CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BUỔI HỌC

KHỞI ĐỘNG

I: KHỞI ĐỘNG

NHỮNG QUẢ
BÓNG BAY

NHỮNG QUẢ
BÓNG BAY
Mỗi đội cử 1 thành viên chọn và
làm bể 1 quả bóng bất kỳ, trong
quả bóng sẽ là một con số tương
ứng với câu hỏi. Trả lời đúng, đội
sẽ nhận được 10 điểm, trả lời sai
cả đội bị trừ 10 điểm
START

1

2

3

4

Bào quan nào sau đây là trung tâm điều khiển mọi
hoạt động sống của tế bào?

A. Tế bào chất
B. Nhân tế bào
C. Lưới nội chất

START

1

2

3

4

Ribosome được cấu tạo từ:

A. rRNA và protein.
B. rRNA và DNA.
C. Lipoprotein và DNA.

START

1

2

3

4

Đặc điểm nào sau đây chỉ có ở tế bào thực
vật mà tế bào động vật không có?
A. Có trung thể
B. Có thành cellulose và lục lạp
C. Chất dự trữ là glycogen

STAR
T

1

2

3

4

Điểm khác biệt cơ bản giữa tế bào nhân sơ và
tế bào nhân thực là gì?
A. Tế bào nhân thực nhỏ hơn tế bào
nhân sơ.
B. Tế bào nhân sơ có màng nhân.
C. Tế bào nhân thực có màng nhân bao
bọc vật chất di truyền.

START

1

2

3

4

Bài 8

TẾ BÀO NHÂN THỰC

MỤC TIÊU
Hiểu và biết:
- Biết được cấu tạo và chức năng của các
bào quan: lưới nội chất, bộ máy Golgi,
Lysosome, Không bào
- Phân tích được mối quan hệ giữa cấu tạo
và chức năng của các bào quan trên.
- Áp dụng kiến thức vào trong giải quyết
các câu hỏi, giải thích các hiện tượng thực

NỘI DUNG BÀI HỌC

01

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA
TẾ BÀO NHÂN THỰC

02

CẤU TẠO CỦA
TẾ BÀO NHÂN THỰC

CẤU TẠO CỦA
TẾ BÀO NHÂN THỰC

Hoạt động
STEM

NHÀ THIẾT
KẾ TẾ BÀO
TÀI BA

NHIỆM VỤ
Nhiệm vụ: Các nhóm sẽ đóng vai là nhà thiết kế tế bào. Mỗi nhóm
sẽ được phát ngẫu nhiên 1 bản vẽ 1 bào quan trong tế bào. Nhiệm
vụ của nhóm là:
• Nghiên cứu xem đây là bản vẽ của bào quan nào
• Chế tạo mô hình mô phỏng bào quan đó
• Thuyết trình về sản phẩm chế tạo của nhóm mình theo những
yêu cầu trong bản vẽ.

TIÊU CHÍ CHẤM ĐIỂM
Tiêu chí

Điểm

Đảm bảo giống hình dạng của bào
2
quan
Phần thuyết trình trả lời đúng và
đầy đủ các câu hỏi trong bản vẽ

4

Thuyết trình tự tin, lưu loát
Sáng tạo & thẩm mỹ
Tổng cộng

2
2
10 điểm

SẢN PHẨM MẪU

BẢN VẼ 1. “BẾN CẢNG” VÀ “NHÀ MÁY” TỔNG HỢP SINH HỌC

Nhóm hãy chế tạo bào quan được mô phỏng trong
bản vẽ ở hình bên. Yêu cầu thuyết trình:
Câu 1. Hãy cho biết đây là cơ quan nào trong tế bào.
Ghi tên các bộ phận cấu tạo chính của cơ quan này
vào ảnh
Câu 2. Phân biệt lưới nội chất hạt và lưới nội chất trơn
về cấu tạo và chức năng.
Câu 3. Tế bào gan và tế bào cơ có loại lưới nội chất
nào phát triển mạnh? Giải thích.

1…………….

2…………

BẢN VẼ 2. “TRUNG TÂM ĐÓNG GÓI VÀ PHÂN PHỐI”

Nhóm hãy chế tạo bào quan được mô phỏng trong
bản vẽ ở hình bên. Yêu cầu thuyết trình:
Câu 1. Hãy cho biết đây là cơ quan nào trong tế bào.
Câu 2. Trình bày chức năng chính của cơ quan này
trong tế bào
Câu 3. Giải thích mối liên hệ chức năng giữa ribosome
– lưới nội chất – bộ máy Golgi trong quá trình hình
thành và vận chuyển protein.

