ĐÁP ÁN:

FM – Biến điệu tần số
AM – Biến điệu biên độ

CÁC BẠN QUAN SÁT VÀ LẮNG NGHE VIDEO
SAU

I. Nguyên tắc chung
của truyền thông tin
II. Biến điệu
BÀI 5: BIẾN ĐIỆU

MỤC TIÊU

III. So sánh giữa biến
điệu AM và FM

SÓNG MANG
-Trong viễn thông, người ta sử dụng sóng cao tần, gọi là sóng
mang để truyền đi trong không gian sau khi được phát từ một anten
và dùng để chở (mang) sóng âm tần đi xa.
*Sóng âm tần : Là âm thanh: giọng nói, tiếng nhạc, tiếng động. Là tần
số mà con người có thể nghe được.
-Một thông tin khi được phát ra phải được gửi qua môi trường truyền
trước khi được ghi nhận bởi máy thu tín hiệu. Trong công nghệ viễn
thông, thông tin này được truyền đi dưới dạng sóng điện từ có tần số
cao để có thể truyền đi xa dễ dàng bởi các anten.

BIẾN ĐIỆU
-Biến điệu là quá trình sử dụng sóng điện từ có tần số cao (gọi là sóng
mang) để mang (phát) các tín hiệu có tần số thấp (sóng âm tần).
-( Âm thanh (sóng cơ học) được biến đổi thành sóng điện từ cùng tần
số).

*Các cách biến điệu:

- Biến điệu biên độ (AM: Amplitude Modulation).
- Biến điệu tần số (FM: Frequency Modulation).

A, BIẾN ĐIỆU BIÊN ĐỘ (AM)

- là một kĩ thuật
được sử dụng để
truyền thông tin qua
một sóng mang,
- biên độ của tín
hiệu sóng mang thay
đổi theo biên độ của
sóng âm tần theo thời
gian,
- tần số và pha của
sóng mang được giữ
nguyên không thay
đổi.

A, BIẾN ĐIỆU BIÊN ĐỘ (AM)
- Bộ nhân  nhân
2 tín hiệu tương tự
đầu vào  tạo ra 1 tín
hiệu tương tự ở đầu
ra.
- Biên độ của tín
hiệu đầu ra là tích của
hai biên độ tín hiệu
đầu vào.

TÌM HIỂU BĂNG THÔNG CỦA TÍN HIỆU BIẾN ĐIỆU AM
- Băng thông là dải tần số đo bằng hiệu của tần số cao nhất và tần số thấp
nhất.
BAM dãi tần số của tín hiệu biến điệu AM.
fm là tần số và cũng là băng thông của tín hiệu
âm tần.

Hình 4.3

fc là tần số của tín hiệu sóng mang.

- Mỗi tín hiệu biến điệu AM chiếm một băng thông nhất định, có tần số trung
tâm là fc.
- Mỗi trạm thu phát phải sử dụng các tần số sóng mang khác nhau để tránh
nhiễu/chồng lấp lên nhau.

BẠN CÓ BIẾT
Tín hiệu
âm tần

Tín hiệu
cao tần

Tín hiệu
đầu ra

Micro

Khuếch đại qua mạch khuếch đại âm tần

Cassette, đầu đĩa CD,…

có tần số trên 30 Hz

được tạo bởi mạch dao động
tần số cao tần theo qui định của đài phát.

sóng mang

có tần số bằng tần số cao
có biên độ thay đổi theo tín hiệu âm tần.

PHÂN CHIA CẤP PHÁT DẢI TẦN SỐ
- Theo tiêu chuẩn băng thông của tín hiệu audio (tiếng nói hoặc âm nhạc)
thường từ 4kHz đến 5kHz.
- Một trạm Radio AM cần có băng thông từ 9kHz đến 10kHz.
Châu Á: khoảng cách mỗi
kênh là 9kHz.

Hình 4.4

Châu Mỹ: khoảng cách mỗi
kênh là 10kHz.

- Các trạm AM có các tần số sóng mang nằm bất kì đâu trong dải này.
Tần số sóng mang của mỗi trạm phải cách nhau ít nhất 9kHz đến 10kHz
để tránh nhiễu sóng.

Trong biến điệu AM,
đặc tính nào của sóng
mang thay đổi, đặc tính
nào giữ nguyên?

Biên độ thay đổi, tần
số và pha của sóng giữ
nguyên.

Trong dải tần số
526,5kHz đến 1606,5kHz
( Châu Á) có bao nhiêu
kênh radio AM? Tại cùng
một thời điểm có bao
nhiêu kênh được phép
hoạt động?

