Thi sĩ
Xuân Quỳnh
Tiết 34,35,36: Đọc văn
I. TÌM HIỂU CHUNG


Tổ 1+2: Trình bày về con người và cuộc đời nhà thơ
Xuân Quỳnh
Tổ 3+4: Nêu một số tác phẩm chính và một số câu thơ minh hoạ cho đặc điểm thơ Xuân Quỳnh.
Tổ 1+2
TÌM HIỂU CON NGƯỜI VÀ
CUỘC ĐỜI XUÂN QUỲNH
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: Xuân Quỳnh (1942- 1988)
- Cuộc đời: trải qua nhiều vất vả thiếu thốn và trắc trở trên đường đời
- Con người: đầy nghị lực, giàu đức hi sinh cho hạnh phúc gia đình, cho sự nghiệp thơ ca
Tiết 34: Đọc văn
Một số tác phẩm chính và một số câu thơ minh hoạ cho đặc điểm thơ Xuân Quỳnh.
Tổ 3+4:
* Sự nghiệp VH; Tác phẩm chính:
Tiết 34: Đọc văn
Đặc điểm thơ:
Thơ Xuân Quỳnh giàu cảm xúc với những cung bậc khác nhau như chính tính cách luôn hết mình của Xuân Quỳnh. Những bài thơ khi hạnh phúc đắm say:
“ Nhưng lúc này anh ở bên em
Niềm vui sướng trong ta là có thật
Như chiếc áo trên tường, như trang sách
Như chùm hoa mở cánh trước hiên nhà…”
 
Khi chân thành và đằm thắm:
“ Em trở về đúng nghĩa trái tim em
Lá máu thịt, đời thường ai chẳng có
Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi”
 
Khi đau khổ, suy tư:
“ Em đâu dám nghĩ là vĩnh viễn
Hôm nay yêu, mai có thể xa rồi
Niềm đau đớn tưởng như vô tận
Bỗng có ngày thay thế một niềm vui…”
+ Đặc điểm thơ:
Khát khao hạnh phúc đời thường
Xuân Quỳnh là nữ sĩ tiêu biểu của thơ Việt Nam
thời kỳ chống Mỹ
Trăn trở,
lo âu
Hồn hậu,
chân thành
Tiết 34: Đọc văn
2. Bài thơ “Sóng”
Viết năm 1967 trong chuyến đi thực tế ở vùng biển Diêm Điền (Thái Bình)
In trong tập thơ “Hoa dọc chiến hào” (1968)
a. Hoàn cảnh sáng tác:
b. Đọc và cảm nhận chung:
Tiết 34: Đọc văn
Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ
Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?
Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể
Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức
Dẫu xuôi về phương bắc
Dẫu ngược về phương nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh một phương
Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngàn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở
Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa
Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ
Tiết 34: Đọc văn
Thể thơ ngũ ngôn, ngắt nhịp linh hoạt, các cặp câu đối xứng
Âm điệu dạt dào,
tha thiết
Mượn sóng biển để diễn tả cung bậc trạng thái trong tâm hồn người phụ nữ đang yêu.
Tiết 34: Đọc văn
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể



Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ

Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?


Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức

Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa


Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ.
Sóng
sóng
Em
em
Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngàn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở
Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau
Sóng
sóng
sóng
sóng
sóng
sóng
sóng
Em
em
Em
sóng
Dẫu xuôi về phương bắc
Dẫu ngược về phương nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh-một phương
em
- Xuân Quỳnh -
SÓNG
c. Chia bố cục:
Đoạn 1: 2 khổ thơ đầu -> Cảm xúc trước sóng biển và suy nghĩ về tình yêu.
Đoạn 2: khổ thơ 3, 4 -> Nghĩ về sóng biển và cội nguồn của tình yêu đôi lứa.
Đoạn 3: Khổ 5, 6, 7 -> Nghĩ về sóng biển và nỗi nhớ, lòng thủy chung của người phụ nữ.
Đoạn 4: 2 khổ thơ cuối -> Nghĩ về sóng và khát khao tình yêu.
1. Khổ 1,2: Cảm xúc trước sóng biển và suy nghĩ về tình yêu.
Khổ 1:
Dữ dội >< Dịu êm
Ồn ào Lặng lẽ
Hờn ghen > < Dịu dàng
Cuồng nhiệt Sâu lắng
- Quan hệ từ “và”: đối lập mà thống nhất của sóng
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Cặp từ trái nghĩa – đối xứng
Trạng thái đối lập của sóng cũng là những cung bậc cảm xúc của người phụ nữ đang yêu.
Tiết 34: Đọc văn
- Khát vọng của sóng:
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
 Hành trình của sóng cũng là hành trình của người phụ nữ đang yêu.
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể
Sông
Bể
Chật hẹp, nhỏ bé
Rộng lớn, mênh mông
- Nhân hóa: “Sóng – tìm”:
Chủ động, có ý thức
 Quan niệm mới mẻ, hiện đại về tình yêu.
Tiết 34: Đọc văn













