Kiểm tra bài cũ
Giải thích sự hình thành cặp electron liên kết giữa 2 nguyên tử C và H trong phân tử CH4?

Nội dung:
Khái niệm sự lai hóa
Một số kiểu lai hóa điển hình


I- Khái niệm về sự lai hoá
CH4

Cấu hình e của C*:

1s2 2s1 2p3
Sự lai hóa obitan nguyên tử là gi?
Nguyên nhân của sự lai hóa?
Các AO lai hóa có đặc điểm gì?

?
=> Sự lai hóa obitan nguyên tử là sự tổ hợp “trộn lẫn” một số obitan trong một nguyên tử để được từng ấy obitan lai hóa giống nhau nhưng định hướng khác nhau trong không gian.
=> Nguyên nhân của sự lai hóa là các obitan hóa trị ở các phân lớp khác nhau có năng lượng khác nhau cần phải đồng nhất để tạo liên kết bền với các nguyên tử khác.
=> Đặc điểm của các AO lai hóa:
- Có kích thước và hình dạng hoàn toàn giống nhau, chỉ khác nhau về phương phân bố trong không gian
- Có bao nhiêu obitan nguyên tử tham gia tổ hợp, sẽ tạo nên bấy nhiêu obitan lai hóa.

II. Các kiểu lai hóa:
Sơ lược 1 số hình dạng
* AO s
* AO px
* AO py
* AO pz

1. Lai hóa sp:
 Là sự tổ hợp 1 obitan s tổ hợp với 1 obitan p của một nguyên tử tham gia liên kết tạo 2 obitan lai hóa sp nằm thẳng hàng hướng về 2 phía đối xứng nhau. Góc liên kết = 1800
1AO – s + 1AO – p => 2 AO lai hóa sp
TD: phân tử BeH2, C2H2, BeCl2,. . .
Còn 2 obitan p chưa lai hóa nằm trên 2 mặt phẳng thẳng góc với trục lai hóa
2. Lai hóa sp2:
Là sự tổ hợp 1 obitan s tổ hợp với 2 obitan p của một nguyên tử tham gia liên kết tạo 3 obitan lai hóa sp2 nằm trong một mặt phẳng, định hướng từ tâm đến đỉnh của tam giác đều. Góc liên kết = 1200

1AO – s + 2AO – p => 3 AO lai hóa sp2
TD: phân tử BeF3, C2H4, . . .
Còn 1 obitan p chưa lai hóa thẳng góc với mặt phẳng lai hóa.
3. Lai hóa sp3:
Là sự tổ hợp 1 obitan s tổ hợp với 3 obitan p của một nguyên tử tham gia liên kết tạo 4 obitan lai hóa sp3 định hướng từ tâm đến 4 đỉnh của hình tứ diện đều. Góc liên kết = 109028’
1AO – s + 1AO – p => 4 AO lai hóa sp3
TD: phân tử H2O, NH3, CH4 và các ankan.
III. Nhận xét chung về thuyết lai hóa:
Thuyết lai hóa đế giải thích dạng hình học phân tử hơn là tiên đoán.
IV. Sự xen phủ trục và xen phủ bên:
1. Sự xen phủ trục:
Là sự xen mà trục các obitan tham gia liên kết trùng với đường nối tâm của 2 nguyên tử liên kết, diện tích tiếp xúc lớn, liên kết bền. Gọi là liên kết xích ma ()
2. Sự xen phủ bên:
Là sự xen phủ trong đó trục của các obitan tham gia liên kết song song với nhau và vuông góc với đường nối tâm của 2 nguyên tử liên kết, diện tích tiếp xúc bé, liên kết kém bền. Gọi là liên kết pi ()
IV. Sự tạo thành liên kết đơn, đôi và ba:
1. Liên kết đơn:
a. Sự hình thành phân tử H2
H 1s1
H 1s1
H : H
b.Sự hình thành phân tử Cl2
Cl : Cl Cl - Cl
Cl [Ne]3s23p5
Mô tả sự xen phủ các obitan:
H 1s1
Cl [ ] 3s23p5
H : Cl H - Cl
2 H S
+
H2S
Do sự xen phủ trục, là liên kết xích ma, bền.
TD: H – Cl , H – H , Cl – Cl
2. Liên kết đôi: gồm
1 liên kết  bền
1 liên kết  kém bền
TD: Phân tử C2H4 : H2C = CH2

3. Liên kết ba: gồm
1 liên kết  bền
2 liên kết  kém bền
TD: Phân tử HC CH
* Độ bền liên kết: đơn < đôi < ba
* Độ dài liên kết: đơn > đôi > ba
* Cũng cố:
Bài tập: 4, 8 trang 80


* Bài 4: Mô tả sự hình thành liên kết trong phân tử H2O, NH3 nhờ sự lai hóa sp3 các Obitan hóa trị của các nguyên tử O và N. Hãy mô tả hình dạng các phân tử đó.
* Bài 8: Mô tả sự hình thành các liên kết trong phân tử HCl, C2H6, CO2, N2.

Obitan s (AO s)
Obitan px (AO px)
Obitan pz (AO pz)
Obitan py (AO py)
Lai hóa sp
Lai hóa sp2
Lai hóa sp3