BÀI 10

Vi khuẩn có ích
trong chế biến
thực phẩm
TIẾT 1

KHỞI ĐỘNG TIẾT
HỌC

TRÒ CHƠI
VUA TIẾNG VIỆT
Bằng những chữ cái cho sẵn
em hãy ghép thành 1 từ có
nghĩa nhé!
(Gợi ý: Các từ theo chủ đề món ăn)

Ví dụ mẫu

c/ấ/X/i/g/ô
Có nghĩa là

Xôi gấc

Câu 1
Bấm đồng hồ

a/h/ữ/S/u/c/a
Đáp án

Sữa chua
Mở đáp án

Câu 2
Bấm đồng hồ

ả/D/i/a/ư/c
Đáp án

Dưa cải
Mở đáp án

Câu 3
Bấm đồng hồ

n/m/e/h/c/u/a
Đáp án

Nem chua
Mở đáp án

Câu 4
Bấm đồng hồ

m/o/D/ạ/g/ấ
Đáp án

Dấm gạo
Mở đáp án

Câu 5
Bấm đồng hồ

i/c/K/h/i/m
Đáp án

Kim chi
Mở đáp án

Nem chua

Sữa chua
Dưa cải
muối

Kim chi

Dấm gạo

CHÚNG TA BẮT
ĐẦU VÀO BÀI
HỌC

MỤC
TIÊU

2

1
Trình bày được
việc sử dụng một
số vi khuẩn có
ích trong chế
biến thực phẩm

Xây dựng được
quy trình làm
một số thực
phẩm lên men

KHÁM PHÁ

HOẠT ĐỘNG 1
(Trang 48 SGK)

Nêu một số điều em biết về
nguyên liệu, mùi, vị, cách chế
biến,... các món ăn

Sữa chua

Dưa cải muối

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Nêu một số điều em biết về nguyên liệu, mùi, vị, cách
chế biến,... các món ăn trong hình tại Hoạt động 1 (trang
Tên món

Nguyên

ăn

liệu

…………………

…………………

48 SGK)
Mùi, vị

Cách chế biến

…………………

…………………

……………………………………….…………………

…………………

…………………

……………………………………….…………………

…………………

…………………

……………………………………….…………………

…………………

…………………

……………………………………….…………………

…………………

…………………

……………………………………….…………………

…………………

…………………

……………………………………….…………………

Sữa chua
Nguyên
liệu:

Sữa

Mùi:

Thơm

Vị:

Chua ngọt

Cách
biến:

chế

Cho vi khuẩn lên men
sữa

Dưa cải muối
Nguyên
liệu:

Rau cải

Mùi:

Mùi thơm đặc

Vị:

trưng
Chua

Cách
biến:

chế

Cho vi khuẩn lên men
rau cải

Có thể chế biến thực phẩm như sữa
chua, rau, củ, quả muối chua,... nhờ các
vi khuẩn có ích

Dưa bắp cải

Tôm chua

Kim chi

Dấm gạo

Chúng mình hãy làm
cẩm nang hướng dẫn
chế biến một số thực
phẩm đó nhé!

Tiêu chí sản
phẩm

Trình bày rõ

2

ràng, sáng tạo,

Thể hiện rõ ràng

1

các bước tiến
Tên loại thực

phẩm chế biến
có sử dụng vi
khuẩn có ích.

4

hành.

sử dụng được lâu

3

dài.

Lượng nguyên
liệu, vật liệu
chính sử dụng

(khối lượng, dung
tích,...).

HOẠT ĐỘNG 2
(Trang 49 SGK)

TÌM HIỂU CÁCH SỬ DỤNG VI
KHUẨN TRONG LÀM SỮA
CHUA

5

a. Quan
sát
hình,
đọc
(Trang 49 SGK)
1

thông tin

3

2
Đồ sữa vào các lọ
đựng nhỏ.

Đun ấm sữa tươi có
đường khoảng 45°C
hoặc pha sữa đặc có
đường với nước ấm.

Thêm sữa chua (có sẵn
vi khuẩn lắc-tic) vào ca
sữa ấm và khuấy đều.

