CHÀO CÁC EM HỌC SINH LỚP 10

GV: Nguyễn Thị Ngọc Ngà–PT THSP-ĐN
Tháng 4/2026

KHỞI ĐỘNG
Để bảo quản rau, củ, quả dùng dần vào những tháng trái vụ, hoặc khi thời tiết khắc
nghiệt, người nông dân thường dùng biện pháp muối chua (lên men lactic). Em hãy
giải thích vì sao khi muối chua, thực phẩm không bị các vi sinh vật khác phân huỷ
và có thể bảo quản được lâu hơn?

 Khi muối chua, thời gian đầu nhờ tỉ lệ muối 5 – 6% trong dung dịch

muối chua giúp ức chế các vi sinh vật gây hư hỏng thực phẩm nhưng
vẫn đảm bảo cho các vi khuẩn lên men lactic hoạt động tốt.
 Thời gian sau, khi các vi khuẩn lên men lactic hoạt động mạnh, sinh ra

nhiều acid lactic, tạo môi trường có độ pH thấp nên ức chế được các vi
sinh vật gây hư hỏng khác.

Thảo luận nhóm trong 5
phút VI SINH VẬT
I. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC ỨNG DỤNG

TRONG THỰC TIỄN

(?) Hãy nêu các đặc điểm có lợi và gây hại của vi sinh

vật đối với con người.

Vi khuẩn E.coli, ở
40oC cứ 20 phút
phân chia 1 lần

Một số loại nấm gây
bệnh trên côn trùng gây
hại

Vòng tuần hoàn vật chất trong hệ sinh
thái

I. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC ỨNG DỤNG VI SINH VẬT
TRONG THỰC TIỄN
– Đặc điểm có lợi:
 + Vi sinh vật có khả năng chuyển hoá mạnh, sinh sản nhanh nên sinh

khối tăng nhanh.

 + Vi sinh vật có khả năng phân giải các chất hữu cơ dư thừa trong

môi trường.

 + Vi sinh vật có thể gây độc cho các loài thiên địch gây hại mùa màng.

Dựa vào đặc điểm có lợi : Chế biến, bảo quản thực phẩm, nông nghiệp, y
học,...
 Đặc điểm gây hại: Vi sinh vật gây ra nhiều bệnh cho con người,
thực vật và động vật.
Dựa vào đặc điểm có hại : Tìm cách phòng tránh các bệnh do VSV gây ra

I. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC ỨNG DỤNG VI SINH VẬT
TRONG THỰC TIỄN

 Thảo luận nhóm: HS đọc thông tin trong bảng 27.1 và

trình bày cơ sở khoa học của việc ứng dụng vi sinh
vật trong thực tiễn.
Vẽ sơ đồ tư duy vào khổ giấy A3
Thời gian: 5 phút

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC ỨNG
DỤNG VI SINH VẬT TRONG THỰC TIỄN
Vi sinh
vật có
khả năng
tiết ra
enzyme
để phân
giải các
chất

Xử lí ô
nhiễm
môi
trường,
sản xuất
nước
mắm,
nước
tương, …

Tạo
chất
dinh
dưỡng
cho cây
trồng
Sản
xuất
phân
bón vi
sinh

Giới
hạn
sinh
trưởng

Tiêu
diệt/ức
chế vsv
gây
bệnh,
bảo
quản
thực
phẩm

Vi sinh
vật có
khả
năng tự
tổng
hợp các
chất
cần
thiết
Sản
xuất
protein
đơn
bào,
kháng
sinh,
amino
acid quý

Làm
kháng
nguyê
n
Sản
xuất
vaccine

Là
vector
chuyể
n gen

Tạo ra
chất
gây
độc hại
cho
côn
trùng

Công
nghệ tái
tổ hợp

Sản
xuất
thuốc
trừ sâu
sinh học

I. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC ỨNG DỤNG VI SINH VẬT
TRONG THỰC TIỄN
Dựa vào đặc điểm sinh trưởng, phát triển, sinh sản của vi sinh vật, con
người đã khai thác, ứng dụng chúng vào nhiều lĩnh vực của đời sống
nhằm tạo ra các sản phẩm có ích, an toàn và than thiện với môi
trường.

I. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC ỨNG DỤNG VI SINH VẬT
TRONG THỰC TIỄN

Sản xuất
phomat
Xử lí
nước thải
Sản xuất
thuốc trừ
sâu sinh
học

Sản xuất
tương

Sản xuất
kháng
sinh

HOẠT ĐỘNG NHÓM
5 PHÚT

Đọc thông tin SGK

kết hợp với hình
ảnh 27. 1->27.4
Hoàn thành phiếu

học tập để tóm tắt
ứng dụng vi sinh
vật trong thực tiễn

PHIẾU HỌC TẬP
Ứng dụng

Cơ sở khoa học

Chủng vi khuẩn

1………………
…

 

 

 

2………………
…

 

 

 

3………………
…

 

 

 

4………………
…

 

 

 

5………………
…

 

 

 

Vai trò trong đời
sống

Nối
nội
dung
2 cột
sao
cho
phù
hợp

II. Một số ứng dụng vi sinh vật trong thực tiễn
1. Khái quát về ứng dụng của vi sinh vật trong thực tiễn
Vi sinh vật được ứng dụng rộng rãi và phổ biến
trong thực tiễn:
+ Trong các hoạt động sống hàng ngày của người
dân (muối dưa cà, làm sữa chua, làm giấm, nấu
rượu ...)
+ Trong các hoạt động sản xuất nông nghiệp, công
nghiệp (thuốc trừ sâu, phân bón vi sinh vật ...),
+ Trong y học (thuốc kháng sinh, vaccine)
+ Trong bảo vệ môi trường (xử lí rác thải, nước
thải ...).