- Trong dải tần số 526,5kHz đến 1606,5kHz ở châu Á, với độ
rộng của một kênh AM khoảng 9 kHz, số lượng kênh AM :
(1606,5 kHz - 526,5 kHz =1080 kHz / 9 kHz = 120 kênh
- Tại cùng một thời điểm, chỉ có một kênh AM được phép hoạt
động trên một tần số cụ thể trong dải tần số này, do đó có thể
có tối đa 120 kênh AM hoạt động cùng một lúc trong dải tần số
526,5kHz đến 1606,5kHz.
- Tuy nhiên, thực tế sử dụng không đạt tối đa do vấn đề về
trang bị, mật độ dân số và yêu cầu sử dụng đa dịch vụ trên
cùng một dải tần số.

Hãy cho biết trong
biến điệu biên độ
(AM), tại sao ta cần
chuyển sóng âm thành
sóng điện từ?
Chúng ta cần phải chuyển sóng âm thành sóng điện
từ vì:
- Sóng âm không thể truyền đi được xa, và chất
lượng truyền đi không còn như ban đầu.
- Cũng giống như việc bạn không thể đang ở Hà Nội
mà nói chuyện bình thường với người ở Thái Bình
như bạn đang nói ở trong phòng với nhau được, vì
sóng âm không thể truyền đi được quãng đường xa
như thế.
- Để sóng âm truyền đi được xa thì người ta phải

Câu 1: Biến điệu tần số là phương pháp cần thiết cho việc
A. nhận sóng vô tuyến.
B. truyền sóng vô tuyến.
C. nhận và truyền sóng vô tuyến.
D. nhận và truyền sóng vô tuyến đều không đúng.
Đáp án: B

B. BIẾN ĐIỆU FM
Khi muốn nghe nhạc qua máy
phát thanh (radio) với chất
lượng âm thanh cao, ta thường
nghe kênh FM.
Vậy biến điệu tần số (FM) là gì?

Biến điệu tần số (FM) là một kĩ thuật được
sử dụng để truyền thông tin qua một sóng
mang, tần số của tín hiệu sóng mang thay đổi
theo biên độ của sóng âm tần, biên độ đỉnh
và pha của tín hiệu sóng mang không thay
đổi.

N
Ậ
U
L
THẢ O

Hãy nêu các bước phát tín
hiệu của sóng biến điệu tần
số?

-Sóng thông tin được biến đổi thành song điện từ tần số thấp .
-Một dao động tử cung cấp song mang cao tần
-Sóng điện từ thông tin được tích hợp vào sóng mang nhờ thiết bị
bộ trộn sóng.
-Tín hiệu đầu ra có tần số thay đổi theo tần số sóng thông tin và
được khuếch đại trước khi được phát ra từ anten phát .

N
Ậ
U
L
THẢ O

So sánh chức năng của mạch
tách sóng và loa trong máy thu
sóng với mạch trộn sóng và
micro trong máy phát sóng.

Chức năng của mạch tách sóng và loa trong máy thu
sóng với mạch trộn sóng và micro trong máy phát sóng
có chức năng ngược nhau.
- Micro và mạch trộn sóng có chức năng tiếp nhận thông
tin truyền đi ban đầu, chuyển thành tín hiệu sóng điện
từ, trộn sóng điện từ âm tần đó với sóng mang để truyền
đi.
- Loa và mạch tách sóng có chức năng tách tín hiệu ban

III. SO SÁNH BIẾN ĐIỆU AM VÀ FM
Hãy tìm hiểu trên internet,
sách, báo và cho biết kênh
VOV giao thông phát sóng
sử dụng biến điệu AM hay FM?
Kênh VOV giao thông phát
sóng
sử dụng biến điệu FM

ĐẶC ĐIỂM

BIẾN ĐIỆU AM

BIẾN ĐIỆU FM

Cách thức truyền

Thay đổi biên độ

Thay đổi tần số

Dải tần số sử dụng

526,5 đến 1606,5 kHz

88 đến 108 MHz

Độ rộng kênh/
băng thông

9 kHz hoặc 10 kHz

100 kHz

Chất lượng âm thanh

Chất lượng âm thanh kém hơn FM,
nhưng rẻ hơn và truyền được
khoảng cách xa. Băng thông thấp
hơn nên có thể có nhiều trạm hơn ở
bất kì tần số nào

Chất lượng âm thanh tốt hơn do
băng thông cao hơn. Tín hiệu FM bị
ảnh hưởng bởi các rào cản vật lí

Phạm vi phát sóng

526,5 đến 1606,5 kHz
AM dễ bị nhiễu hơn vì nhiễu
ảnh hưởng đến biên độ, đó là
nơi thông tin được "lưu trữ"
trong tín hiệu AM.

