Em hãy cho biết món quà ở hình bên hoạt động dựa trên ứng dụng của loại năng lượng nào? Nêu đặc điểm của loại năng lượng đó?
KIỂM TRA BÀI CŨ:
Món quà ở hình trên hoạt động dựa trên ứng dụng của thế năng đàn hồi.
Khi độ biến dạng của vật càng lớn thì thế năng đàn hồi của vật càng lớn .
KIỂM TRA BÀI CŨ:
Câu 1: Thế năng trọng trường là gì? Nêu đặc điểm của thế năng trọng trường? Cho thí dụ một vật có thế năng trọng trường .
Cơ năng của vật phụ thuộc vào vị trí của vật so với mặt đất, hoặc so với một vị trí khác được chọn làm mốc để tính độ cao gọi là thế năng trọng trường .
- Thế năng trọng trường phụ thuộc vào khối lượng và mốc tính độ cao của vật
Vật có thế năng trọng trường như búa máy được kéo lên cao trong công trường xây dựng.
Câu 2: Động năng của một vật là gì? Nêu đặc điểm của động năng . Cho thí dụ 1 vật trong cuộc sống có động năng , 1 vật có cả thế năng lẫn động năng.
KIỂM TRA BÀI CŨ:
- Cơ năng của vật do chuyển động mà có gọi là động năng
- Động năng của vật phụ thuộc vào khối lượng và vận tốc của vật.
- Cầu thủ đang chạy trên sân bóng đá có động năng .
- Con chim đang bay trên trời cao có cả thế năng trọng trường lẫn động năng .
MỘT SỐ THỦY ĐIỆN LỚN Ở VIỆT NAM
Quan sát các ảnh chụp, ta nhận ra được điều gì?
Người ta lợi dụng sức nước để làm quay tua bin của máy phát điện và sản xuất ra điện
Trong quá trình đó năng lượng của dòng nước được chuyển hóa như thế nào?
Trong tự nhiên cũng như trong kĩ thuật, ta thường quan sát thấy sự chuyển hóa cơ năng từ dạng này sang dạng khác: động năng chuyển hóa thành thế năng và ngược lại thế năng chuyển hóa thành động năng. Chúng ta hãy cùng khảo sát một số hiện tượng sau đây để thấy rõ hơn về sự chuyển hóa này.
BÀI 17:
SỰ CHUYỂN HÓA VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG
Quan sát thí nghiệm quả bóng rơi và nhận xét .
Bài 17: SỰ CHUYỂN HÓA VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG
Thí nghiệm 1: Quả bóng rơi
A
B
C1: Trong thời gian quả bóng rơi, độ cao của quả bóng … dần, vận tốc của quả bóng … dần.
giảm
tăng
C2: Thế năng của quả bóng … dần, động năng của quả bóng … dần.
Khi quả bóng rơi, độ cao và tốc độ của quả bóng như thế nào?
Thế năng và động năng của quả bóng thay đổi thế nào?
giảm
tăng
I. Sự chuyển hóa của các dạng cơ năng:
Vậy , khi quả bóng rơi, ………………..đã chuyển hóa thành ……………………
thế năng
động năng
Bài 17: SỰ CHUYỂN HÓA VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG
I. Sự chuyển hóa của các dạng cơ năng:
Thí nghiệm 1: Quả bóng rơi
Khi quả bóng chạm đất, nó nảy lên. Trong thời gian nảy lên độ cao và vận tốc của quả bóng thay đổi thế nào?
C3: Trong thời gian nảy lên, độ cao của quả bóng … dần, vận tốc của quả bóng … dần. Như vậy thế năng của quả bóng … dần, động năng của nó … dần.
tăng
giảm
tăng
giảm
Vậy , khi quả bóng nảy lên, ……………….. đã chuyển hóa thành ……………………
động năng
thế năng
Bài 17: SỰ CHUYỂN HÓA VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG
Thí nghiệm 1: Quả bóng rơi
C4: Quả bóng có thế năng lớn nhất khi ở vị trí … và có thế năng nhỏ nhất khi ở vị trí …
Ở những vị trí nào (A hay B) quả bóng có thế năng , động năng lớn nhất; có thế năng, động năng nhỏ nhất?
