10
10

10

KÍNH CHÀO
QUÝ THẦY CÔ GIÁO
®Õn dù giê häc víi líp 9A.
Chóc c¸c em cã 1 giê häc bæ Ých –lÝ

M«n häc: VËt lÝ 9

Kiểm tra bài cũ
Em hãy phân loại các Nguồn phát ra ánh sáng trắng
và nguồn phát ra ánh sáng màu sau đây:

MẶT
TRỜI

Đèn
Led

Đèn pha ô tô
Đèn
dây
tóc
nóng
sáng

Đèn ống

Bút
laze

1. Các nguồn phát ánh
sáng trắng:

2. Các nguồn phát
ánh sáng màu:

Đèn
Led

MẶT
TRỜI

Đèn pha ô tô
Đèn
dây
tóc
nóng
sáng

Bút
laze

Đèn ống

1. Nguồn phát ra ánh sánh trắng:
Bãng ®Ìn pin, bãng ®Ìn èng th«ng dông, mặt trời, mét ng«i sao….

C©u 2: H·y ghÐp c¸c mçi phÇn a, b, c, d. víi mét phÇn
thÝch hîp 1, 2, 3, 4 ®Ó ®­îc c©u cã néi dung ®óng

a. Bót laze khi ho¹t ®éng b×nh th­êng th× ph¸t ra ¸nh
s¸ng

1. tr¾ng

b. ChiÕu ¸nh s¸ng tr¾ng qua mét tÊm kÝnh mÇu xanh
th× ta ®­îc ¸nh s¸ng

2. xanh

c. ¸nh s¸ng do ®Ìn pha «t« ph¸t ra lµ ¸nh s¸ng
d. Cã thÓ t¹o ra ¸nh s¸ng vµng b»ng c¸ch chiÕu ¸nh
s¸ng tr¾ng qua tÊm läc mµu….

3. ®á
4. vµng

Hãy cho biết màu của chùm sáng mà ta thu được sau tấm
lọc màu trong các thí nghiệm biểu diễn bằng các hình vẽ sau:
Hình 1
nguồn sáng trắng

nguồn sáng trắng

1

2

Hình 2

¸nh s¸ng mµu thu ®­îc
nguồn sáng trắng

3

TÊm läc mµu

Hình 3

Chùm sáng mà ta thu được sau các tấm lọc màu theo thứ tự là:

Nguồn sáng trắng

1

Nguồn sáng trắng

2

¸nh s¸ng mµu thu ®­îc
Nguồn sáng trắng

3

TÊm läc mµu

Trong bµi tr­íc, chóng ta ®· chiÕu mét
chïm s¸ng tr¾ng qua mét tÊm läc màu ta
sÏ ®­îc mét chïm s¸ng màu. Ph¶i ch¨ng
chïm s¸ng tr¾ng cã chøa chïm s¸ng màu?
Để tìm hiểu vấn đề này chóng ta nghiªn
cøu tiÕp bµi h«m nay
Ánh sáng trắng

Lăng kính

BÀI 53 :
SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
Ánh sáng
trắng

Lăng
kính

sù ph©n tÝch ¸NH S¸ng TR¾NG

b»ng l¨ng kÝnh

b»ng sù ph¶n x¹ trªn
mÆt ghi cña ®Üa cd

1. Thí nghiệm 1: (Sgk.139)
Mục đích thí nghiệm: Quan sát một
chùm sáng hẹp chiếu qua lăng
kính.
Bố trí thí nghiệm:
-Đặt một khe hẹp trước nguồn sáng trắng để được 1 khe sáng
hẹp.
- Đặt một lăng kính sao cho cạnh của nó song song với khe
sáng trắng hẹp đó.
- Đặt màn chắn sau lăng kính để thu được chùm tia sáng ló.

