Chào mừng quý thầy cô về dự giờ
MÔN SINH HỌC 6
Kiểm tra
bài cũ
Em hãy cho biết:
Khóa lưỡng phân là gì?
Nêu các bước cơ bản để thực hiện khóa lưỡng phân.
Khoá lưỡng phân là phương pháp được dùng để phân chia các sinh vật thành từng nhóm dựa trên sự giống hoặc khác nhau ở mỗi đặc điểm của sinh vật.
Các bước để xây dựng một khóa lưỡng phân
Bước 1: Liệt kê các đặc điểm có thể quan sát được
Bước 2: Sắp xếp các đặc điểm theo thứ tự, bắt đầu với các đặc điểm chung nhất. Sau đó, chuyển sang đặc điểm cụ thể hơn
Bước 3: Sử dụng câu hỏi để chia mẫu vật thành hai nhóm bắt đầu từ đặc điểm chung nhất.
Bước 4: Dựa vào đặc điểm tương phản tiếp theo, chia nhỏ mẫu vật. Tiếp tục chia nhỏ các mẫu còn lại bằng cách đặt câu hỏi cho đến khi xác định và đặt tên cho tất cả chúng.
Bước 5: Vẽ sơ đồ khoá lưỡng phân bằng cách viết hoặc vẽ sơ đồ.
Bước 6: Khi đã hoàn thành khoá lưỡng phân, kiểm tra lại để chắc chắn khoá lưỡng phân vừa tạo hoạt động một cách chính xác.
TIẾT 17 BÀI 16:
VIRUS VÀ VI KHUẨN
Theo em, vì sao chúng ta cần tiêm phòng?
NỘI DUNG BÀI HỌC
Virus
Vi khuẩn
Hình dạng, cấu tạo đơn giản của virus
Một số bệnh do virus gây ra ở người
Hình dạng, cấu tạo đơn giản của vi khuẩn
Phòng bệnh do virus và vi khuẩn gây nên
Vai trò của vi khuẩn
Tác hại của vi khuẩn
Phòng bệnh
Sử dụng vắc-xin ngăn ngừa
Sử dụng thuốc kháng sinh
I. VIRUS
1. Hình dạng và cấu tạo đơn giản của virus
Kể tên một số loại virus mà các em biết.
Virus dạng khối:
virus bại liệt
Virus dạng xoắn:
virus cúm
VIRUT
Virut sởi
Virut quai bị
-Virus là “dạng sống” có kích thước rất nhỏ bé, chưa có cấu tạo tế bào mà mắt thường không nhìn thấy được. Hàng triệu virus gộp lại mới bằng đầu của một chiếc ghim giấy.
Virus là gì? Cho biết các hình dạng của virut?
-Virus có nhiều hình dạng khác nhau: hình que, đa diện, hình cầu, xoắn, hình khối,….
+ Khái Niệm: -Virus là “dạng sống” có kích thước rất nhỏ bé, chưa có cấu tạo tế bào và mắt thường không nhìn thấy được.

+ Hình dạng: Virus có nhiều hình dạng khác nhau: hình que, đa diện, hình cầu, xoắn, hình khối,….
Thảo luận và trả lời câu hỏi
Quan sát Hình 16.1 và cho biết hình dạng của các virus theo bảng gợi ý sau:
x
x
+Cấu tạo
của virus
Quan sát Hình 16.2, em hãy cho biết:
Virus có cấu tạo như thế nào?
Virus có được coi là một sinh vật hoàn chỉnh không?
-Virus chưa có cấu tạo tế bào: không có màng tế bào, tế bào chất và nhân.
-Vì vây, virus chưa được coi là một sinh vật hoàn chỉnh.

-Virus chỉ có chất di truyền và lớp vỏ protein bao bọc bên ngoài.
Thảo luận và
trả lời câu hỏi
Tại sao virus phải sống kí sinh nội bào bắt buộc?
Virus phải sống kí sinh nội bào bắt buộc chưa có cấu tạo tế bào, không có các thành phần chính của một tế bào điển hình, nên khi ra khỏi tế bào chủ, virus tồn tại như một vật không sống.

