MÔN VẬT LÝ 9
HỌC NỮA, HỌC MÃI

KIỂM TRA BÀI CŨ
Nắm
bàn
tay
phải,
rồi
đặt
sao
cho
bốn
ngón
tay
Phát biểu quy tắc nắm tay phải. Hãy xác định chiều của đường
hướng
theoống
chiều
cácbiết
vòng
thì
sức từ trong
dây vàdòng
các từ điện
cực củaqua
ống dây
chiềudây
mũi tên
là chiều
(theora
hình
sau).
ngón
taydòng
cáiđiện?
choãi
chỉ
chiều của đường sức từ
trong lòng ống dây.

S

N

Hãy mô tả cấu tạo và hoạt động của một nam châm
điện?
B¾c

Pin

nam

Nam châm điện gồm 1 ống dây dẫn trong có lõi sắt
non.
Khi cho dòng điện chạy qua ống dây, lõi sắt bị nhiễm
từ và trở thành nam châm.

Tiết 26 – Bài 25

SỰ NHIỄM TỪ
CỦA SẮT, THÉP
NAM CHÂM ĐIỆN

Tại sao một cuộn dây có dòng điện chạy qua
quấn quanh 1 lõi sắt non lại tạo thành nam
châm điện?

Tại sao lõi của nam châm điện là lõi
sắt non mà không phải lõi thép?

Nam châm điện được tạo ra như thế nào?
Có gì lợi hơn so với nam châm vĩnh cửu?

A

Lõi sắt non

1.Thí nghiệm.
a.Thí nghiệm 1

LÕI THÉP

Pin
B

A

Bắc

C

Na
m

- Đóng công tắc khi ống dây không có lõi sắt non hoặc lõi
thép: quan sát hiện tượng xảy ra với kim nam châm.
Ngắt công tắc, quan sát hiện tượng xảy ra với kim nam
châm.
- Đóng công tắc khi ống dây có lõi sắt non hoặc lõi
thép: quan sát hiện tượng xảy ra với kim nam châm.
Ngắt công tắc, quan sát hiện tượng xảy ra với kim nam

CÁC EM CÙNG QUAN SÁT THÍ NGHIỆM

K

Ống dây không có lõi thép (sắt non)

K

Ống dây có lõi thép (sắt non

CÁC EM CÙNG QUAN SÁT THÍ NGHIỆM

K

K

Ống dây không có lõi thép (sắt non) Ống dây có lõi thép (sắt non)

Nhận xét: Lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác dụng từ của
ống dây có dòng điện.

b.Thí nghiệm 2.

Lõi thép

Lõi sắt
non
A
Pin

Sự nhiễm từ của sắt non và của thép có gì khác
nhau?
Nhận xét: Khi ngắt điện, lõi sắt non mất hết từ tính còn lõi
thép vẫn giữ được từ tính.

2. Kết luận
Lõi sắt hoặc thép đã làm tăng tác dụng từ của
ống dây có dòng điện chạy qua .


Khi ngắt dòng điện, lõi sắt non mất hết từ tính còn lõi
thép vẫn giữ được từ tính


II. Nam châm điện
-Cấu tạo chính của nam châm điện gồm: ống dây
dẫn trong có lõi sắt non.
- Có thể làm tăng lực từ của nam châm điện tác
dụng lên một vật, bằng cách tăng cường độ dòng
điện chạy qua các vòng dây hoặc tăng số vòng của
ống dây.
Muốn nam châm điện mất hết từ tính thì làm như
thế nào?
Ngắt dòng điện đi qua ống dây của nam châm

C2.

- Các con số khác nhau (1000, 1500) ghi
trên ống dây cho biết ống dây có thể được
sử dụng với những số vòng dây khác
nhau, tuỳ theo cách chọn để nối hai đầu
ống dây với nguồn điện.
- Dòng chữ (1A-22Ω) cho biết ống dây
được dùng với dòng điện tối đa là I = 1A
và điện trở lớn nhất là R = 22Ω.

C3
.

C3. So sánh các nam châm điện: a và b; c và d; b,d và e nam
châm nào mạnh hơn?
NC b mạnh hơn a
a.

NC d mạnh hơn c

b.