sù ph©n tÝch ¸NH S¸ng TR¾NG
I. Ph©n tÝch mét chïm s¸ng tr¾ng b»ng l¨ng kÝnh

1. ThÝ nghiÖm 1
Quan s¸t mét khe s¸ng qua mét
l¨ng kÝnh.
L¨ng kÝnh lµ mét khèi chÊt láng
trong suèt cã d¹ng nh­ h×nh bªn.
Ba ®­êng gê song song víi nhau
gäi lµ 3 c¹nh cña l¨ng kÝnh.
C¸ch lµm thÝ nghiÖm: §Æt l¨ng
kÝnh sao cho c¸c c¹nh cña nã
song song víi mét khe s¸ng
tr¾ng. §Æt m¾t sau l¨ng kÝnh vµ
quan s¸t khe s¸ng cña l¨ng kÝnh .

Mµn ch¾n s¸ng có khe hẹp

THÍ NGHIỆM PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG

Nguồn
sáng
trắng

P
Tấm chắn
khe sáng

A

Lăng
kính

B

Đỏ
Cam
Vàng
Lục
Lam
Chàm
Tím

Màn

sù ph©n tÝch ¸NH S¸ng TR¾NG
I. Ph©n tÝch mét chïm s¸ng tr¾ng b»ng l¨ng kÝnh

1. ThÝ nghiÖm 1:SGK.139

Ánh sáng
trắng

Lăng
kính

P
Tấm chắn
khe sáng

A

Lăng
kính

C1 H·y m« t¶ mÇu s¾c cña d¶i nhiÒu màu nãi trªn.

Đỏ
Cam
Vàng
Lục
Lam
Chàm
Tím

B
Màn

tr­êng hîp a

2. ThÝ nghiÖm 2:(SGK.139)
?

a. LÇn l­ît ch¾n tr­íc khe s¸ng
mét tÊm läc màu ®á, råi tÊm läc
màu xanh vµ quan s¸t.Tr­íc khi
quan s¸t, h·y dù ®o¸n h×nh ¶nh
sÏ quan s¸t ®­îc.

?
tr­êng hîp b
?
mµn

b. Ch¾n s¸ng b»ng tÊm läc nöa
trªn mÇu ®á, nöa d­íi màu xanh.
Dù ®o¸n hiÖn t­îng x¶y ra. TiÕn
hµnh quan s¸t.

C2
C2 M« t¶ h×nh ¶nh quan s¸t ®­îc trong hai tr­êng hîp a vµ b.

a. TiÕn hµnh TN ch¾n tr­íc khe s¸ng mét tÊm läc màu ®á,vµ
quan s¸t.Tr­íc khi quan s¸t, h·y dù ®o¸n h×nh ¶nh sÏ quan
s¸t ®­îc.

Nguồn
sáng
trắng

A
P
Tấm
chắn
khe
sáng

Tấm
lọc
đỏ

Lăng
kính

Thí nghiệm 2
Hãy dự đoán kết quả thí nghiệm ?

Đỏ

B
Màn

a. TiÕn hµnh TN ch¾n tr­íc khe s¸ng mét tÊm läc màu xanh,vµ
quan s¸t.Tr­íc khi quan s¸t, h·y dù ®o¸n h×nh ¶nh sÏ quan
s¸t ®­îc.

Nguồn
sáng
trắng

A
P

Tấm
chắn
khe
sáng

Tấm
lọc
xanh

Lăng
kính

Thí nghiệm 2
Hãy dự đoán kết quả thí nghiệm ?

Xanh

B
Màn

C2



-Khi ch¾n khe hẹp b»ng tÊm
läc màu ®á ta thÊy cã v¹ch ...
-Khi ch¾n khe hÑp b»ng tÊm
läc màu xanh ta thÊy cã v¹ch
…..; hai v¹ch nµy cã cïng
n»m mét chç kh«ng?
-Khi ch¾n khe hÑp b»ng tÊm
läc nöa trªn mµu ®á ,nöa d­íi
mµu xanh ta thÊy hiÖn t­îng
g× ?

