NGỮ VĂN 7
Tiết 62 : SỰ GIÀU ĐẸP CỦA TIẾNG VIỆT
I. Đọc - hiểu văn bản :
II. Tìm hiểu chung
1. Tác giả:
- Đặng Thai Mai (1902 - 1984) quê ở làng Lương Điền, xã Thanh Xuân, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An.
- Ông là nhà văn, nhà nghiên cứu văn học nổi tiếng, nhà hoạt động xã hội có uy tín.
- Một số tác phẩm: Văn học khái luận (1944), Tập văn trong Văn học Trung Quốc ngày nay (1945), Lỗ Tấn thân thế và văn nghệ (1958), Tuyển tập Đặng Thai Mai - tác phẩm (gồm 2 tập)...
2. Tác phẩm
- Bài Sự giàu đẹp của tiếng Việt là đoạn trích ở phần đầu của bài nghiên cứu “Tiếng Việt, một biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc”, in lần đầu vào năm 1967, được bổ sung và đưa vào Tuyển tập Đặng Thai Mai, tập II.
3. Thể loại
Văn giải thích kết hợp với chứng minh
1 số tác phẩm của Đặng Thanh Mai
4. Bố cục
Gồm 2 phần:
- Phần 1: Từ đầu đến “qua các thời kỳ lịch sử”: Nhận định chung về sự giàu đẹp của tiếng Việt.
- Phần 2: Còn lại. Chứng minh cái đẹp, khẳng định cái đẹp và cái hay của tiếng Việt.
III. Tìm hiểu chi tiết văn bản
1- Nhận định chung về phẩm chất giàu đẹp của Tiếng Việt
"Tiếng Việt có những đặc sắc của
một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng
hay".
=> Cách lập luận :
Ngắn gọn, rành mạch, đi từ ý khái quát đến ý cụ thể.
=> Tác dụng : Làm rõ luận điểm
“ Tiếng Việt là thứ tiếng
đẹp, một thứ tiếng hay
"Tiếng Việt có những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay".
Nói thế nghĩa là nói rằng.....
- Nhịp điệu: Hài hoà về âm hưởng, thanh điệu
- Cú pháp : tế nhị, uyển chuyển
- Đủ khả năng diễn đạt từ ngữ ..
- Thoả mãn cho yêu cầu …
2. Phẩm chất giàu đẹp của Tiếng Việt :
a. Tiếng Việt đẹp






- Giàu chất nhạc
- Uyển chuyển, cân đối, nhịp
nhàng về cú pháp
- Tự vựng dồi dào
- Ngữ âm, phát âm phong phú,
giàu thanh điệu
* Tính uyển chuyển: Rành mạnh
trong lời nói
- Kết hợp chứng cứ khoa học vào
đời sống làm cho lí lẽ, từ ngữa trở
nên sâu sắc
Để chứng minh vẻ đẹp của Tiếng Việt, tác giả dựa trên những đặc sắc nào trong cấu tạo của nó ?
Tính uyển chuyển của Tiếng Việt được tác giả xác nhận trên chứng cứ đời sống nào ?
Nhận xét về cách nghị luận của tác giả về vẻ đẹp của Tiếng Việt
Ví dụ
1. Long lanh đáy nước in trời
Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng
(Nguyễn Du)
2. Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu
3. Đoái trông theo đã cách ngăn
Tuôn màu mây biếc trải ngàn núi xanh
(Trích Chinh phụ ngâm khúc)
4. Lom khom dướI núi tiều vài chú
Lác đác bên sông chợ mấy nhà
(Bà Huyện Thanh Quan)
b. Tiếng Việt hay
Đặc sắc về nghệ thuật :
- Kết hợp giữa giải thích và chứng minh
- Lập luận chặt chẽ
- Các dẫn chứng toàn diện, bao quát
- Dồi dào về cấu tạo từ ngữ, về hình thức diễn đạt
- Từ vựng ... tăng lên mỗi ngày
- Ngữ pháp uyển chuyển chính xác
Tác giả qua niệm như thế nào là 1 thứ tiếng hay
Nghệ thuật viết văn nghị luận của tác giả trong bài này có đặc điểm gì nổi bật ?
IV. Tổng kết
1.Nghệ thuật:
-Kết hợp giải thích, chứng minh, bình luận; dẫn chứng toàn diện, lập luận chặt chẽ.
2.Nội dung:
-Tiếng Việt với những phẩm chất và giàu khả năng sáng tạo, là một biểu hiện hùng hồn sức sống của dân tộc.
2. Ý nghĩa:

- Tiếng Việt mang trong nó những giá trị văn hóa rất đáng tự hào của người Việt Nam
-Trách nhiệm giữ gìn, phát triển tiếng nói dân tộc của mỗi người Việt Nam

V. Luyện tập
Tìm dẫn chứng thể hiện sự giàu đẹp của tiếng Việt về ngữ âm và từ vựng :
Tìm dẫn chứng
Hỡi cô tát nước bên đàng
Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi
( Ca dao )
Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời. 
Bao cô thôn nữ hát trên đồi ...
( Hàn Mặc Tử ) 
Ô hay buồn vương cây ngô đồng
Vàng rơi, vàng rơi, thu mênh mông
( Bích Khê )
Thuyền về có nhớ bến chăng ?
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền.
( Ca dao )
Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp,
Con thuyền xuôi mái nước song song
Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả;
Củi một cành khô lạc mấy dòng.
( Huy cận )
Con đường nho nhỏ gió xiêu xiêu
La lả cành hoang nắng trở chiều
( Xuân Diệu)
Vầng trăng ai xẻ làm đôi
Nửa in gối chiếc, nửa soi dặm trường
( Nguyễn Du )
Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
( Hồ Chí Minh )
Rằm xuân lồng lộng trăng soi
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân
( Hồ Chí Minh )
Long lanh đáy nước in trời
Thành xây khói biếc, non phơi bóng vàng
( Nguyễn Du )
THANKS FOR WATHCHING