công nhân).
- Chủ nghĩa Mác được truyền bá trong phong
trào công nhân.