C2 M« t¶ h×nh ¶nh quan s¸t ®­îc trong hai tr­êng hîp a vµ b.

C3 Em h·y dùa vµo c¸c kÕt qu¶ + L¨ng kÝnh ®· nhuém c¸c màu
C3
quan s¸t ®­îc ë trªn ®Ó nhËn kh¸c nhau cho ¸nh s¸ng tr¾ng.
®Þnh ®óng sai ë hai ý kiÕn
§ Chïm s¸ng tr¾ng cã chøa s½n
+
sau: .

Tia s¸ng
tr¾ng

 Gîi ý- Trả lời C3

c¸c ¸nh s¸ng màu. L¨ng kÝnh chØ
cã t¸c dông t¸ch c¸c chïm ¸nh
s¸ng ®ã ra, cho mçi chïm ®i theo
mét ph­¬ng vµo m¾t.

+ B¶n th©n l¨ng kÝnh cã thÓ ®ãng vai trß nh­tÊm läc màu ®­îc kh«ng?
+ NÕu l¨ng kÝnh cã t¸c dông nhuèm màu cho chïm s¸ng tr¾ng th× nã
chØ nhuèm g×?
+ Trong c¸c vïng mµ tia s¸ng ®i qua trong l¨ng kÝnh cã tÝnh chÊt nh­thÕ
nµo ?.
=> VËy chØ cã ý kiÕn nµo ®óng?

Ý kiến 1: Lăng kính đã nhuộm các màu khác
nhau cho chùm sáng trắng?
TRẢ LỜI :

Lăng kính là một khối chất trong suốt, không màu,
nên nó không thể đóng vai trò như một tấm lọc
màu.
Nếu lăng kính có tác dụng nhuộm màu cho chùm
tia sáng thì tại sao chỗ này chỉ nhuộm màu
xanh, chỗ kia chỉ nhuộm màu đỏ? Trong khi đó
các vùng mà các tia sáng đi qua trong lăng kính
có tính chất hoàn toàn như nhau.
C3:Ý kiến thứ hai là đúng.

?

KÕt qu¶ ThÝ nghiÖm 1
Tấm chắn
khe sáng

P
Lăng kính

A

Màn

C4
C4-T¹i
sao cã thÓ nãi TN1 lµ thÝ nghiÖm
ph©n tÝch ¸nh s¸ng tr¾ng?
Gîi ý -Trả lời C4

B

Đỏ
Cam
Vàng
Lục
Lam
Chàm
Tím

+ ¸nh s¸ng chiÕu ®Õn l¨ng kÝnh cã mµu g×?Sau l¨ng

kÝnh ta quan s¸t ®­îc nh÷ng g× ?

=> Nh­ vËy l¨ng kÝnh ®· ph©n tÝch tõ d¶i s¸ng mµu
nµo nãi trªn ra Ýt hay nhiÒu d¶i s¸ng màu, …?

C4: Tại sao có thể nói thí
nghiệm 1 là thí nghiệm phân
tích ánh sáng trắng?
TRẢ LỜI:

Vì ánh sáng trắng qua lăng kính được phân tích thành dải
màu, do đó thí nghiệm 1 là thí nghiệm phân tích ánh sáng
trắng .

C4: Vì lăng kính đã phân tích từ dải sáng trắng ra
nhiều dải sáng màu …
Qua thí nghiệm 1 và thí nghiệm 2 em có thể rút ra
kết luận gì về sự phân tích ánh sáng trắng?

