BÀI 1: TIẾNG NÓI CỦA VẠN
VẬT

Văn bản
2:

SAN
G
THU
Hữu

Thỉnh

MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
0 Nhận diện được đặc điểm của thể
1thơ năm chữ: hình ảnh, vần, nhịp, ...
Cảm
nhận
và
phân
tích
được
cảm
0
2 xúc tinh tế của nhà thơ thông qua
các hình ảnh thơ
0
3
0
4

Nhận ra được điểm khác biệt trong cách
cảm nhận về mùa thu của thơ Hữu Thỉnh
Thể hiện những suy nghĩ, cảm nhận về
một hình ảnh thơ, khổ thơ, tác phẩm thơ

SANG
THUKHỞI ĐỘNG
HOẠT ĐỘNG

SANG
THU
HOẠT ĐỘNG
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

I. Giới Thiệu:

1. Tác
giả:

HỮU
THỈNH
- Sinh 1942 quê ở Tam Dương - Vĩnh Phúc
- Ông tham gia quân đội và bắt đầu sáng tác thơ
từ năm 1963
- Thơ ông thường có những liên tưởng độc đáo
thể hiện những suy tưởng giàu chất nhân văn
và cái nhìn mang màu sắc triết lí về cuộc sống.
- Một số tác phẩm tiêu biểu: Thư mùa đông,
Trường ca biển, Từ chiến hào tới thành phố, ...

CÁC TÁC PHẨM TIÊU

II. Trải nghiệm cùng
văn bản:
* Đọc văn bản:
- Học sinh đọc đúng: giọng
nhẹ nhàng, nhịp chậm
khoan thai, trầm lắng và
thoáng suy tư
- Tìm hiểu từ ngữ khó:
chùng chình, dềnh dàng, ...

II. Trải nghiệm cùng văn
bản:

- Xuất xứ: Sang thu được sáng tác vào năm 1977, in trong tập
“Từ chiến hào đến thành phố” – 1991.
- Thể loại: thể thơ năm chữ
- Bố cục: 3 phần
+ Khổ 1: Tín hiệu giao mùa;
+ Khổ 2: Sự chuyển biến của đất trời vào thu;
+ Khổ 3: Sang thu – suy ngẫm và triết lí.

* Nhan đề tác phẩm:
Sang thu
Có thể thay thế
- Thể hiện khoảnh khắc giao
từ
nhan mùa
đề “Sang
thu” thành
hạ sang thu,
“Thu”
hay
“Mùa
- Bộc lộ những cảm nhận
tinh tế của
thu” được
Hữu Thỉnh về sự chuyểnkhông?
mình của
Vì sao
đất trời.

III. SUY
NGẪM

VÀ PHẢN
HỒI

III. SUY NGẪM VÀ PHẢN
HỒI

1.
Tín
hiệu
giao
mùa

Hương
ổi
Gió
se
Sương

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về.

- Bỗng: gợi cảm giác ngỡ ngàng, ngạc nhiên, thu đến
bất ngờ không hẹn trước.
- Hương ổi – thứ hương thơm dân dã, mộc mạc của cây
trái vườn nhà, thứ quà quê bình dị thân quen trong cuộc
sống.
- Phả: sự lan tỏa, trộn lẫn
- Gió se: ngọn gió heo may lành lạnh đủ để dậy cảm xúc trong ta khiến ta
cảm thấy lâng lâng, dễ chịu trước khoảnh khắc giao mùa.

“…giữa cái khoảnh khắc giao mùa kì lạ thì
điều khiến tâm hồn tôi phải lay động, phải
giật mình để nhận ra, đó chính là hương
ổi. Với tôi, thậm chí với nhiều người khác
thì mùi hương đó gợi nhớ đến tuổi ấu thơ,
gợi nhớ những đứa trẻ ẩn hiện trong triền
ổi chín ven sông…Hương ổi tự nó xộc
thẳng vào những miền thơ ấu thân thiết
trong tâm hồn chúng ta.”
(Lời tự bạch)

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
- Sương chùng chình: Nhân hóa, từ láy
+ Gợi hình: màn sương mờ ảo, giăng nhẹ nhàng nơi
đường thôn ngõ xóm,
+ Gợi tình người: lưu luyến, bâng khuâng.
- Ngõ: ngõ thực của làng quê, ngõ thời gian
nối giữa 2 mùa.

