Báo cáo biện pháp nâng cao chất lượng giảng dạy:
“Vận dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực để
phát huy năng lực cho học sinh qua giờ ôn tập văn bản lớp 9”
Giáo viên: Nguyễn Thị Thim

A. LÍ DO CHỌN BIỆN PHÁP:
Trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 ( Ban hành
theo Thông tư số 32/2018/BGDĐT) chú trọng phát triển năng
lực, phẩm chất cho học sinh.
Môn văn là môn học quan trọng trong nhà trường. Ở phần
văn học nhiều văn bản dài, khó...vì thế tiết ôn tập văn bản nhiều
học sinh không có hứng thú học tập,...
Chính những điều này đã thôi thúc tôi mạnh dạn sử dụng
các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực để phát huy năng
lực cho học sinh. Sau khi áp dụng, tôi nhận thấy nó thực sự đem
lại hiệu quả. Vì vậy, tôi xin báo cáo biện pháp: “Vận dụng các
phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực để phát huy năng lực
cho học sinh qua giờ ôn tập văn bản lớp 9”.

B. NỘI DUNG
I. Phương pháp dạy học tích cực:

II. Các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực đã
áp dụng trong tiết ôn tập văn bản lớp 9
1. Kỹ thuật sơ đồ tư duy.
* Ví dụ:

2. Phương pháp tổ chức chơi trò chơi.
* TRÒ CHƠI: Giải ô chữ
Ví dụ: Tổ chức trò chơi “Giải ô chữ” để ôn tập một số kiến thức về văn học trung đại
mà HS đã học bằng một số câu hỏi gợi ý như sau:
+ Hàng 1 gồm 6 chữ cái: “Truyện Kiều” là loại truyện thơ viết bằng… (CHỮ NÔM)
+ Hàng 2 gồm 7 chữ cái: Nhân vật chính trong truyện “Chuyện người con gái Nam
Xương”
(VŨ NƯƠNG)
+ Hàng 3 gồm 13 chữ cái: Tuỳ bút viết trong những ngày mưa.
(VŨ TRUNG TUỲ BÚT)
+ Hàng 4 gồm 6 chữ cái: Ngoài biện pháp ước lệ, đoạn trích “Chị em Thuý Kiều” còn sử
dụng biện pháp nghệ thuật nào để miêu tả chị em Thúy Kiều ?
(ĐÒN BẨY)
+ Hàng 5 gồm 15 chữ cái: Một nhà thơ lớn của dân tộc sớm phải chịu cảnh mù loà ở tuổi
27.
(NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU)
+ Hàng 6 gồm 6 chữ cái: Tác phẩm “Hoàng Lê nhất thống chí” của Ngô Gia Văn Phái
viết bằng chữ gì ?
(CHỮ HÁN)
+ Hàng 7 gồm 8 chữ cái: Tác giả truyện “Chuyện người con gái Nam Xương” .
(NGUYỄN
DỮ)
+ Hàng 8 gồm 14 chữ cái: Thể văn ghi chép những điều kì lạ vẫn được lưu truyền.

TRÒ CHƠI: Giải ô chữ
C H
V Ũ N Ư Ơ
V Ũ T
Đ Ò N B
N G U
C H Ữ H
N G U Y Ễ
T

Ữ N Ô M
N G
R U N G T Ù Y B Ú T
Ẩ Y
Y Ễ N Đ Ì

N H C H I

Á N
N D Ữ
R U Y Ề N K Ì

Ể U

* TRÒ CHƠI: Bức ảnh bí mật
* Ví dụ:
Khi ôn tập văn bản “Lặng lẽ Sa Pa”, tôi cho học sinh chơi trò
chơi “Đi tìm bức thông điệp của truyện”.
Câu 1: (Bức ảnh nhà văn Nguyễn Thành Long): Ai là tác giả truyện
ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” và giới thiệu vài nét về tác giả?
Câu 2: (Bức ảnh về thiên nhiên Sa Pa): Nêu tên vùng đất được nói
tới trong một truyện ngắn nổi tiếng của Nguyễn Thành Long mà các
bạn được học trong chương trình Ngữ văn lớp 9? Hãy đọc lại những
câu văn miêu tả thiên nhiên Sa Pa?
Câu 3: (Bức ảnh một anh thanh niên đang làm công tác đo khí tượng):
Nêu tên nhân vật chính trong truyện ngắn“Lặng lẽ Sa Pa”? Hãy nêu
cảm nhận của mình về nhân vật đó?
Câu 4 : (Bức ảnh một họa sĩ): Nhân vật nào trong truyện ngắn
“Lặng lẽ Sa Pa”luôn có khao khát sáng tạo nghệ thuật?