ngày xưa
Sóng vẫn thế
ngày sau
Tình yêu
 quy luật của tình yêu
b. Khổ 2:
khát vọng
bồi hồi
 Khát vọng của sóng cũng là khát vọng tình yêu của tuổi trẻ.
 quy luật muôn đời của sóng
2. Khổ 3+4: Nghĩ về sóng biển và cội nguồn của tình yêu đôi lứa.
Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên ?

Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu ?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau.













Điệp cấu trúc câu:
Em nghĩ …
Em nghĩ …
những trăn trở, suy tư
- Câu hỏi tu từ:
Từ nơi nào sóng lên ?
Gió bắt đầu từ đâu ?
Khi nào ta yêu nhau.
băn khoăn về cội nguồn của sóng và cội nguồn của tình yêu
Tình yêu bí ẩn, kì diệu, không thể lí giải
SƠ ĐỒ TƯ DUY
Trạng thái
Hành trình
Quy luật
Cội nguồn
Sóng
Em
Sóng …..
Tình yêu…..
Sóng ……
Tình yêu…..
Sóng …..
Tình yêu ….
Nội dung
………..
……………….
………………
………..
Nghệ thuật
SƠ ĐỒ TƯ DUY
Trạng thái
Hành trình
Quy luật
Cội nguồn
Sóng
Em
Sóng: sông – bể
Tình yêu: chủ động,
có ý thức
Sóng: bất biến, muôn đời
Tình yêu: khát vọng của con người
Sóng: có thể lí giải
Tình yêu: không thể lí giải
Nội dung
Thể thơ năm chữ
Câu hỏi tu từ
Điệp cấu trúc câu
Nhân hoá
Đối lập
Ẩn dụ
Lặng lẽ-dịu êm
Ồn ào –dữ dội
Hờn ghen-cuồng nhiệt
Dịu dàng –sâu lắng
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN
1. Tác giả
2. Tác phẩm
1. Con sóng tình yêu và hành trình nhận thức
Chuẩn bị tiết 2 bài thơ “Sóng”
Học thuộc bài thơ
Hướng dẫn về nhà
Tiết 34: Đọc văn
GV giảng dạy:
Bà tên thật là Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, sinh ngày 6 tháng 10 năm 1942 tại làng La Khê, xã Văn Khê, thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Đông (nay thuộc quận Hà Đông, Hà Nội). Xuất thân trong một gia đình công chức, mẹ mất sớm, bố thường xuyên công tác xa gia đình, bà được bà nội nuôi dạy từ nhỏ đến khi trưởng thành.
Năm 1973, Xuân Quỳnh kết hôn với nhà viết kịch, nhà thơ Lưu Quang Vũ, trước đó, Xuân Quỳnh kết hôn lần đầu tiên với một nhạc công của Đoàn Văn công nhân dân Trung ương và đã ly hôn. Từ năm 1978 đến lúc mất Xuân Quỳnh làm biên tập viên Nhà xuất bản Tác phẩm mới.
 Nhưng thật đau đớn, cái điều chị mong sẽ có đó − sẽ không thể có nữa. Những người cùng thời cùng lứa với chị phải bắt đầu tập nghĩ rằng chị đã là người thiên cổ. Nhưng những bài hát của chị, những bài hát tình yêu có hương vị cổ truyền, có cả cay đắng, ngọt ngào, hờn giận, xót xa, nông nổi, những điệu ru đằm thắm tình mẫu tử ấp iu, những tiếng lòng tâm sự nhỏ nhẹ hồn hậu về cuộc sống thường nhật của con người.
Xuân Quỳnh đã từng viết trong một bài thơ:
“Sẽ có ngày tóc tôi trắng như bông
Đi giữa dòng người, đi giữa tháng năm…”