EM h·y thu thËp c¸c th«ng tin vµ
sö dông kÕt qu¶ c¸c thÝ nghiÖm
trªn ®Ó tr¶ lêi c¸c c©u hái sau:
+ Khi chiÕu mét chïm s¸ng tr¾ng hÑp ®i qua
mét l¨ng kÝnh th× ta sÏ thu ®­îc nhiÒu chïm
s¸ng mÇu g× ?.
+ L¨ng kÝnh cã t¸c dông g× trong viÖc ph©n
tÝch ¸nh s¸ng trong chïm s¸ng tr¾ng ?
Chïm tÝm

Tia s¸ng tr¾ng

Chïm ®á

I. Ph©n tÝch mét chïm s¸ng tr¾ng b»ng l¨ng kÝnh
Ánh sáng trắng
Chïm tÝm

Lăng kính

3. KÕt luËn



Tia s¸ng tr¾ng

Chïm ®á

Khi chiÕu mét chïm s¸ng tr¾ng hÑp ®i
qua mét l¨ng kÝnh th× ta sÏ thu ®­îc nhiÒu chïm
s¸ng mÇu kh¸c nhau n»m s¸t c¹nh nhau, t¹o
thµnh mét d¶i mÇu nh­ cÇu vång. MÇu cña d¶i
nµy biÕn thiªn liªn tôc tõ ®á ®Õn tÝm. L¨ng kÝnh
cã t¸c dông t¸ch riªng c¸c chïm s¸ng mÇu cã
s½n trong chïm s¸ng tr¾ng cho mçi chïm ®i theo
mét ph­¬ng kh¸c nhau.

Ii. Ph©n tÝch mét chïm s¸ng tr¾ng b»ng sù ph¶n x¹ trªn ®Üa cd

1. ThÝ nghiÖm 3

C5
C5-H·y m« t¶ hiÖn t­îng quan s¸t ®­îc

Quan s¸t mÆt ghi
cña mét ®Üa CD d­
íi d¹ng
¸nh s¸ng tr¾ng

Khi chiÕu ¸nh s¸ng tr¾ng vµo mÆt ghi cña mét ®Üa CD
vµ quan s¸t ¸nh s¸ng ph¶n x¹, ta thÊy hiÖn t­îng g×?.

Ii. Ph©n tÝch mét chïm s¸ng tr¾ng b»ng sù ph¶n x¹ trªn ®Üa cd

C6:
C6

Trả lời C6

+ ¸nh s¸ng chiÕu ®Õn ®Üa CD lµ ¸nh

+¸nh s¸ng chiÕu ®Õn
®Üa CD lµ ¸nh s¸ng s¸ng tr¾ng.
mÇu g×?
+ Tuú theo ph­¬ng nh×n ta cã thÓ thÊy

+ ¸nh s¸ng tõ ®Üa ¸nh s¸ng tõ ®Üa CD ®Õn m¾t ta cã nh÷ng
CD ®Õn m¾t ta cã màu nµy hay mµu kia.
nh÷ng màu nµo?
+ Tr­íc khi ®Õn ®Üa CD, chïm s¸ng lµ
+ T¹i sao cã thÓ nãi chïm s¸ng tr¾ng. Sau khi ph¶n x¹ trªn
TN3 lµ TN ph©n tÝch ®Üa CD, ta thu ®­îc nhiÒu chïm s¸ng
AS tr¾ng?
màu kh¸c nhau, truyÒn theo c¸c ph­¬ng

kh¸c nhau.
VËy thÝ nghiÖm 3 còng lµ thÝ nghiÖm
ph©n tÝch ¸nh s¸ng tr¾ng .

HS ho¹t ®éng nhãm trong 5' tr¶ lêi C6

Ii. Ph©n tÝch mét chïm s¸ng tr¾ng b»ng sù ph¶n x¹ trªn ®Üa cd

2.KÕt luËn

Cã thÓ ph©n tÝch mét chïm s¸ng tr¾ng
thµnh nh÷ng chïm s¸ng màu kh¸c nhau
b»ng c¸ch cho nã ph¶n x¹ trªn mÆt ghi
cña mét ®Üa CD.

Cã thÓ cã mÊy c¸ch ph©n tÝch mét chïm s¸ng
tr¾ng thµnh nh÷ng chïm s¸ng màu kh¸c
nhau?

III.kÕt luËn chung
Cã thÓ cã nhiÒu c¸ch ph©n tÝch mét chïm s¸ng
tr¾ng thµnh nh÷ng chïm s¸ng màu kh¸c nhau.