4

Bảo quản sữa chua
trong ngăn mát tủ lạnh.

Ủ ấm ở nhiệt độ khoảng 40
°C đến 45 °C trong khoảng
8 đến 12 giờ. Vi khuẩn lắc
tíc phát triển chuyển sữa
thành sữa chua.

Em hãy cho biết các nguyên liệu và vật liệu cần dùng để
làm sữa chua
Nguyên
liệu
Sữa tươi
Sữa đặc có
đường
Sữa chua
Nước ấm

(Trang 49 SGK)

Vật liệu
Ca
Lọ đựng sữa
Thìa hoặc đũa
khuấy
Muôi múc sữa
Nồi ủ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
(Trang 49 SGK)

1. Nêu vai trò của việc cho sữa chua vào sữa tươi.
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………….
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………….

2. Tác dụng của việc ủ ấm trong khoảng 8 đến 12 giờ.
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………….
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………….

3. Nếu không bảo quản trong tủ lạnh thì sữa chua sẽ thay
đổi
như thế nào? Vì sao?

Nêu vai trò của việc cho sữa chua vào
(Trang 49 SGK)

sữa tươi

Cho thêm sữa chua làm
men cái chứa các vi sinh
vật lên men là vi khuẩn
lactic.

Tác dụng của việc ủ ấm trong khoảng 8 đến
(Trang 49 SGK)

12 giờ

Tạo điều kiện nhiệt độ phù
hợp cho vi khuẩn lactic
trong sữa chua có thể sinh
trưởng và sinh sản tốt
nhất.

b. Nếu không bảo quản trong tủ lạnh thì sữa
chua sẽ thay đổi như thế nào? Vì sao?
(Trang 49 SGK)

Sữa chua khi được bảo quản nhiệt độ
thường sẽ bị ảnh hưởng chất lượng rất
nhiều như (mùi vị không thơm như khi
mở hộp, bị lỏng, vữa và có vị chua
nhiều,...). Nếu để quá lâu thì có thể
gây ra tình trạng ngộ độc thực phẩm
cho người sử dụng.

HOẠT ĐỘNG 3
(Trang 50 SGK)

TÌM HIỂU CÁCH MUỐI CHUA RAU,
CỦ, QUẢ

a. Hãy kể tên một số sản phẩm rau, củ, quả muối
chua mà em biết
Rau muối chua

Củ quả muối
chua

Rau cải sen, cải thảo, bắp cải, mùng
nước…
Su hào, cà rốt, củ cải, hành, cà pháo,

b. Quan
sát
hình,
đọc
(Trang 50 SGK)
thông tin
Rau bắp cải
ban đầu

Rau bắp cải
sau 3 ngày

Rửa sạch rau
bắp cải, cắt nhỏ
để ráo nước (có
thể bổ sung
thêm ít hành lá,
rau răm.....).

Đổ dung dịch
muối, đường ngập
rau. Nên chặt rau,
đề ở nhiệt độ (3040)°C.

Pha dung dịch nước
muối, đường với khoảng
(3-4)% muối (30 đến 40
gam muối cho 1 lit
dung dịch), 1% dưỡng
(10 gam dưỡng cho 1 lít
dung dịch).

Vi khuẩn lắc tíc có sẵn
trên rau sẽ sử dụng đường
có trong rau và dung dịch
nước làm thức ăn. Chúng
phát triển giúp rau cải
muối có vị chua nhẹ, tăng
giá trị dinh dưỡng và thời
gian sử dụng thực phẩm.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
(Trang 50 SGK)

1. Việc muối chua rau, củ, quả có những tác dụng gì?
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………….

2. Quan sát hình tại Hoạt động 3 (trang 50 SGK). Nêu
một số thay đổi về màu sắc, mùi vị của rau cải sau 3
ngày muối.
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………….
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………….

3. Khi muối rau vào mùa đông, người ta thường dùng
nước ấm và cho thêm ít nước muối dưa cũ vào. Theo em,
việc làm đó có cần thiết không? Vì sao?