“Trò chơi tiếp sức”

3. Phương pháp thảo luận nhóm
VÍ DỤ MINH HỌA:

Câu hỏi:
Ước nguyện của Thanh Hải là làm “một nốt trầm xao xuyến”.
Nhưng hiện nay, một số bạn trẻ lại cho rằng không nên làm một “nốt
trầm” mà phải là một nốt nhạc cao vút. Em đồng ý với quan điểm nào?
Vì sao?

“Thảo luận nhóm”

4. Phương pháp dạy học theo dự án
* Ví dụ:
Trước khi dạy bài ôn tập các văn bản thơ hiện đại, tôi giao dự án cho các nhóm HS
chuẩn bị trước ở nhà: Lập bảng thống kê để hệ thống hóa các văn bản thơ hiện đại đã
học theo bảng sau:
STT
1
2
…

Tên văn bản

Tác giả

Thể thơ

Hoàn cảnh
sáng tác

Nội dung, nghệ
thuật

5. Kĩ thuật bảng 4 ô vuông
* Ví dụ:
Tình cảm gia đình qua các văn bản: Chiếc lược
ngà (Nguyễn Quang Sáng), Nói với con (Y
Phương), Bếp lửa ( Bằng Việt), Khúc hát ru những
em bé lớn trên lưng mẹ ( Nguyễn Khoa Điềm).

VÍ DỤ MINH HỌA:
1. VB: Chiếc lược ngà : Tình cảm cha con
2.VB: Nói với con: Tình cảm gia đình ấm
sâu nặng và cao đẹp trong cảnh ngộ éo le của cúng; ca ngợi truyền thống cần cù, sức
chiến tranh.
sống mạnh mẽ của quê hương...

- Tình cảm gia đình hòa quyện
với tình yêu quê hương đất
nước.
- Giọng điệu ngọt ngào, thiết
4. VB:Khúc hát ru những tha, trong sáng...
3.VB:Bếp lửa : Tình
em bé lớn trên lưng mẹ :
Tình yêu thương con gắn với
với lòng yêu nước, với tinh
thần chiến đấu.

cảm bà cháu đầy xúc
đô độngvavavvv động và lòng kính yêu,
trân trọng biết ơn trân trọng, biết ơn bà...

6. Phương pháp dạy viết dựa trên tiến trình
*Ví dụ:
Từ văn bản Bàn về đọc sách của Chu Quang Tiềm, hãy
trình bày suy nghĩ về vai trò của đoc sách bằng 1 đoạn văn
từ 6- 8 câu, có sử dụng khởi ngữ.

Hướng dẫn HS viết đoạn văn theo quy trình:
-

Bước 1: Xác định mục tiêu, nội dung viết đoạn văn.

-

Bước 2: Chuẩn bị trước khi viết:
+ Tìm ý, lập dàn ý
+ Lựa chọn cách viết đoạn văn.
+ Xây dựng bản tiêu chí đánh giá bài viết

-

Bước 3: Hướng dẫn HS viết từng bước theo quy trình.

-

Bước 4: Trình bày sản phẩm học tập và đánh giá.

Phiếu học tập : Câu hỏi hướng dẫn HS chuẩn bị trước khi viết:
1.
2.
3.
4.
5.

Em viết đoạn văn này để làm gì?
Nội dung của đoạn văn?
Em sẽ trình bày đoạn văn theo cách nào?
Em sẽ sắp xếp lí lẽ, dẫn chứng như thế nào?
Em sẽ sử dụng khởi ngữ trong đoạn văn như thế nào?