C¸ch 1: cho A'S' tr¾ng ®i qua l¨ng kÝnh

C¸ch 2: cho A'S' tr¾ng ph¶n x¹ trªn
mÆt ghi cña ®Üa CD

C7 Cã thÓ coi dïng tÊm läc mÇu nh­ mét c¸ch ph©n
C7tÝch ¸nh s¸ng tr¾ng thµnh ¸nh s¸ng màu ®­îc kh«ng?
-> Gîi ý-Sö dông KÕt qu¶TN ( H.52.1/bµi 52.SGK.137) ®Ó Tr¶ lêi C7
Chùm sáng mà ta thu được sau các tấm lọc màu theo thứ tự là:
Nguồn sáng trắng

1

¸nh s¸ng mµu thu ®­îc

TÊm läc mµu

Nguồn sáng trắng

2

§©y còng lµ mét c¸ch ph©n tÝch ¸nh s¸ng tr¾ng.
Nguồn sáng trắng

3

C8 §Æt mét g­¬ng n»m chÕch mét gãc kho¶ng 300 vµo khay
C8n­íc. §Æt tr­íc tr¸n mét m¶nh giÊy nhá trªn cã v¹ch mét v¹ch
®en n»m ngang. Bè trÝ sao cho v¹ch ®en n»m song song víi
®­êng giao nhau cña mÆt g­¬ng vµ mÆt n­íc.

H·y nh×n ¶nh cña v¹ch ®en qua g­¬ng trong n­íc. M« t¶ vµ
gi¶i thÝch hiÖn t­îng quan s¸t ®­îc.
Gương

PhÇn n­íc n»m gi÷a mÆt n­íc vµ mÆt g­
¬ng t¹o thµnh l¨ng kÝnh n­íc

C8 …H·y nh×n ¶nh cña v¹ch ®en qua g­¬ng trong n­íc. M«
C8t¶ vµ gi¶i thÝch hiÖn t­îng quan s¸t ®­îc.???
Tr¶ lêi C8:



XÐt d¶i s¸ng hÑp ph¸t ra tõ v¹ch
®en trªn tr¸n, chiÕu xuèng mÆt n­ PhÇn n­íc n»m gi÷a mÆt n­íc vµ mÆt g­¬ng
íc.
t¹o thµnh l¨ng kÝnh n­íc
D¶i nµy khóc x¹ vµo n­íc, ph¶n x¹
trªn g­¬ng, trë l¹i mÆt n­íc, l¹i
khóc x¹ ra ngoµi kh«ng khÝ vµ ®i
vµo m¾t ng­êi quan s¸t.
D¶i nµy coi nh­ ®i qua l¨ng kÝnh n­
íc, nªn nã bÞ ph©n tÝch thµnh
nhiÒu d¶i s¸ng màu s¾c nh­ màu
cÇu vång.
Do ®ã khi nh×n vµo phÇn g­¬ng
trong n­íc ta sÏ kh«ng thÊy v¹ch
®en mµ thÊy mét d¶i nhiÒu màu.

GHI NHí

* Cã thÓ ph©n tÝch mét chïm s¸ng tr¾ng
thµnh nh÷ng chïm s¸ng màu kh¸c nhau
b»ng c¸ch cho chïm AS tr¾ng ®i qua mét
l¨ng kÝnh hoÆc ph¶n x¹ trªn mÆt ghi cña
mét ®Üa CD.
* Trong chïm s¸ng tr¾ng cã chøa nhiÒu
chïm s¸ng màu kh¸c mµu.
Chïm tÝm

Tia s¸ng tr¾ng

Chïm ®á

h­íng dÉn hs tù häc ë nhµ

• Häc kü bµi lµm tiÕp C9.

• §äc phÇn “cã thÓ em ch­a biÕt”

• Lµm bµi tËp 53-54.1 sbt

10
10

10

Cám ơn các em!