Bài 29
DẪN TRUYỀN XUNG THẦN KINH
TRONG CUNG PHẢN XẠ
Sơ đồ cấu trúc và con đường dẫn truyền xung thần kinh trong cung phản xạ
I.Dẫn truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ
Trong một cung phản xạ, xung thần kinh xuất hiện từ cơ quan thụ cảm bị kích thích →nơron cảm giác → Trung ương thần kinh →nơron trung gian → nơron vận động → cơ quan đáp ứng qua xináp theo 1 chiều nhất định.
Xináp
thần kinh – thần kinh
Xináp
thần kinh - cơ
Xináp
thần kinh – tuyến
1. Khái niệm xináp
Xináp là gì?
I.Dẫn truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ
1. Khái niệm xináp
- Xináp là diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế bào thần kinh, giữa tế bào thần kinh với các tế bào khác như tế bào cơ, tế bào tuyến.
- Các loại xináp: Xináp hoá học (phổ biến ở động vật), xináp điện.
Khe xináp
Sơ đồ cấu tạo xinap hóa học
2. Cấu tạo của xináp hoá học
- Chuỳ xináp: Chứa ti thể, bóng chứa chất trung gian hoá học. Mỗi xináp chứa 1 loại chất trung gian.
- Khe xináp: là khoảng giữa màng trước và màng sau xináp. Trong khe xináp chứa dịch ngoại bào.
- Màng sau xináp: Là thành phần của thân, màng của sợi nhánh hay sợi trục của TBTK (có thể là màng thụ quan, màng tế bào cơ hay tế bào tuyến), có các thụ quan tiếp nhận có cấu trúc đặc hiệu với chất trung gian.
Gồm:
2. Cấu tạo của xináp hoá học
3. Quá trình truyền tin qua xináp
- Xung thần kinh lan truyền đến chuỳ xináp
=> kênh Ca++ mở => Ca++ vào chuỳ xináp.
- Ca++ kích thích bọng chứa chất trung gian hoá học vận chuyển đến màng trước xináp và vỡ ra, giải phóng chất trung gian hoá học vào khe xináp.
- Chất trung gian hoá học gắn vào thụ thể màng sau xináp làm kênh Na+ ở màng sau mở => ion Na+ từ khe xináp ồ ạt qua kênh Na+ vào trong tế bào
Xuất hiện điện thế hoạt động ở màng sau
=> lan truyền tiếp trên tế bào tiếp theo
Ca++
Hình 5. Quá trình truyền
tin qua xináp

Diễn biến từng
giai đoạn?
Khi màng trước xináp vỡ ra giải phóng rất nhiều
chất trung gian hóa học thì tại sao chất trung gian
hóa học không bị ứ đọng ở màng sau?
Axetincolin bị enzim axeticolinesteaza phân hủy thành axetat và colin, quay trở về màng trước rồi vào chùy xinap và tái tổng hợp thành axetincolin chứa trong túi.
Hình 6. Quá trình tổng hợp Axêtincôlin
Với hàng loạt xung thần kinh đi tới,
vậy tại sao xináp có thể đáp ứng đầy đủ
các chất trung gian hóa học?
Sự tái tổng hợp chất trung gian hóa học

Sau khi điện thế hoạt động hình thành ở màng sau
và lan truyền đi tiếp, chất trung gian hóa học
sẽ được tái tạo.
Tốc độ dẫn truyền xung qua xynap chậm hơn trên sợi thần kinh.
Vì : quá trình lan truyền này phải trải qua nhiều giai đoạn.
Xung TK chỉ truyền 1 chiều từ màng trước ra màng sau xináp
Vì: màng sau không có chất trung gian hoá học để đi về màng trước. Màng trước không có thụ thể tiếp nhận chất trung gian hoá học.
Xung thần kinh được phân biệt như thế nào để trung ương thần kinh nhận biết một cách chính xác kích thích mạnh, yếu được gửi về từ các thụ quan khác nhau ?
II. Mã thông tin thần kinh












1. Đối với thông tin có tính định tính
2. Đối với thông tin có tính định lượng
Thông tin thần kinh chuyển về TWTK với tần số và cường độ khác nhau (mã thông tin thần kinh). TWTK sẽ giải mã để nhận biết thông tin một cách chính xác.












1. Đối với thông tin có tính định tính
- Được mã hóa bằng các nơron riêng biệt.
- Ví dụ: Thông tin ánh sáng, âm thanh (sgk).
2. Đối với thông tin có tính định lượng
Mã hóa theo 2 cách
+ Cách : Phụ thuộc vào ngưỡng kích thích của các nơron.
+ Cách 2: Phụ thuộc vào tần số xung thần kinh.
Ví dụ : Đối với âm có tần số cao, thấp khác nhau thì sẽ kích thích vào các tế bào thụ cảm thính giác khác nhau trong cùng 1 dãy và nhận biết được kích thích khác nhau.












Hãy điền những từ hoặc cụm từ thích hợp vào các dấu (…) ở các câu sau đây:
Câu 1.
Nếu kích thích tại 1 điểm trên sợi trục của nơ ron thần kinh thì xung thần kinh được lan toả theo ...(1)...chiều.
Trong cung phản xạ, xung thần kinh …(2) .. dẫn truyền theo …(3)... chiều nhất định từ cơ quan thụ cảm đến ………….…(4)………………Vì sự có mặt của các …(5)… Trong 1 xynap xung thần kinh chỉ được dẫn truyền từ …………(6)………...đến……....(7)……... nhờ .....(8)......
hai
chỉ
một
cơ quan trả lời kích thích
xynap
màng trước xynap
màng sau xynap
các chất trung gian hoá học












Câu 2.
Các thông tin kích thích từ các……..(1)….... gửi về trung ương thần kinh được mà hoá bằng…….(2)……., vị trí và số lượng…...(3)…...bị hưng phấn và đã được …………..............(4) ..........................giải mã mà nhận biết, phân biệt được các thông tin đó.
thụ quan
tần số xung
nơron
trung ương thần kinh (não/ tuỷ sống)
Câu 1. Xináp là
A. diện tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh với nhau.
B. diện tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh với các tế bào vận động (tế bào cơ, tế bào tuyến...).
C. diện tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh với nhau hay với các tế bào khác (tế bào cơ, tế bào tuyến...).
D. diện tiếp xúc giữa các tế bào tế bào cơ, tế bào tuyến với nhau.

Hãy chọn phương án câu trả lời đúng nhất
Câu 2 . Khi chất trung gian hoá học gắn vào các thụ thể nằm trên màng sau xinap sẽ làm cho màng sau:
A. kênh K+ mở rộng.
B. thay đổi tính thấm dẫn đến sự mất phân cực ở màng sau.
C. kênh Na+ mở rộng.
D. không thay đổi tính thấm.
Câu 3. Cation làm thay đổi điện thế màng sau xinap là:
A. Mg ++ B. K+ C. Ca ++ D. Na+
Câu 4. Trong xinap hoá học, thụ thể tiếp nhận chất trung gian hoá học nằm ở:
A. khe xinap.
B. màng sau xinap.
C. chuỳ xinap.
D. các bóng chứa chất trung gian hoá học.

1. Trả lời các câu hỏi trong SGK trang 115.
2. Đọc mục “Em có biết”,
3. Đọc trước bài 30.
Bài tập về nhà