Theo em, việc muối chua rau, củ, quả có những tác
dụng gì?
(Trang 50 SGK)

Việc muối chua rau, củ, quả giúp rau,
củ, quả có thể giữ được độ giòn, ngon,
lâu hư hỏng và kéo dài thời gian sử
dụng, có thể lên đến vài tháng.

Nêu một số thay đổi về màu sắc, mùi vị của rau cải sau
3 ngày muối.
(Trang 50 SGK)

Sau 3 ngày muối, rau bắp cải vẫn giữ
màu sắc tươi, sáng, bóng, căng tròn;
có mùi thơm đặc trưng; có vị chua
ngọt, giòn.

(Trang 50 SGK)

c. Bạn Thư có chia sẻ, vào mùa
đông mẹ bạn thường muối rau
bằng nước ấm và cho thêm ít nước
muối dưa cũ vào. Theo em, việc
làm của mẹ bạn Thư có cần thiết
không? Vì sao?

CẦN
Dùng nước ấm và một ít nước dưa
THIẾT
cũ muối dưa để cung cấp các vi
khuẩn lactic và làm giảm độ pH của
môi trường tạo điều kiện cho vi
khuẩn lactic phát triển giúp dưa
chua nhanh hơn.

TẠM
BIỆT
CÁC EM

BÀI 10

Vi khuẩn có ích
trong
chế biến thực phẩm
TIẾT 2

LUYỆN TẬP VÀ VẬN
DỤNG

HOẠT ĐỘNG
4 Đề xuất ý tưởng làm cẩm nang

hướng dẫn chế biến thực phẩm sử dụng vi khuẩn
có ích

(Trang 50 SGK)

a. Dựa vào tiêu chí của nhóm, hãy thảo luận và chia sẻ
làm cẩm nang hướng dẫn chế biến một số thực phẩm sử
dụng vi khuẩn có ích

1

2

(Trang 50 SGK)

3

Một số thực phẩm sử dụng vi khuẩn
có ích để chế biến:
- Sữa chua
- Các loại rau, củ, quả muối chua:
dưa cải, su hào, cà rốt, cải củ muối
chua, sung muối, cà muối, hành
muối,...
- Nem chua, tôm chua
- Dấm gạo

1

Lựa chọn ý tưởng và đề xuất cách làm cẩm nang
hướng dẫn chế biến thực phẩm sử dụng vi khuẩn
có ích

Gợi ý

2

Nội dung cẩm
nang

(Trang 51 SGK)

3

Hình dáng, chất liệu cẩm
nang
Cách thức thể hiện thông tin, hình
ảnh

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Vẽ phác thảo mô hình cẩm
nang

- Nội dung cẩm nang.
………………………………………………………………….…….
………
……………………………………………………………..
…………………

- Cách thức thể hiện thông tin,
hình ảnh.
………………………………………………………………….…….
………
……………………………………………………………..
…………………

TRÌNH BÀY Ý TƯỞNG
Đây là ý tưởng của nhóm tớ

HOẠT ĐỘNG 5

Làm cẩm nang hướng dẫn chế biến
một thực phẩm sử dụng vi khuẩn có ích

(Trang 51 SGK)

Lựa chọn dụng cụ và vật liệu

Kéo

Giấy màu

Keo

Bút màu

(Trang 51 SGK)

Bút chì

Bìa

Giấy ô li

Dây duy
băng

Làm cẩm nang hướng dẫn
chế biến một loại thực
phẩm sử dụng vi khuẩn có
ích theo cách của em hoặc
nhóm em

(Trang 51 SGK)

GỢI Ý

1

Làm khung cẩm nang

GỢI Ý

2

Phác thảo vị trí thông tin cẩm
nang

GỢI Ý

3

Gắn các nội dung vào với nhau

GỢI Ý

4

Trang trí và hoàn thiện

HOẠT
ĐỘNG 6

TRƯNG BÀY VÀ GIỚI THIỆU SẢN
PHẨM
Nội dung cẩm nang.
Cách thức thể hiện thông
tin, hình ảnh.
Hình dáng, chất
liệu cẩm nang.

(Trang 52 SGK)