Phiếu học tập : Câu hỏi hướng dẫn HS tự kiểm tra đoạn văn:
1. Đoạn văn em viết có phù hợp với yêu cầu của đề bài
không?
2. Các lí lẽ dẫn chứng có làm sáng tỏ luận điểm không?
3. Đoạn văn có được trình bày 1 cách rõ ràng không? Các
câu văn có được diễn đạt hợp lí không?
4. Đoạn văn có mắc lỗi diễn đạt, dùng từ đặt câu không?

=> Như vậy qua quá trình sử dụng phương pháp và kĩ
thuật dạy học tích cực đã giúp học sinh nắm chắc kiến
thức cơ bản; đồng thời phát huy được các năng lực của học
sinh: năng lực phát hiện, năng lực hợp tác, năng lực giải
quyết vấn đề, năng lực tư duy sáng tạo, năng lực cảm thụ
thẩm mĩ, năng lực sử dụng ngôn ngữ Tiếng Việt chính
xác ...

III. HIỆU QUẢ SỬ DỤNG
BẢNG KHẢO SÁT HỨNG THÚ HỌC TẬP CỦA HS
Tổng HS
khảo sát

Thời
gian
khảo
sát

Số HS hứng thú
với giờ học (Tích
cực phát biểu xây
dựng bài)

Số HS ít hứng
Số HS không
thú với giờ học hứng thú với giờ
(Ít phát biểu xây
học
dựng bài)

42 HS

Trước

20/42 = 47,6%

18/42 = 42,9%

4/42 = 9,5%

42 HS

Sau

25/42 = 59,5%

15/42 = 35,7%

2/42 = 4,8%

BẢNG KHẢO SÁT KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HS TRƯỚC VÀ SAU
KHI THỰC HIỆN BIỆN PHÁP
Bảng 1: Kết quả khảo sát chất lượng học tập của học sinh lớp 9C trước khi thực
hiện biện pháp: “ Vận dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực để
phát huy năng lực cho học sinh qua giờ ôn tập văn bản lớp 9 ”.
Tổng HS
điều tra

Kết quả học lực
Giỏi

Khá

TB

Yếu

42 = 100%

4 = 9,5%

15 = 35,7%

18 = 42,9%

5 =11,9%

Kém
0

Bảng 2: Kết quả khảo sát chất lượng học tập của học sinh lớp 9C sau khi
thực hiện biện pháp: “ Vận dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực
để phát huy năng lực cho học sinh qua giờ ôn tập văn bản lớp 9 ”
Tổng HS
điều tra

Kết quả học lực
Giỏi

Khá

TB

Yếu

42 = 100%

7 = 16,6%

23 = 54,8%

10 = 23,8%

2 = 4,8%

Kém
0

BẢNG THỐNG KÊ CHẤT LƯỢNG THI VÀO LỚP 10
Năm học

Kết quả của trường

Bình quân huyện

2018-2019

6,71

6,15

2019-2020

7,1

6,68

2020-2021

7,57

7,22

C. KẾT LUẬN:

Sử dụng phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực trong
tiết ôn tập văn bản lớp 9 là điều quan trọng và hết sức cần thiết,
vừa giúp học sinh nắm chắc kiến thức cơ bản, biết làm các dạng
bài tập mà còn giúp các em có được những năng lực cơ bản khi
làm bài để từ đó các em tự tin bước vào kỳ thi tuyển sinh vào
lớp 10 THPT.

D. KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT

Để việc áp dụng phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực
nhằm phát huy năng lực của học sinh trong giờ ôn văn bản đạt
được hiệu quả cao, tôi xin có một số kiến nghị, đề xuất sau:
- Đối với nhà trường cần có phòng thư viện đủ về số lượng
và phong phú sách tham khảo cho giáo viên và học sinh như:các
tập thơ, tập truyện, chân dung các nhà văn, nhà thơ…các
phương tiện, thiết bị dạy học phải đầy đủ.
- Đối với các cấp lãnh đạo nên tổ chức những tiết chuyên đề
ôn tập phần văn bản để giáo viên tiếp cận được với cái mới.
 
Xin chân thành cảm ơn!