2. Một số bệnh do virus gây nên ở người và sinh vật.
Virus được coi là tác nhân gây bệnh cho thực vật, động vật, con người vì chúng có khả năng “sinh sản” và lan truyền rất nhanh từ tế bào này sang tế bào khác.
Hiện nay, có khoảng 1 000 bệnh do virus gây ra ở thực vật, gây tổn thất cho ngành nông nghiệp.
Thảo luận và trả lời câu hỏi
Em hãy kể tên và một số biểu hiện chính
của bệnh do virus gây ra ở người.
Sưng, đau tuyến nước bọt
Xuất hiện ban, sốt cao, đau bụng, nôn, đau đầu, khó chịu
Nhiễm trùng, phát ban đỏ, ung thư….
Kể tên một số viruts gây hại cho người?
+ Một số viruts gây bệnh cho người:
-Virus cúm
-Virus HIV
-Virus Ebola
-Virus sốt xuất huyết
-Virus Corona.
-Virus viêm gan B
-Virus dại
-Virus viêm não Nhật Bản
-Virus sởi, quai bị ……….

Virut HIV
HIV là một virus có khả năng gây hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải, một tình trạng làm hệ miễn dịch của con người bị suy giảm cấp tiến, tạo điều kiện cho những nhiễm trùng cơ hội và ung thư phát triển mạnh làm đe dọa đến mạng sống của người bị nhiễm.
Năm 2019, Thế giới có
+ khoảng 38 triệu người đang sống chung với HIV.
+ 690.000 người nhiễm HIV đã tử vong.
+1,7 triệu người nhiễm mới được phát hiện, trong đó tập trung chủ yếu nam giới 25-49 tuổi (38%) và nam giới 15-24 tuổi (12%).
Năm 2019,Việt Nam có số người nhiễm HIV/AIDS còn sống là khoảng 230.000 người, đứng thứ 3 so với các nước khu vực Đông Nam Á. Ước tính tỷ lệ hiện nhiễm HIV của Việt Nam trên dân số trong độ tuổi từ 15-49 là 0,3%, đứng thứ 5 trong số các nước khu vực Đông Nam Á.
- CHÚC CÁC THẦY CÔ SỨC KHỎE
BÀI HỌC KẾT THÚC
- CHÚC CÁC EM HỌC TỐT
26
Chào mừng quý thầy cô về dự giờ
MÔN SINH HỌC 6
Virus là gì? Cho biết các hình dạng của virut?
KIỂM TRA BÀI CŨ
-Virus là “dạng sống” có kích thước rất nhỏ bé, chưa có cấu tạo tế bào mà mắt thường không nhìn thấy được.
+ Hình dạng: Virus có nhiều hình dạng khác nhau: hình que, đa diện, hình cầu, xoắn, hình khối,….
TRẢ LỜI
II. VI KHUẨN
1. Hình dạng, cấu tạo của vi khuẩn
Quan sát
Hình 16.8
Em hãy cho biết:
Vi khuẩn là gì? Có ở đâu?
Các thành phần cấu tạo của một vi khuẩn.
Vi khuẩn: là những sinh vật đơn bào rất nhỏ bé, có kích thước 0,5 - 10 micro met, chỉ có thể quan sát chúng bằng kính hiển vi.
Vi khuẩn có ở trong không khí, đất nước, cơ thể sinh vật.
+Cấu tạo của vi khuẩn: vùng nhân, tế bào chất, thành tế bào, màng tế bào
+ Vi khuẩn: là những sinh vật đơn bào rất nhỏ bé, có kích thước 0,5 - 10 micro met, chỉ có thể quan sát chúng bằng kính hiển vi.
+ Cấu tạo của vi khuẩn: vùng nhân, tế bào chất, thành tế bào, màng tế bào

Quan sát
Hình 16.9
Em hãy cho biết: Các hình dạng khác nhau của vi khuẩn.
Hình dạng của vi khuẩn
Hình cầu
Hình que
Hình xoắn
Hình ống
Hình chuỗi hạt
+ Hình dạng của vi khuẩn: Có nhiều hình dạng rất khác nhau như:
- Hình cầu
- Hình que
- Hình xoắn
- Hình ống
- Hình chuỗi hạt…..