BẢN VẼ 3. “NHÀ MÁY TÁI CHẾ” CỦA TẾ BÀO

Nhóm hãy chế tạo bào quan được mô phỏng
trong bản vẽ ở hình bên. Yêu cầu thuyết trình:
Câu 1. Hãy cho biết đây là cơ quan nào trong tế

1………..

2……....

bào. Nêu tên các bộ phận cấu tạo chính của cơ
quan này
Câu 2. Mô tả cách cấu tạo của cơ quan này phù
hợp với chức năng của nó.
Câu 3. Trong các tế bào sau: tế bào cơ, tế bào
hồng cầu, tế bào bạch cầu và tế bào thần kinh, tế
bào nào có nhiều cơ quan nói trên nhất? Giải thích.

3……..
…………
………….
..

4………
………
….……

BẢN VẼ 4. “TÚI BẢO DƯỠNG” ĐA NĂNG CỦA TẾ BÀO

Nhóm hãy chế tạo bào quan được mô phỏng trong
bản vẽ ở hình bên. Yêu cầu thuyết trình:
Câu 1. Hãy cho biết đây là cơ quan nào trong tế bào.
Câu 2. Nêu các chức năng chính của cơ quan này trong
tế bào thực vật.
Câu 3. Cơ quan này của tế bào trùng giày có đặc điểm gì
đặc biệt?
Câu 4. So sánh cơ quan này của tế bào thực vật và của
động vật nguyên sinh về chức năng.

?

BÁO CÁO
KẾT QUẢ VÀ
SỬA BÀI

BẢN VẼ 1. “BẾN CẢNG” VÀ “NHÀ MÁY” TỔNG HỢP SINH HỌC

Nhóm hãy chế tạo bào quan được mô phỏng trong
bản vẽ ở hình bên. Yêu cầu thuyết trình:
Câu 1. Hãy cho biết đây là cơ quan nào trong tế bào.
Ghi tên các bộ phận cấu tạo chính của cơ quan này
vào ảnh
Câu 2. Phân biệt lưới nội chất hạt và lưới nội chất trơn
về cấu tạo và chức năng.
Câu 3. Tế bào gan và tế bào cơ có loại lưới nội chất
nào phát triển mạnh? Giải thích.

1…………….

2…………

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
3. Lưới nội chất - "bến cảng" và "nhà máy" tổng hợp sinh học
Lưới nội chất có cấu tạo phù hợp với
chức năng như thế nào?

Lưới nội chất hạt

Lưới nội chất trơn

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
3. Lưới nội chất - "bến cảng" và "nhà máy" tổng hợp sinh học
Lưới nội chất là một hệ thống gồm
các ống và các túi dẹt chứa dịch nối
thông nhau thành một màng lưới,
gồm:
Lưới nội chất hạt
Lưới nội chất trơn
Lưới nội chất hạt

Lưới nội chất trơn

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
3. Lưới nội chất - "bến cảng" và "nhà máy" tổng hợp sinh học
Lưới nội chất hạt gồm hệ
thống các đường ống tạo nên
bởi lớp kép phospholipid, một
đầu liên kết với màng nhân,
đầu kia liên kết với lười nội
chất trơn.
Trên màng lưới nội chất hạt có
các hạt ribosome

Lưới nội chất hạt

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
3. Lưới nội chất - "bến cảng" và "nhà máy" tổng hợp sinh học
Protein tổng hợp được ở
ribosome sẽ được đưa
vào trong lưới nội chất để
chuyển qua túi tiết
Túi tiết (còn gọi là túi vận
chuyển) có chức năng vận
chuyển protein tới bộ máy
Golgi

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
3. Lưới nội chất - "bến cảng" và "nhà máy" tổng hợp sinh học
Trong các tế bào: tế bào thần kinh, tế bào tinh hoàn, tế bào gan, tế bào cơ,
tế bào bạch cầu, tế bào nào có lưới nội chất trơn phát triển, tế bào nào có
lưới nội chất hạt phát triển? Giải thích

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
3. Lưới nội chất - "bến cảng" và "nhà máy" tổng hợp sinh học
Lưới nội chất trơn là hệ thống
màng dạng ống dẹp thông với
lưới nội chất hạt, có ít hoặc
không có ribosome

Lưới nội chất trơn

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
3. Lưới nội chất - "bến cảng" và "nhà máy" tổng hợp sinh học
Chức năng của lưới nội chất trơn:
Chứa các enzyme tham gia tổng hợp
nhiều loại lipid, chuyển hóa đường,
khử độc
Là kho dự trữ Ca2+ để thực hiện
nhiều chức năng khác nhau, trong
đó có chức năng co cơ và truyền tin
tế bào