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
Hình như: Như một lời tự vấn, gợi
thoáng bâng khuâng ngỡ ngàng, cái giật mình
bối rối của tác giả trước mùa thu.
Sự cảm nhận tinh tế của tác giả trước thiên
nhiên trong khoảnh khắc giao mùa.

III. SUY NGẪM VÀ PHẢN
HỒI
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ

Sông: “dềnh dàng”-> dòng
sông hiền hòa, êm dịu, trầm
tư, sâu lắng
Chim: vội vã -> những cánh chim
hối hả, vội vã bay về phương Nam

Đám mây mùa hạ: vắt nửa -> sự vận
Vắt nửa mình sang thu
độngcủa thời gian,tăng sức tạo hình
trong không gian
Nghệ thuật nhân hóa, từ láy tạo không gian thu rộng
mở, khoáng đạt; hình ảnh thơ giàu chất tạo hình => Hữu
Thỉnh là hồn thơ nhạy cảm, yêu thiên nhiên tha thiết.

III. SUY NGẪM VÀ PHẢN
HỒI
"Mây mùa hạ thường chứa nhiều màu sắc, thậm chí là giông bão, tựa
hồ những ước mơ khao khát của tuổi trẻ...Tuy nhiên, giữa ước mơ và
thực tại là hai thế giới luôn đối lập nhau và chẳng phải ước mơ nào
cũng thành hiện thực...Sự dang dở, sự mất mát là một hiện thực buộc
chúng ta phải chấp nhận trong cuộc sống của mình. Ngay cả người
lính cũng vậy. Rất nhiều đồng đội của tôi đã nằm lại ở tuổi còn rất trẻ,
ở ngưỡng của mùa đẹp nhất của cuộc đời. Vì thế nên đám mây trong
thơ ấy chỉ "vắt nửa mình sang thu" thôi, nửa còn lại đã trở thành kí
ức… »
(Lời tự bạch)

II. SUY NGẪM VÀ PHẢN
HỒI
3. Sang thu – suy ngẫm

và triết lí

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Sấm cũng bớt bất ngờ

Đã vơi dần cơn mưa

Trên hàng cây đứng tuổi

III. SUY NGẪM VÀ PHẢN
HỒI
3. Sang thu – suy ngẫm và

triết
lí đổi của thiên nhiên: nắng, mưa,
- Sự thay

sấm được thể hiện qua các từ: vẫn, còn, vơi
dần, bớt => Hạ nhạt dần và thu đậm nét hơn
- Suy ngẫm, triết lí:
+ Sấm: sự tác động của ngoại cảnh
+ Hàng cây đứng tuổi: sự từng trải, chín chắn
của con người
=> Sự điềm tĩnh, vững vàng, chín chắn hơn của
con người trước những biến động bất thường của
ngoại cảnh, của cuộc đời.

“Với hình ảnh có giá trị tả thực về hiện tượng thiên nhiên này, tôi
muốn gửi gắm suy ngẫm của mình – khi con người đã từng trải thì
cũng vững vàng hơn trước những tác động bất thường của ngoại
cảnh, của cuộc đời.”
(Lời tâm sự của nhà thơ Hữu Thỉnh)

IV.
TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật

- Thể thơ năm chữ nhịp nhàng
- Ngôn ngữ giản dị, ý nghĩa sâu sắc
- Hình ảnh thơ giàu súc biểu cảm, liên tưởng

- Biện pháp tu từ độc đáo

02. Chủ đề, thông điệp

Chủ đề: tình cảm tinh tế của tác giả với
thiên nhiên, những suy ngẫm về con người,
cuộc đời.
Thông điệp: cần biết lắng nghe, cảm nhận
thiên nhiên bằng các giác quan để đón nhận
những món quà vô giá từ thiên nhiên.

V.
VẬN DỤNG

IV. VẬN DỤNG
Em chọn một từ ngữ trong bài thơ mà em cho là hay nhất.
Viết ít nhất một câu để giải thích cho sự lựa chọn của em.

Cảm ơn các em đã
theo dõi bài giảng
Chúc các em học
tốt!