I. Sự chuyển hóa của các dạng cơ năng:
Quả bóng có động năng lớn nhất khi ở vị trí … và có động năng nhỏ nhất khi ở vị trí …
A
B
B
A
A
B
C
2. Thí nghiệm 2: Con lắc dao động
- Kéo con lắc lệch khỏi vị trí cân bằng B tới vị trí A rồi thả tay ra. Quan sát chuyển động của con lắc
- Lấy vị trí cân bằng B để làm mốc tính độ cao.
Con lắc đi từ A xuống B:độ cao của con lắc………; tốc độ của con lắc…….., thế năng……… và động năng………. : có sự chuyển hóa từ ………………. sang………………
giảm
tăng
giảm
tăng
thế năng
động năng
- Con lắc có độ cao lớn nhất ở A và C, nhỏ nhất ở vị trí cân bằng B
A
B
C
2. Thí nghiệm 2: Con lắc dao động
b/ Con lắc đi từ B lên C:độ cao của con lắc………; tốc độ của con lắc…….., thế năng……… và động năng………. : có sự chuyển hóa từ ………………. sang………………
giảm
tăng
giảm
tăng
thế năng
động năng
Con lắc có độ cao lớn nhất ở A và C, thế năng có giá trị ………nhất , còn động năng có giá trị …………..nhất.
Con lắc có độ cao nhỏ nhất ở vị trí cân bằng B: thế năng có giá trị ………nhất , còn động năng có giá trị …………..nhất.
lớn
nhỏ
lớn
nhỏ
Trong chuyển động của con lắc đã có sự chuyển hóa liên tục các dạng cơ năng: Thế năng chuyển hoá thành động năng và động năng chuyển hoá thành thế năng.
Bài 17: SỰ CHUYỂN HÓA VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG
I. Sự chuyển hóa của các dạng cơ năng:
Khi một vật chuyển động , động năng và thế năng có thể chuyển hoá lẫn nhau
Từ các khảo sát trên và nhiều hiện tượng khác, ta có được kết luận:
-Thực ra, quả bóng có nảy lên lại tới vị trí ban đầu không? Vì sao?
-Quả bóng sau khi chạm đất không nảy lên tới vị trí ban đầu do có ma sát.
-Tương tự, do có ma sát, con lắc sau khi thả ra ở vị trí A cũng không thể quay trở lại đúng vị trí này.
-Vậy nếu kể đến ma sát,
-Một phần cơ năng đã chuyển hóa thành một dạng năng lượng khác mà chúng ta sẽ học trong các bài sau.
???
Bài 17: SỰ CHUYỂN HÓA VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG
I. Sự chuyển hóa của các dạng cơ năng:
III. Vận dụng:
1/ Hãy chỉ ra sự chuyển hoá từ dạng cơ năng này sang dạng cơ năng khác trong các trường hợp trên?
Bài 17: SỰ CHUYỂN HÓA VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG
I. Sự chuyển hóa của các dạng cơ năng:
II. Vận dụng:
a) Thế năng của cánh cung chuyển hoá thành động năng của mũi tên.
b) Thế năng của hồ nước chuyển hoá thành động năng của dòng nước .
c) Khi vật đi lên: Động năng chuyển hoá thành thế năng.
Khi vật rơi xuống: Thế năng chuyển hoá thành động năng.
C9:
Bài 17: SỰ CHUYỂN HÓA VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG
Hãy chọn đáp án đúng cho hai phát biểu sau:
2/ Phát biểu 1: Trong quá trình cơ học, động năng và thế năng có thể chuyển hoá lẫn nhau, nhưng cơ năng được bảo toàn ( nếu bỏ qua ma sát) .