Thảo luận và trả lời câu hỏi
So sánh sự khác nhau về cấu tạo của virus
và vi khuẩn theo gợi ý trong bảng 16.2 
Bảng so sánh sự khác nhau
về cấu tạo của virus và vi khuẩn
2. Vai trò
của vi khuẩn
Chế biến các thực phẩm lên men
Động vật, con người tiêu hóa thức ăn
Phân bón
nông nghiệp
Phân giải xác động thực vật và tăng độ màu mỡ cho đất
-Quan sát hình ảnh và cho biết các vai trò của vi khuẩn?
+ Vai trò của vi khuẩn:
- Chế biến các thực phẩm lên men
- Động vật, con người tiêu hóa thức ăn
- Phân bón nông nghiệp
- Phân giải xác động thực vật và tăng độ màu mỡ cho đất …….

Thảo luận và trả lời câu hỏi
Vì sao cần ủ sữa chua ở nhiệt độ 30 - 45 độ C trong 8 - 24 tiếng?
Nhiệt độ và thời gian hợp lí thì vi khuẩn lên men sẽ hoạt động mạnh.
3. Tác hại
của vi khuẩn
Vi khuẩn làm
hỏng thức ăn
Vi khuẩn gây bệnh cho con người và sinh vật
Thức ăn ôi thiu
Uốn ván, sốt thương hàn, lao,…
Sinh vật: bạc lá, héo cây,….
-Quan sát hình ảnh và cho biết tác hại của vi khuẩn?
+ Tác hại của vi khuẩn:
- Vi khuẩn làm hỏng thức ăn, làm thức ăn ôi thiu
- Gây bệnh cho con người và sinh vật như:
* Ở người: Uốn ván, sốt thương hàn, lao,…
* Ở sinh vật: bạc lá, héo cây,….

Thảo luận và
trả lời câu hỏi
Em hãy cho biết:
Một số cách bảo quản thức ăn tránh bị hỏng do vi khuẩn ở gia đình em.
Sấy khô, đông lạnh, muối chua,…
Chế biến thức ăn trong ngày thực phẩm tươi sống.
Sơ chế sạch thịt cá sống, không để lẫn thức ăn sống – chín,…
Lấy ví dụ về những vi khuẩn có ích và
vi khuẩn gây hại đối với sinh vật và con người.
 
Vi khuẩn có lợi
Vi khuẩn có hại
Lactobacillus: vi khuẩn giúp tiêu diệt nhiều loại hại khuẩn trong đường ruột. 
Microflora: vi khuẩn, nấm da con người, giúp ngăn chặn tình trạng vết thương bị nhiễm trùng, chữa lành vết thương.
E-coli: gây bệnh bị tiêu chảy, nôn mửa,…
Salmonella gây bệnh thương hàn.
V.cholerae gây bệnh tả.
Shigella gây bệnh lỵ
III. PHÒNG BỆNH DO VIRUS,
VI KHUẨN GÂY NÊN
Hơn 70% các loại bệnh ở người do virus và vi khuẩn và là bệnh truyền nhiễm.
Theo em, làm cách nào để phòng chống, ngăn ngừa bệnh do virus, vi khuẩn gây ra ở người?
1. PHÒNG BỆNH
Đeo khẩu trang khi ra ngoài
Tập thể dục rèn luyện sức khỏe
Ăn uống đủ chất dinh dưỡng
Không tiếp xúc với
Người bị nhiễm virus
Rửa tay bằng xà phòng
Bổ sung thêm vitamin C cho cơ thể để nâng cao sức đề kháng
+ Cách phòng chống vi khuẩn, virus:
-Đeo khẩu trang khi ra ngoài
-Tập thể dục rèn luyện sức khỏe
-Ăn uống đủ chất dinh dưỡng
-Không tiếp xúc với người bị nhiễm virus
-Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng
-Bổ sung thêm vitamin C cho cơ thể để nâng cao sức đề kháng….

Mở rộng
Chủng virus Corona được xác định trong một cuộc điều tra ổ dịch bắt nguồn từ khu chợ lớn chuyên bán hải sản và động vật ở Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc.
Virus Corona mới gây viêm phổi cấp. Người mắc bệnh viêm phổi do loại virus này gây ra có các biểu hiện như ho, sốt và khó thở. Trong các trường hợp nghiêm trọng, bệnh nhân còn suy yếu nội tạng.
Em hãy nêu một số biện pháp phòng chống bệnh do virus Corona gây nên.
Thảo luận và trả lời câu hỏi
Em hãy nêu một số biện pháp mà gia đình và địa phương em đã thực hiện để phòng chống các bệnh lây nhiễm do virus, vi khuẩn gây nên cho cây trồng và vật nuôi.
Cây trồng: phun thuốc, tạo giống cây sạch bệnh,…
Vật nuôi: cọ rửa chuồng, trại sạch sẽ; tiêm phòng bệnh dại,….
+Với vật nuối và cây trồng cần:
-Tạo giống sinh vật kháng bệnh.
-Vệ sinh môi trường sạch sẽ.
-Phun thuốc khử khuẩn.
-Tiêm phòng vacxin cho động vật….
2. Sử dụng vắc-xin ngăn ngừa
các bệnh do virus và vi khuẩn gây nên
Nghiên cứu thông tin SGK
?Vacxin là gì?
?Vai trò của vacxin?
+ Vắc-xin là chế phẩm khi tiêm vào cơ thể sẽ kích thích phản ứng miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh.
+ Tiêm phòng vắc-xin là biện pháp tốt nhất phòng các bệnh do virus và vi khuẩn gây nên.
+ Tuy nhiên, một số bệnh do virus gây ra đến nay vẫn chưa có vắc-xin và phương pháp điều trị hiệu quả: AIDS, SARS, Ebola…
2. Sử dụng vắc-xin ngăn ngừa
các bệnh do virus và vi khuẩn gây nên
Thảo luận và trả lời câu hỏi
Em có biết mình đã được tiêm vắc-xin
phòng bệnh gì và tiêm khi nào không?
3. Sử dụng thuốc kháng sinh
chống lại vi khuẩn
Kháng sinh được chiết xuất từ các vi khuẩn, nấm có khả năng tiêu diệt, kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh ở người và sinh vật.
Thuốc kháng sinh có thể điều trị được nhiều bệnh như bệnh viêm họng, tiêu chảy, nhiễm trùng da,..
+ Sử dụng thuốc kháng sinh để tiêu diệt, kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh ở người và sinh vật.
+ Khi sử dụng thuốc kháng sinh cần lưu ý điều gì?
Thảo luận và trả lời câu hỏi
Khi sử dụng thuốc kháng sinh để điều trị các bệnh người, chúng ta cần lưu ý điều gì?
Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ
Uống thuốc kháng sinh sau bữa ăn
Bổ sung lợi khuẩn
Uống nhiều nước
Nếu bị các rối loạn tiêu hóa phải dừng thuốc
+ Sử dụng thuốc kháng sinh để tiêu diệt, kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh ở người và sinh vật.
+ Khi sử dụng thuốc kháng sinh cần lưu ý:
-Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ
-Uống thuốc kháng sinh sau bữa ăn
-Nếu bị các rối loạn tiêu hóa phải dừng thuốc
-Uống nhiều nước
-Bổ sung lợi khuẩn
Luyện tập mở rộng
Có bạn nói rằng: “Vi khuẩn chỉ có hại mà không có ích lợi gì cho con người”. Em có đồng ý với quan điểm của bạn không? Tại sao?
Quan điểm này chưa chính xác.
Bên cạnh bệnh do vi khuẩn gây nên, vi khuẩn được dùng để chế biến các thực phẩm lên men, giúp con người tiêu hóa thức ăn, làm phân bón,….
Hoàn thiện bảng một số biểu hiện của bệnh do virus
gây nên ở người, động vật
Hướng dẫn về nhà
Trả lời các câu hỏi trong Sách bài tập
Đọc trước Bài 17 – Đa dạng nguyên sinh vật
- CHÚC CÁC THẦY CÔ SỨC KHỎE
BÀI HỌC KẾT THÚC
- CHÚC CÁC EM HỌC TỐT