Lưới nội chất trơn

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
3. Lưới nội chất - "bến cảng" và "nhà máy" tổng hợp sinh học
Chức năng của lưới nội chất trơn:
Là nơi tổng hợp nên các sterol và
phospholipid cấu tạo nên các loại
màng của tế bào, các hormone
sinh dục, tổng hợp và dư trữ
triglyceride, tổng hợp và phân
giải glycogen giúp điều hòa
đường huyết

Lưới nội chất trơn

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
3. Lưới nội chất - "bến cảng" và "nhà máy" tổng hợp sinh học
Các tế bao gan có lưới nội
chất phát triển mạnh chứa
các enzyme tham gia vào quá
trình khử độc các chất như
rượu và nhiều loại hóa chất
độc hại khác

BẢN VẼ 2. “TRUNG TÂM ĐÓNG GÓI VÀ PHÂN PHỐI”

Nhóm hãy chế tạo bào quan được mô phỏng trong
bản vẽ ở hình bên. Yêu cầu thuyết trình:
Câu 1. Hãy cho biết đây là cơ quan nào trong tế bào.
Câu 2. Trình bày chức năng chính của cơ quan này
trong tế bào
Câu 3. Giải thích mối liên hệ chức năng giữa ribosome
– lưới nội chất – bộ máy Golgi trong quá trình hình
thành và vận chuyển protein.

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
4. Bộ máy Golgi – nơi phân loại, đóng gói và phân phối sản phẩm của tế bào
Mô tả cấu trúc và chức năng
của bộ máy Golgi

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
4. Bộ máy Golgi – nơi phân loại, đóng gói và phân phối sản phẩm của tế bào

Bộ máy Golgi gồm các túi
dẹp nằm song song với
nhau nhưng tách rời nhau
Nơi tập trung chế biến, lắp
ráp, đống gói các phân tử
protein, lipid rồi phân phối
chúng đến nơi cần thiết

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
4. Bộ máy Golgi – nơi phân loại, đống gói và phân phối sản phẩm của tế bào
Ví dụ: protein được tổng hợp từ
ribosome trên lưới nội chất hạt
được gửi đến bộ máy Golgi bằng
các túi tiết. Tại đây, chúng được
gắn thêm các chất khác, như
chuỗi đường ngắn tạo
nên
glycoprotein rồi bao gói vào trong
các túi tiết để chuyển đến các vị
trí khác trong tế bào hoặc xuất ra
ngoài qua màng tế bào

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
4. Bộ máy Golgi – nơi phân loại, đống gói và phân phối sản phẩm của tế bào
Ribosome, lưới nội chất và bộ máy Golgi có liên quan như thế nào về mặt
chức năng?

 
Ribosome, lưới nội chất và bộ máy Golgi có liên quan mật thiết với nhau
trong quá trình thực hiện chức năng tổng hợp protein:
- Ribosome là nơi tổng hợp protein.
- Protein tổng hợp được ở ribosome sẽ được đưa vào trong lưới nội chất để vận
chuyển qua túi vận chuyển (túi tiết) và vận chuyển tới bộ máy Golgi.
- Tại bộ máy Golgi, protein được chế biến, lắp ráp cho hoàn thiện cấu trúc. Sau đó,
những protein này sẽ được đóng gói vào trong các túi tiết và phân phối đến các vị
trí khác nhau trong tế bào hoặc xuất ra ngoài qua màng tế bào.

BẢN VẼ 3. “NHÀ MÁY TÁI CHẾ” CỦA TẾ BÀO

Nhóm hãy chế tạo bào quan được mô phỏng
trong bản vẽ ở hình bên. Yêu cầu thuyết trình:
Câu 1. Hãy cho biết đây là cơ quan nào trong tế

1………..

2……....

bào. Nêu tên các bộ phận cấu tạo chính của cơ
quan này
Câu 2. Mô tả cách cấu tạo của cơ quan này phù
hợp với chức năng của nó.
Câu 3. Trong các tế bào sau: tế bào cơ, tế bào
hồng cầu, tế bào bạch cầu và tế bào thần kinh, tế
bào nào có nhiều cơ quan nói trên nhất? Giải thích.

3……..
…………
………….
..

4………
………
….……

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
5. Lysosome – “nhà máy” tái chế rác thải và chế biến thức ăn của tế bào
Em hãy cho biết lysozome có cấu
tạo phù hợp với chức năng như
thế nào?