I = 1A
n = 250

c.
I = 1A
n = 500

I = 1A
n = 300

d.

b.
I = 1A
n = 500

d.

NC e mạnh
hơn b và d

e.
I = 2A
n = 300

I = 2A
n = 300

I = 2A
n = 750

Bài tập củng cố
Hãy điền cụm từ thích hợp vào chỗ trống để được câu đúng ý nghĩa
vật lý:
1. Sắt, thép, ni ken, cô ban và các vật liệu từ khác đặt trong từ
nhiễm từ
trường, đều bị …………
sắt non ..không giữ được từ tính lâu
2. Sau khi đã bị nhiễm từ, ………….
dài.
tăng lực từ
3. Có thể làm ……………..của
nam châm điện tác dụng lên một vật
bằng cách tăng cường độ dòng điện chạy qua các vòng dây hoặc
tăng số vòng của ống dây.

III. Vận dụng
C4. Khi chạm mũi kéo vào đầu thanh nam châm thì sau đó
mũi kéo hút được các vụn sắt. Giải thích vì sao?
Khi chạm vào đầu thanh nam châm thì mũi kéo bị nhiễm
từ và trở thành một nam châm.
Mặt khác, kéo làm bằng thép nên sau khi không còn tiếp
xúc với nam châm nữa nó vẫn giữ được từ tính lâu dài.
C5. Muốn nam châm điện mất hết từ tính thì làm thế nào?

Muốn nam châm điện mất hết từ tính ta chỉ cần
ngắt dòng điện đi qua ống dây của nam châm.

C6. Nam châm điện được tạo ra như thế nào, có gì
lợi hơn so với nam châm vĩnh cửu?
* Nam châm điện gồm: Ống dây dẫn trong có lõi sắt
non.
Lợi thế của nam châm điện:
- Có thể chế tạo nam châm điện cực mạnh bằng
cách tăng số vòng dây và tăng cường độ dòng điện đi
qua ống dây.
- Chỉ cần ngắt dòng điện đi qua ống dây là nam
châm điện mất hết từ tính.
- Có thể thay đổi tên từ cực của nam châm điện bằng
cách đổi chiều dòng điện qua ống dây.

Việc sử dụng nam châm
điện thay cho các động cơ
điện để vận chuyển hàng
hoá (sắt thép…) trong sản
xuất góp phần bảo vệ môi
trường

Bài tập củng cố
1.Điều

nào sau đây là đúng khi nói về sự nhiễm từ
của sắt ?
A. Sắt đặt trong ống dây có dòng điện chạy qua,
nó sẽ bị nhiễm từ.
B. Khi lõi sắt trong ống dây đang bị nhiễm từ, nếu
cắt dòng điện thì lõi sắt sẽ mất từ tính.
C. Sự nhiễm từ của sắt được ứng dụng trong việc
chế tạo nam châm điện.
D. Cả ba phát biểu trên.

O

2.Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về sự nhiễm
từ của thép ?
A. Khi đặt một lõi thép trong từ trường, lõi thép bị
nhiễm từ.
B. Trong cùng một điều kiện như nhau, thép nhiễm
từ mạnh hơn sắt.
C. Khi đã nhiễm từ, thép duy trì từ tính kém hơn sắt.
D. Một đáp án khác.

O

Pin

Dùng dây dẫn có vỏ bọc cách điện quấn quanh
một chiếc đinh sắt.
Mắc hai đầu dây dẫn vào hai cực của một quả pin.
Khi đó chiếc đinh có thể hút được sắt, thép và trở
thành một nam châm điện.

Đặt chiếc kim khâu dọc theo chiếc
đinh trên, sau vài phút kim cũng trở
thành một nam châm.
Đặt miếng xốp nhỏ trên mặt nước
rồi đặt kim này lên miếng xốp.
Kim luôn định hướng theo
BẮC
phương Nam – Bắc.

Pin

NAM

•
•
•
•
•

1. Học bài và làm bài tập 25.1 đến 25.3 SBT
2. Xem trước nội dung bài: Ứng dụng của nam
châm và tìm hiểu nội dung sau:
+ Nguyên tắc hoạt động của loa điện.
+ Tìm hiểu hoạt động Rơle điện từ?
3. Chế tạo một nam châm điện đơn giản và một
kim nam châm.