88 đến 108 MHz

Ảnh hưởng bởi nhiễu

FM ít bị nhiễu hơn vì thông tin trong
tín hiệu FM được truyền qua việc
thay đổi tần số chứ không phải biên
độ.

BẠN CÓ BIẾT
Phát thanh AM được thử nghiệm lần đầu tiên năm 1900, đến năm
1920, phát thanh AM mới được phổ biến rộng rãi, sau sự phát triển của máy
thu thanh. Loại hình phát sóng này tiếp tục thống trị 30 năm tiếp theo, được
gọi là thời đại vàng của phát thanh, cho đến khi truyền hình trở nên phổ biến
năm 1950. Phát thanh AM còn bị thu hẹp do sự phát triển mạnh mẽ từ phát
thanh FM.
Phát thanh AM rất dễ bị nhiễu, thường bị gián đoạn bởi các tòa nhà cao
tầng và thời tiết, đây là một vấn đề lớn trong thế giới ngày nay. Độ trung
thực của âm thanh rất hạn chế.
Vì vậy để truyền tiếng nói thường dùng AM còn truyền âm nhạc thì lại
dùng FM và kĩ thuật số.

BẠN CÓ BIẾT

1. Quá trình phát tín hiệu ở đài phát AM, FM

Tín hiệu sau khi được biến điệu thành sóng mang, được khuếch
đại lên công suất hàng ngàn oát sau đó được truyền tới anten
Quá trình phát sóng radio
phát.
AM và việc thu tín hiệu khi
đài phát ở xa máy thu.

Sóng AM có thể truyền đi xa hàng ngàn kilomet và truyền theo đường thẳng, các đài phát AM sử dụng băng sóng
ngắn (Từ 4 MHz đến 23 MHz)
Với biến điệu FM, tần số thay đổi theo biên độ của tín hiệu âm tần, khoảng biến đôir là 150 kHz.Do sóng FM có cự li
truyền ngắn nên thường được sử dụng làm sóng phát thanh trên các địa phương.

LẬT MẢNH GHÉP TÌM TỪ KHÓA ● Có 1 bức tranh ẩn dưới 6

mảnh ghép.
● Mỗi HS có quyền lựa
chọn 1
mảnh ghép. Mỗi mảnh
ghép tương ứng với 1 câu
hỏi. Trả lời đúng,
Trả lời sai HS đó sẽ bị phạt
Thời gian suy nghĩ: 10
giây.
● Mỗi câu trả lời đúng được
10
điểm.

TỪ KHÓA: ĐIỆN THOẠI

Câu hỏi 1: Biến điệu tần số là gì?
Là một kĩ thuật được sử dụng để truyền thông tin
qua một sóng mang, tần số của tín hiệu sóng
mang thay đổi theo biên độ của sóng âm tần, biên
độ đỉnh và pha của tín hiệu sóng mang không đổi.

Câu hỏi 3: Trong biến điệu AM, đặc
tính nào của sóng mang thay đổi,
đặc tính nào giữ nguyên?
Trong biến điệu AM, biên độ của sóng mang thay đổi
còn tần số, chu kì, pha được giữ nguyên.

Câu hỏi 4: Nêu một số ví dụ thực tế về
cách truyền thông tin trước khi điện
thoại được phát minh
?

Tiếng trống , đốt khói, cờ tín hiệu,điện báo…..

Câu hỏi 5:? Khi muốn nghe nhạc qua máy
phát thanh (radio) với chất lượng âm thanh
cao, ta thường nghe kênh AM hay FM? Vì
sao?
Muốn nghe nhạc qua máy phát thanh (radio) với chất lượng
âm thanh cao ta thường sử dụng kênh FM. Vì sóng FM có
chất lượng âm thanh tốt hơn, ít bị nhiễu, vẫn giữ được biên
độ như âm thanh gốc.

Câu hỏi 2: Có mấy loại biến điệu
chủ yếu? Đó là những biến điệu
gì?

Có 2 loại biến điệu. Biến điệu AM ( biến điệu biên
độ) và biến điệu FM ( biến điệu tần số)

Câu hỏi 6: Dựa vào Hình 5.11, cho
biết khi sóng FM xuyên qua tầng điện li
và đi vào không gian, làm cách nào để
máy thu đặt tại mặt đất có thể nhận
được tín hiệu sóng FM khi nó không
phản xạ trở lại Trái Đất như sóng AM?
Để máy thu đặt tại mặt đất có thể tiếp
nhận được tín hiệu sóng FM thì người ta
cần thêm các đài tiếp sóng (các vệ tinh),
để thu nhận tín hiệu
. sóng FM sau đó
phát ngược trở lại mặt đất để các máy
thu thu nhận được tín hiệu đó.