Lớp lipid

Các protein vận chuyển
màng glycosyl hóa

Màng

Phức hợp enzyme
thủy phân

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
5. Lysosome – “nhà máy” tái chế rác thải và chế biến thức ăn của tế bào
Lysosome là bào quan dạng túi
có màng đơn, chứa các loại
enzyme thủy phân protein,
nucleic acid, carbonhydrat,
lipid, các bào quan và thậm chí
là các tế bào cần thay thế

Lớp lipid

Lysosome được hình thành từ
bộ máy Golgi và có ở các tế Các protein vận chuyển
màng glycosyl hóa
bào động vật

Màng

Phức hợp enzyme
thủy phân

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
5. Lysosome – “nhà máy” tái chế rác thải và chế biến thức ăn của tế bào
Những tế bào bị tổn thương,
các tế bào và bào quan quá hạn
sử dụng được enzyme của
lysosome phân giải, lấy những
gì có thể tái sử dụng, còn chất
thải được xuất ra ngoài tế bào

Lớp lipid

Lysosome còn hỗ trợ tế bào Các protein vận chuyển
tiêu hóa thức ăn theo con
màng glycosyl hóa
đường thực bào

Màng

Phức hợp enzyme
thủy phân

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
5. Lysosome – “nhà máy” tái chế rác thải và chế biến thức ăn của tế bào
Trong các tế bào sau: tế bào cơ, tế bào hồng cầu, tế bào bạch cầu và tế bào
thần kinh, loại tế bào nào có nhiều lysosome nhất? Giải thích

BẢN VẼ 4. “TÚI BẢO DƯỠNG” ĐA NĂNG CỦA TẾ BÀO

Nhóm hãy chế tạo bào quan được mô phỏng trong
bản vẽ ở hình bên. Yêu cầu thuyết trình:
Câu 1. Hãy cho biết đây là cơ quan nào trong tế bào.
Câu 2. Nêu các chức năng chính của cơ quan này trong
tế bào thực vật.
Câu 3. Cơ quan này của tế bào trùng giày có đặc điểm gì
đặc biệt?
Câu 4. So sánh cơ quan này của tế bào thực vật và của
động vật nguyên sinh về chức năng.

?

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
6. Không bào – “túi bảo dưỡng” đa năng của tế bào
Không bào
Ở tế bào thực vật, không bào là bào
quan có một lớp màng bao bọc
Không bào lớn nằm giữa tế bào
được gọi là không bào trung tâm
giúp điều hòa áp suất thẩm thấu
trong tế bào
Các không bào được bắt nguồn từ
lưới nội chất hay bộ máy Golgi

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
6. Không bào – “túi bảo dưỡng” đa năng của tế bào
Một số không bào ở tế bào của
nhiều loại lá, hoa và quả, chứa các
sắc tố nhằm thu hút côn trùng đến
thụ phấn, các động vật đến ăn và
phát tán hạt

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
6. Không bào – “túi bảo dưỡng” đa năng của tế bào

Số khác được dùng làm kho chứa các
chất như carbonhydrat, ion, các loại
muối, chất phế thải, các enzyme thủy
phân các đại phân tử sinh học cũng
như các enzyme khử các chất độc từ
bên ngoài xâm nhập vào tế bào

Không bào

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC
6. Không bào – “túi bảo dưỡng” đa năng của tế bào
Một số loài động vật nguyên sinh như
trùng giày có các không bào co bóp
làm nhiệm vụ như những chiếc bơm,
bơm nước ra khỏi tế bào khi tế bào bị
hấp thụ quá nhiều nước
Không bào tiêu hóa chứa các enzyme
giúp chúng tiêu hóa thức ăn

II. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO NHÂN THỰC

Kết luận:
Những bào quan như lưới nội chất, màng nhân, lysosome, bộ
máy Golgi, không bào và màng tế bào đều được xếp vào hệ
thống nội màng vì các bộ phận này có thể kết nối trực tiếp với
nhau hoặc có thể chuyển đổi các đoạn màng cho nhau

LUYỆN TẬP

VÒNG QUAY
MAY MẮN
Lớp chia thành 4 đội chơi. Mỗi đội chơi sẽ trả lời 2 câu hỏi.
Trước mỗi lượt chơi, đội sẽ cử thành viên lên quay vòng quay
may mắn và chọn câu hỏi cho đội.
Đội chơi sẽ thảo luận và đưa ra câu trả lời trong vòng 15s.
Nếu đúng nhận được số điểm tương ứng số điểm đã quay được,
nếu sai các đội chơi còn lại được quyền trả lời câu hỏi và giành
lấy số điểm. Trong các câu hỏi có 1 câu phần thưởng, đội chơi
không cần trả lời mà vẫn được cổng điểm đã cuộc
Sau 2 lượt chơi, tổng kết đội nào nhiều điểm nhất là đội giành
chiến thắng.