2. Một số ứng dụng của vi sinh vật trong thực tiễn
a. Sản xuất phomat

Các loại phomat

Ứng dụng

a. Sản
xuất
phomat

VSV hoặc
nhóm VSV
được sử dụng
chủ yếu

Quy trình

Thanh
trùng
sữa
Vi khuẩn Cấy vi khuẩn lactic
Lactic
lên men đường lactose
Tạo acid làm đông
tụ sữa
- Thu cục vón → phomat

Vai trò
trong đời
sống

Cung
cấp
thực
phẩm

SẢN XUẤT
TƯƠNG

b. Sản xuất tương

Ứng dụng

b. Sản
xuất
tương

VSV hoặc
nhóm VSV
được sử dụng
chủ yếu

Nấm
mốc
(mốc
vàng
hoa
cau)

Quy trình

- Tạo chế phẩm
enzyme từ nấm
mốc
- Chuẩn bị đậu
tương
- Ủ tương

Vai trò
trong đời
sống

Cung
cấp
thực
phẩm

C. SẢN XUẤT
KHÁNG SINH

b. Sản xuất chất kháng sinh

Ứng dụng

c. Sản
xuất
kháng
sinh

VSV hoặc
nhóm VSV
được sử dụng
chủ yếu

Xạ
khuẩn,
vi
khuẩn,
nấm

Quy trình

- Nhân giống
- Lên men 2
pha
- Tách chiết

Vai trò
trong đời
sống

Chữa
bệnh

D. SẢN XUẤT
THUỐC TRỪ SÂU
SINH HỌC

d. Sản xuất thuốc trừ sâu sinh học

Hình: Ba loại nấm được dùng làm chế phẩm nấm trừ sâu

Một số sản phẩm từ chế phẩm nấm trừ sâu
phổ biến trên thị trường

Ứng dụng

VSV hoặc
nhóm VSV
được sử dụng
chủ yếu

d. Sản
Nhóm vi
xuất
sinh vật
thuốc
trừ sâu gây
sinh học hại cho
côn
trùng

Quy trình

- Tùy vào loại
chế phẩm có các quy
trình sản xuất khác
nhau
VD: Chế phẩm Bt
( SGK 133), chế phẩm
nấm trừ sâu,…

Vai trò
trong đời
sống

Bảo
vệ
mùa
màng

B1: Giống thuần
(Beauveria bassiana)

B2: Môi trường
nhân sinh khối
(Cám, ngô, đường)

B3: Rải mỏng để hình
thành bào tử trong
đkiện thoáng khí

Quy trình sản xuất chế phẩm
nấm trừ sâu
Chế phẩm Beauveria
bassiana có thể trừ được sâu
róm thông, sâu đục thân
ngô, rầy nâu hại lúa, bọ
cánh cứng hại khoai tây,…

B4: Thu sinh
khối nấm

B5:
- Sấy, đóng gói
- Bảo quản
- Sử dụng

e. Xử lý nước thải

Hình ảnh Trạm xử lý nước thải tập trung KCN Phú Bài ( Huế) từ trên
cao

Ứng dụng

e. Xử lý
nước
thải

VSV hoặc
nhóm VSV
được sử dụng
chủ yếu

Nhóm vi
khuẩn
dị
dưỡng
hoại
sinh và
vi khuẩn
nitrat
hóa

Quy trình

- Cấp 1: lí học
- Cấp 2: sinh
học: hiếu khí,
yếm khí
- Cấp 3: hóa
học

Vai trò trong
đời sống

Bảo vệ
môi
trường

THẢO LUẬN NHÓM
• Câu hỏi 4: Quan sát hình 27.3, hãy phân tích quá trình sản xuất
kháng sinh penicillin.
• Câu hỏi 5. Quan sát hình 27.4, hãy mô tả quá trình sản xuất thuốc
trừ sâu Bt.
• Câu hỏi 6. Quan sát hình 27.5 và 27.6, hãy mô tả quá trình xử lí nước
thải bằng phương pháp bùn hoạt tính và bể UASB.

CỦNG CỐ BÀI HỌC
Câu 1. Ứng dụng nào dưới đây không dựa trên khả năng tự tổng hợp các
chất cần thiết của vi sinh vật?
A. Tạo protein đơn bào
B. Tạo vaccine
C. Tổng hợp chất kháng sinh
D. Tạo ra các amino acid quý
Câu 2. Con người ta đã sử dụng vi sinh vật nào sau đây để tạo ra phần lớn
thuốc kháng sinh?
A. Nấm men.
Vi khuẩn lactic.

B. Tảo đơn bào.

C. Xạ khuẩn.

D.

CỦNG CỐ BÀI HỌC
Câu 3. Việc sản xuất các protein đơn bào là dựa vào khả năng nào sau đây
của vi sinh vật?
A. Phân giải chất hữu cơ
B. Làm vector chuyển gene
C. Sinh trưởng trong môi trường khắc nghiệt
D. Tổng hợp chất hữu cơ
Câu 4. Khi sản xuất phomat, người ta dùng vi khuẩn lactic nhằm mục đích
gì?
A. Để phân hủy protein trong sữa thành các amino acid và làm cho sữa đông lại.
B. Để lên men đường lactose có trong sữa, tạo độ PH thấp làm đông tụ sữa.
C. Để thủy phân k-casein trong sữa và làm cho sữa đông lại.