KIỂM TRA BÀI CŨ
Trả lời các câu hỏi sau, chọn câu trả lời đúng nhất

Câu 1: Trong xináp, túi chứa chất trung gian hoá học nằm ở:
Màng sau xináp. B. Màng trước xináp.
Khe xináp. D. Chuỳ xináp.

Câu 2: Xináp là gì?
Xináp là diện tiếp xúc giữa các tế bào tế bào cơ, tế bào tuyến với nhau.
Xináp là diện tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh với nhau hay với các tế bào khác (tế bào cơ, tế bào tuyến...).
Xináp là diện tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh với nhau.
Xináp là diện tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh với các tế bào vận động (tế bào cơ, tế bào tuyến...).

Câu 3: Xung thần kinh chỉ truyền qua xinap theo một chiều từ màng trước xinap sang màng sau xinap vì:

Màng sau xinap không giải phóng các chất trung gian hoá học và màng trước xinap không có các thụ thể tương ứng.
Chỉ ở chuỳ xinap mới có các bóng chứa chất trung gian hoá học, sẽ được giải phóng qua màng trước xinap khi có xung thần kinh truyền tới.
C. Chỉ ở màng sau xinap mới có các thụ thể tiếp nhận chất trung gian hoá học tương ứng.
D. Chỉ khi có các xung thần kinh truyền tới thì các bóng ở chuỳ xinap vỡ ra giải phóng các chất trung gian hoá học qua màng trước xinap vào khe xinap và được các thụ thể chỉ có ở màng sau xinap tiếp nhận.



Câu 4: Chiều dẫn truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ:

