Tiết 121,122:

SANG THU
(Hữu Thỉnh)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
- Hữu Thỉnh ( sinh năm 1942) tên thật là
Nguyễn Hữu Thỉnh bút danh là Vũ Hữu
- Quê quán: Quê ở Tam Dương- Vĩnh Phúc
- Sự nghiệp sáng tác:
   + Năm 1963 ông nhập ngũ rồi trở thành cán
bộ tuyên huấn trong quân đội và bắt đầu
sáng tác thơ
   + Ông tham gia ban chấp hành hội nhà văn
Việt Nam các khóa III. IV, V
   + Năm 2000 ông là Tổng thư kí Hội nhà văn
Việt Nam
   + Tác phẩm tiêu biểu: “Thương lượng với
thời gian”, “Sang thu”, “Âm vang chiến hào”…
-Phong cách sáng tác: Ông là người viết
nhiều, viết hay về con người và cuộc sống ở
nông thôn. Thơ ông giản dị nhưng vô cùng
tinh tế và sâu sắc
-Phong cách thơ tha thiết, nhỏ nhẹ, sâu lắng

2. Tác phẩm:
Bài thơ viết cuối năm 1977, khi đất nước đã
thống nhất
. Đề tài:
Bài thơ thể hiện những rung động,
cảm nhận tinh tế của nhà thơ về
những biến chuyển nhẹ nhàng mà rõ
rệt của đất trời lúc cuối hạ sang đầu
thu. Đồng thời diễn tả những chiêm
nghiệm sâu lắng của nhà thơ.

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về

SANG
THU
Hữu Thỉnh -

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi./.

P1: Những cảm nhận
ban đầu về phút giây
giao mùa cuối hạ đầu
thu.
P2: Những chuyển
biến trong không
gian và cảnh vật
lúc sang thu.
P3: Những suy tư
và chiêm nghiệm
của nhà thơ

1.Bức tranh thiên nhiên giao mùa: hạ-thu
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
- Tín hiệu chuyển mùa
Làn hương ổi đậm đặc;
Gió se lạnh;
Sương chùng chình giăng mắc
- Từ bỗng => đặt đầu câu diễn tả sự đột
ngột bất ngờ, không báo trước.
- Phả => ĐT mạnh gợi sự nồng nàn, đậm đặc của mùi hương ổi

->gợi sự sánh, hòa quyện, hương thu hòa trong làn gió se trải đều
khắp các ngõ ngách làng quê lan ra không gian rộng.

- Sương chùng chình => Nhân hóa đặc sắc, gợi nét
thơ, khi ngang qua ngõ làn sương lưu luyến cố ý đi
chậm lại.

⇒ Từ ngữ tinh tế, gợi cảm; những chuyển biến của

không gian được tác giả cảm nhận bằng nhiều giác quan
tinh tế: khướu giác (hương ổi), xúc giác(gió se), thị
giác( sương chùng chình) và bằng tâm hồn( hình như thu
đã về?)

- Hình như thu đã về

=> sự ngỡ ngàng, ngạc nhiên,
cảm giác chưa thật rõ ràng: Cảm
xúc bâng khuâng, xao xuyến.

2.Bức tranh thiên nhiên lúc giao mùa
Khổ 2: Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
- Sông: dềnh dàng >< Chim: vội vã
=> Hình ảnh thiên nhiên quen thuộc,
đối lập nhanh >< chậm; không gian
sang thu cao, rộng.

Phép nhân hóa => từ những dấu hiệu vô hình giờ
đây hữu hình, không gian đất trời mở ra nhiều
tầng bậc khác nhau⇒ Con người vừa muốn níu
kéo cái rực rỡ của mùa hè vừa muốn vội vã làm
việc gì chưa xong khi mùa thu chưa ngả chiều

=> Nhân hóa độc đáo, thú vị, nên thơ gợi
nhiều liên tưởng: không gian giao mùa tựa
như có vách ngăn vô hình một nửa đám
mây còn lưu luyến mùa hạ, nửa kia đã bị

Khổ 3:

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Sấm cũng bớt bất ngờ

Đã vơi dần cơn mưa

Trên hàng cây đứng tuổi

Các hiện tượng thiên nhiên: Nắng vẫn còn, mưa đã vơi, sấm cũng
bớt…

Thu đến, dư âm của mùa hạ vẫn còn

- Nghĩa tả thực:

Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi

Sang thu, hàng cây lâu năm không còn bất ngờ vì
tiếng sấm.
Sấm: những vang động bất thường của
ngoại cảnh, cuộc đời.
- Nghĩa ẩn dụ:
Hàng cây đứng tuổi: Con người từng trải sẽ
có bản lĩnh vững vàng hơn trước
=> Hình ảnh thơ chất chứa sự suy
những tác động bất thường của ngoại
ngẫm về con người, cuộc đời.
cảnh.