Phát biểu 2: Nếu khi một vật chuyển động, ở vị trí nào vật có động năng lớn nhất thì ở vị trí đó thế năng của nó sẽ nhỏ nhất.
A. Phát biểu 1 đúng, phát biểu 2 sai.
B. Phát biểu 2 đúng, phát biểu 1 sai.
C. Phát biểu 1 và 2 đều sai.
D. Phát biểu 1 và 2 đều đúng.
Bài 3 : Một vật ném lên cao theo phương xiên góc từ vị trí A và rơi xuống mặt đất ở vị trí D như hình (H.1), nếu bỏ qua sức cản của không khí :
a. Tại vị trí nào vật có thế năng lớn nhất ?
Tại vị trí nào vật có động năng lớn nhất ?
b. Khi ném từ A đến B, cơ năng của vật chuyển hóa ra sao?
c. Trong giai đoạn nào động năng của vật giảm dần ?
a. Vật có thế năng lớn nhất ở vị trí B, động năng lớn nhất ở vị trí D .
b. Khi ném từ A đến B, động năng của vật chuyển hóa thành thế năng .
c. Động năng của vật giảm dần trong giai đoạn từ A đến B
b) Phân tích sự chuyển hóa cơ thế năng và động năng trong quá trình chuyển động.
4/ Thả hòn bi tại mép của một cái máng.
a) Hòn bi chuyển động như thế nào?
c) Tại sao sau một thời gian, hòn bi dừng hẳn?
a) Hòn bi chuyển động qua lại hai bên mép cái máng .
b) Khi đi xuống, thế năng hòn bi chuyển hóa thành động năng.
Khi đi lên, động năng hòn bi chuyển hóa thành thế năng.
c) Sau một thời gian, hòn bi dừng lại do có ma sát, cơ năng hòn bi biến đổi thành một dạng năng lượng khác.
3. Một xe đi xuống dốc với tốc độ không đổi. Hãy cho biết động năng, thế năng, cơ năng của xe thay đổi như thế nào trong khi xe đi từ đỉnh dốc đến chân dốc và giải thích tại sao ?
Khi xe đi xuống dốc với tốc độ không đổi:
Động năng không đổi
Thế năng giảm dần
do đó Cơ năng giảm dần trong khi xe đi từ đỉnh dốc đến chân dốc
Trong quá trình cơ học, động năng và thế năng có thể chuyển hóa lẫn nhau, nhưng cơ năng được bảo toàn (nếu bỏ qua ma sát) .
MỘT SỐ ỨNG DỤNG TỪ CƠ NĂNG CỦA NƯỚC, GIÓ...
CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT!
Các nguồn nước ở trên cao có thế năng rất lớn. Thế năng này có thể chuyển hóa thành động năng làm quay các máy phát điện. Hiện nay người ta mới sử dụng chưa tới 10% nguồn năng lượng dự trữ khổng lồ này.
Gió có động năng rất lớn, là nguồn năng lượng sạch và rẽ tiền. Nếu con người tận dụng được hết động năng của gió thì gió có thể cung cấp cho con người năng lượng còn lớn hơn năng lượng do nước cung cấp. Từ xưa, người ta đã biết sử dụng động năng của gió để chạy các cối xay, gọi là cối xay gió.
Một vật đang đứng yên ở độ cao 18 m thì có cơ năng 2000 J.
a/ Thế năng của vật ở vị trí này là bao nhiêu?
b/ Khi thả rơi vật xuống, tại vị trí cách mặt đất bao nhiêu thì thế năng của vật bằng động năng? Biết rằng trong quá trình rơi, cơ năng của vật không thay đổi và thế năng của vật tỉ lệ với độ cao của vật.
VẬN DỤNG
 
 
 
Vậy tại vị trí cách mặt đất h’= 9m thì thế năng và động năng của vật bằng nhau