Cơ quan thụ cảm nơron vận động trung ương thần kinh nơron cảm giác cơ quan đáp ứng.
Cơ quan thụ cảm trung ương thần kinh nơron vận động cơ quan đáp ứng.
Cơ quan thụ cảm nơron cảm giác trung ương thần kinh cơ quan đáp ứng.
Cơ quan thụ cảm nơron cảm giác trung ương thần kinh nơron vận động cơ quan đáp ứng.
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐÀ NẴNG
KHOA: SINH- MÔI TRƯỜNG
BÀI 30:
TẬP TÍNH
GVHD: Th.S Đỗ Thị Trường
SVTH: Nguyễn Thị Thủy
Quan sát các tư liệu sau và cho biết các hoạt động của động vật ở mỗi trường hợp là gì?
8
Nghiên cứu các ví dụ trong SGK trang 116, nêu nhận xét chung và ý nghĩa của từng hiện tương?
I.KHÁI NIỆM:
- Tập tính là chuỗi phản ứng của động vật trả lời kích thích từ môi trường (bên trong hoặc bên ngoài cơ thể)
- Ý nghĩa: Giúp động vật thích nghi với môi trường sống, tồn tại và phát triển.
Các hiện tượng nêu trên đều là những biểu hiện của tập tính.
Vậy tập tính là gì?
Ý nghĩa của tập tính đối với đời sống động vật?
Hãy quan sát một số hiện tượng sau và cho biết hoạt động nào của SV sinh ra đã có và hoạt động nào của SV mới học được.
Ví dụ 1:
Sự gặp gỡ của chuồn chuồn đực và chuồn chuồn cái trong mùa sinh sản.
Ví dụ 2:
Sư tử săn mồi theo bầy đàn
Ví dụ 3:
Chó đánh dấu lãnh thổ
Ví dụ 4:
Chim mẹ mớm mồi cho con
Ví dụ 5:
Sư tử biển làm xiếc.
Ví dụ 6:
Khỉ sử dụng ống hút để uống nước dừa.
II. CÁC LOẠI TẬP TÍNH:
Hãy phân loại tập tính bẩm sinh và tập tính học được?
Tập tính bẩm sinh
Tập tính học được
PHIẾU HỌC TẬP: Tìm hiểu các loại tập tính ở Động vật
Là những tập tính ngay từ khi sinh ra đã có
Là tập tính được hình thành trong quá trình sống thông qua học tập và rút kinh nghiệm.
- Bẩm sinh di truyền,
- Bền vững, không thay đổi
- Đặc trưng cho loài do gen quy định.
- Không bền vững, dễ thay đổi.
- Đặc trưng cho từng cá thể.
Gà biết ấp trứng
Nhện giăng tơ
Vẹt biết nói
Sư tử rình mồi
Chuột nghe tiếng mèo kêu là bỏ chạy
Tập tính ở động vật rất phong phú và đa dạng. Ngoài 2 loại tập tính trên còn có loại tập tính hỗn hợp.
Tập tính hỗn hợp là tập tính sinh ra đã có và được hoàn thiện dần trong đời sống cá thể.
Vậy thế nào là tập tính hỗn hợp?
Cho ví dụ minh họa?
Ví dụ: Tập tính xây tổ của chim, ong, kiến…
Chim rồng rộc: Tổ của nó được đan bằng sợi cỏ hay sợi thực vật khác, quấn vào đầu cành tre, lá cau, lá dừa.
III. CƠ SỞ THẦN KINH CỦA TẬP TÍNH:
- Cơ sở của tập tính là các phản xạ. Các phản xạ thực hiện qua cung phản xạ.
Kích thích ngoài
hoặc trong
Cơ quan thụ cảm
Hệ thần kinh
Cơ quan thực hiện
Hành động
Sơ đồ cơ sở thần kinh của tập tính
Có 2 loại phản xạ: phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện.
Phản xạ được thực hiện nhờ cung phản xạ. Khi số lượng các xináp trong cung phản xạ tăng lên thì mức độ phức tạp của tập tính cũng tăng lên.
Cơ sở thần kinh của tập tính là gì?
Có mấy loại phản xạ?
Các phản xạ được thực hiện như thế nào?
1. Tập tính bẩm sinh: .
III. CƠ SỞ THẦN KINH CỦA TẬP TÍNH
Cơ sở thần kinh của tập tính bẩm sinh là gì? Đặc điểm của tập tính bẩm sinh?
Cơ sở thần kinh của tập tính học được là gì? Quá trình hình thành tập tính thể hiện như thế nào?
- Chuỗi phản xạ không điều kiện
- Do kiểu gen quy định → bền vững, không thay đổi.
- Chuỗi phản xạ có điều kiện
- Quá trình hình thành tập tính là quá trình hình thành các mối liên hệ mới giữa các nơron → có thể thay đổi.
Lưu ý:
Sự hình thành tập tính học được ở động vật phụ thuộc vào:
+ Mức độ tiến hoá của hệ thần kinh.
+ Tuổi thọ.
Tại sao ở động vật có hệ thần kinh dạng lưới và hệ thần kinh dạng chuỗi hạch, các tập tính của chúng hầu hết là tập tính bẩm sinh?
Hệ thần kinh dạng lưới ở thủy tức.
Hệ thần kinh dạng chuỗi hạch ở giun đất, thân mềm, chân khớp
Các tập tính bẩm sinh do:
- Hệ thần kinh có cấu tạo đơn giản
Số lượng tế bào thần kinh không nhiều
Tuổi thọ tương đối ngắn.
Tại sao người và động vật có hệ thần kinh phát triển có nhiều tập tính học được ?
Hệ thần kinh dạng ống ở người.
Người và động vật có nhiều tập tính học được bởi vì:
Hệ thần kinh cấu tạo phức tạp và hoàn thiện
Số lượng tế bào thần kinh nhiều
Tuổi thọ dài.
Hỏi: Tại sao người và động vật có hệ thần kinh phát triển có nhiều tập tính học được ?
Nhận xét, bổ sung, hoàn
TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT
Chuỗi các phản ứng trả lời kích thích từ môi trường
(bên trong hoặc ngoài cơ thể)
động vật thích nghi và tồn tại
Tập tính bẩm sinh
+ Sinh ra đã có
+ Di truyền từ bố mẹ
+ Đặc trưng cho loài
Tập tính học được
+ Hình thành trong quá trình sống,
thông qua học tập, rút kinh nghiệm.
+ Đặc trưng cho từng cá thể.
Cơ sở thần kinh
Chuỗi phản xạ không điều kiện
Chuỗi phản xạ có điều kiện
Trong các ví dụ về tập tính sau đây, tập tính nào thuộc tập tính bẩm sinh, tập tính nào thuộc tập tính học được.
a. Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm.
b. Hổ rình mồi.
c. Chó làm xiếc.
d. Ếch nhái đẻ trứng ở nước.
e. Mực ống phun mực khi có kẻ thù.
f. Gà con núp bụng mẹ khi có diều hâu.
h. Voi học được cách sử dụng vòi để uống nước từ mẹ
i. Cá hồi vào mùa sinh sản thường theo dòng nước nóng đi đến nơi sinh
CỦNG CỐ:
ĐÁP ÁN
Tập tính bẩm sinh:
Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm.
Hổ rình mồi
Cá hồi vào mùa sinh sản thường theo dòng nước nóng đi đến nơi sinh.
d. Ếch nhái đẻ trứng ở nước.
Tập tính học được:
c. Chó làm xiếc
h. Voi học được cách sử dụng vòi để uống nước từ mẹ.
f. Gà con núp bụng mẹ khi có diều hâu.
e. Mực ống phun mực khi có kẻ thù.
- Học bài và trả lời các câu hỏi trang 117/SGK.
- Tìm thêm các ví dụ về tập tính của động vật.
- Nghiên cứu nội dung bài 31: Tập tính của động vật (tiếp).
BÀI TẬP VỀ NHÀ
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT