TRƯỜNG THPT KON TUM
TỔ HÓA
Bài:
SỰ LAI HÓA CÁC OBITAN NGUYÊN TỬ VÀ HÌNH DẠNG PHÂN TỬ

Thế nào là liên kết cộng hóa trị? Giải thích sự hình thành liên kết cộng hóa trị bằng sự xen phủ các obitan trong phân tử CH4.
Trả lời:
Liên kết cộng hóa trị là liên kết được hình thành giữa hai nguyên tử bằng một hay nhiều cặp electron dùng chung.
6C: 1s2 2s2 2p2
C*
1H: 1s1
4 liên kết CH tạo bởi 4 obitan hoá trị (1AO 2s + 3AO 2p của C xen phủ với 4 AO 1s của 4 nguyên tử H)
Công thức electron
Công thức cấu tạo
Như vậy, CH4 có 2 loại liên kết là
1 ss và 3 sp
SỰ LAI HÓA CÁC OBITAN NGUYÊN TỬ VÀ HÌNH DẠNG CỦA PHÂN TỬ
Bài 17:
I. Khái niệm về sự lai hóa
II. Các kiểu lai hóa thường gặp
1. Lai hóa sp
2. Lai hóa sp2
3. Lai hóa sp3
I.KHÁI NIỆM VỀ SỰ LAI HÓA
Thuyết
lai
hóa
Linus Pauling
John Slater
C
H
x
y
z
H
H
H
6C: 1s2 2s2 2p2
C*
4 obitan lai hóa sp3 xen phủ với 4 obitan 1s của 4 nguyên tử H tạo thành 4 liên kết CH giống nhau.
Như vậy: lai hóa obitan là sự tổ hợp (trộn lẫn) các obitan hóa trị ở các phân lớp khác nhau tạo thành các obitan hóa trị giống hệt nhau.

Có bao nhiêu obital nguyên tử tham gia trong tổ hợp, sẽ tạo nên bấy nhiêu obital lai hoá.
Đặc điểm của các obital lai hoá:
Có kích thước, hình dạng và năng lượng hoàn toàn giống nhau, chỉ khác nhau về phương phân bố trong không gian.
II.CÁC KIỂU LAI HÓA THƯỜNG GẶP
1. Lai hóa sp
2. Lai hóa sp2
3. Lai hóa sp3
1. Lai hóa sp
2 obitan lai hoá cùng nằm trên một đường thẳng nhưng ngược chiều.
1AO s + 1AO p → 2AO lai hóa sp
Vd: C2H2, BeH2 ….

Hai obitan lai hoá sp xen phủ với 2 obitan 1s của 2 nguyên tử H. Phân tử BeH2 có dạng đường thẳng. Vì vậy, kiểu lai hoá này còn được gọi là lai hoá đường thẳng.
Xét phân tử BeH2:
6C: 1s2 2s2 2p2
C*
4Be: 1s2 2s2 2p0
Be*
2. Lai hóa sp2
1AO s + 2AO p → 3AO lai hóa sp2
Góc tạo bởi các trục của obitan lai hoá (góc lai hoá) là 1200.
3 AO lai hoá sp2 nằm trong một mặt phẳng.
Vd: BF3, C2H4 …
5B: 1s2 2s2 2p1
B*
Xét phân tử BF3:
Ba obital lai hoá sp2 xen phủ với 3 obitan p của 3 nguyên tử F. Phân tử BF3 có dạng tam giác. Vì vậy,kiểu lai hoá này còn được gọi là lai hoá tam giác.
2. Lai hóa sp3
1AO s + 3AO p → 4AO lai hóa sp3
4 AO lai hoá sp3 định hướng từ tâm đến 4 đỉnh của 1 tứ diện đều.
Vd: H2O, NH3, CH4 …
Góc lai hoá sp3 là 109028`.
C
H
x
y
H
H
H
109,5o
6C: 1s2 2s2 2p2
C*
109o28’
Phân tử CH4
Chú ý:
Các obitan chỉ lai hóa được với nhau khi năng lượng của chúng xấp xỉ bằng nhau.
Ý nghĩa của hiện tượng lai hóa: Để giải thích dạng hình học của phân tử.
BTSGK: 3, 4 / 77
Xem trước bài: Sự xen phủ các obitan tạo thành liên kết đơn, liên kết đôi và liên kết ba.
XIN CẢM ƠN QÚY THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH ĐÃ THAM GIA VÀO TIẾT HỌC!